ธรรมาภิบาลภาคประชาสังคม จำเป็นมาก | คมชัดลึก

ขณะนี้ภาคประชาสังคมมีบทบาทในทุกเรื่องทุกสาขา ภาคประชาสังคมไทยมีพลวัตร และมีความหลากหลาย แต่ยังขาดธรรมาภิบาลและการบริการที่ชัดจน มีอยู่บ่อยครั้งในสังคมไทย เรามักเชื่อว่า ถ้าเป็นการช่วยเหลือคนยากจนหรือตกทุกข์ได้ยาก คือชาวบ้านตาดำๆ ทำไปเถิดอย่างไรก็ได้ ไม่มีใครว่าหรอก

 อาเซียนซัมมิต ที่ชะอำ-หัวหิน เพิ่งจบไปอย่างสวยงาม ภาคประชาสังคมได้รับการยอมรับมากขึ้น ทำให้บทบาทภาคประชาสังคมในไทยและอาเซียนได้รับการยกระดับ โดยเฉพาะในการพัวพันกับผู้นำอาเซียน ผู้ซึ่งชินกับการสั่งตามขั้นตอนแบบท็อปดาวน์ ผู้นำอาเซียนต้องยอมรับภาคประชาสังคม เพราะการจะสร้างประชาคมอาเซียนที่มีจุดศูนย์กลางอยู่ที่ประชาชนนั้นต้องให้ประชาชนมีส่วนร่วม

 รัฐบาลชุดปัจจุบันได้ขยายพื้นที่ให้กลุ่มภาคประชาสังคมมาก เมื่อเปรียบเทียบกับรัฐบาลชุดอื่น เป็นนิมิตหมายอันดี แต่การเติบโตอย่างรวดเร็วของภาคประชาสังคมในไทยยังขาดคุณภาพทั้งทางด้านการจัดการองค์กรหรือการตรวจสอบ มีบ่อยครั้งที่ภาคประชาสังคมหลายๆ องค์กร ถูกใช้เป็นเครื่องมือการเมือง แทนที่จะเป็นตัวปากเสียงหรือเป็นสุนัขเฝ้าบ้านให้แก่ประชาชน

 ในปัจจุบัน มีองค์กรภาคประชาสังคมเกือบ 2 หมื่น มีทั้งที่จดทะเบียนอย่างถูกต้องกับกลุ่มที่ไม่ได้จดทะเบียน มีองค์กรแบบคนเดียวกับหลายคน จุดอ่อนของภาคประชาสังคมคือการทำกิจกรรมต่างๆ ขึ้นอยู่กับเงินช่วยเหลือจากองค์กรต่างประเทศในรูปแบบต่างๆ ทั้งที่เป็นเงินจากรัฐบาลต่างประเทศหรือองค์กรการกุศล ประเด็นนี้ถกเถียงกันมานาน ในบางประเทศ เช่น รัสเซีย ถึงกับมีข้อห้ามในการรับเงินช่วยเหลือจากต่างประเทศ เพราะถือว่าเป็นการแทรกแซงการเมืองภายใน

 แน่นอนภาคประชาสังคมจะทำงานได้ดีต้องมีอิสรภาพ และมีที่มาที่ไป ฉะนั้นในยุคโลกาภิวัตน์ จึงมีความจำเป็นต้องมีความโปร่งใสตรวจสอบได้ ยิ่งนับวันบทบาทภาคประชาสังคมยิ่งมีมากขึ้น (ผู้เขียนไม่ชอบคำว่าเอ็นจีโอ เพราะคนส่วนใหญ่มีอคติต่อคำนี้ เห็นเป็นกลุ่มที่ค้านทุกเรื่อง) จริงๆ แล้วไม่ใช่
 ภาคประชาสังคมต้องเปลี่ยนบทบาท โดยเพิ่มความเข้มข้นของการทำงานและคุณภาพ คือนอกจากจะเป็นผู้ตรวจสอบการทำงานรัฐบาลแล้ว ภาคประชาสังคมของไทยต้องมีการบริหารที่ไว้เนื้อเชื่อใจได้ และมีธรรมาภิบาลถึงจะเข้ามามีส่วนในการพัฒนาประเทศอย่างมีประสิทธิภาพ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเรื่องการพัฒนาแบบพอเพียง 

   ภาคประชาสังคมต้องเข้าใจ ถึงความสัมพันธ์เชิงอำนาจระหว่างรัฐกับประชาชน คนทำงานภาคประชาสังคมอยู่ตรงกลางพอดี ต้องพยายามเพิ่มศักยภาพประชาชนให้พ้นจากความยากจนให้ได้ ไม่ใช่เพิ่มอำนาจกลุ่มตัวเอง