กระดูกอเมริกันกับการมาเยือนของโอบามา | คมชัดลึก

ทันทีที่มีข่าวว่า ประธานาธิบดีบารัก โอบามา จะมาเยือนเวียงจันทน์ ในการประชุมสุดยอดผู้นำสมาคมประชาชาติแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ หรืออาเซียน หน้าเฟซบุ๊กเพื่อนนักเขียนชาวลาวของผมคนหนึ่ง ก็โพสต์รูปและข้อความเกี่ยวกับการมาเยือนของประธานาธิบดีสหรัฐ ด้วยข้อความเป็นภาษาลาวว่า “คนรุ่นก่อนสร้างกรรม คนรุ่นนี้ใช้กรรม ลูกผู้ชายตัวจริง แค้นต้องชำระ หนี้ต้องชดใช้" พร้อมกันนั้นเขาก็ลงรูปปกหนังสือรวมเรื่องสั้น "กระดูกอเมริกัน" ของเขาประกบกับรูปผู้นำสหรัฐและภาพกองลูกระเบิดที่เก็บกู้ได้ในประเทศลาว

นักเขียนลาวคนนี้ คือ "บุนทะนอง ซมไซผน" ซึ่งเป็นที่รู้จักกันดีในหมู่นักอ่านวรรณกรรมชาวไทย บุนทะนองเป็นนักเขียนซีไรต์คนหนึ่งของลาว จากผลงานเรื่องสั้น “กระดูกอเมริกัน” เขาเป็นนักเขียนแนวเสรีนิยม ที่ได้รับการยอมรับอย่างสูงในลาว เรื่องสั้น “กระดูกอเมริกัน” ของเขา นับเป็นเรื่องสั้นที่สะท้อนความรู้สึกขมขื่นและเจ็บปวดของคนลาวที่เกิดจากการกระทำย่ำยีโดยกองทัพสหรัฐในสงครามอินโดจีนเมื่อหลายสิบปีที่ผ่านมา ทหารลาวคนหนึ่งไปรับจ้างขุดเก็บกระดูกของทหารอเมริกัน ที่เสียชีวิตในสมรภูมิลาวหลังสงครามยืดเยื้อจบสิ้นลง ที่เจ็บปวด เพราะเขาต้องมาเก็บกระดูกของศัตรูที่ฆ่าพ่อแม่ของเขาในสงคราม โดยที่เขาไม่รู้เลยว่า กระดูกของพ่อแม่ตนเองอยู่ที่ไหน

เมื่อประธานาธิบดีโอบามาเดินทางมาถึงลาว สำนักข่าวหลายแห่งรายงานการมาเยือนของเขาด้วยการนำเสนอเรื่องราวและสกู๊ปข่าวอันแสดงถึงวิบากกรรมของสหรัฐ ก็อย่างที่บุนทะนองเขียนไว้ “คนรุ่นก่อนสร้างกรรม คนรุ่นนี้ใช้กรรม” โอบามากลายเป็นผู้ต้องรับบาป จากการที่คนอเมริกันรุ่นพ่อแม่ของเขาได้ก่อกรรมทำเข็ญไว้ สำนักข่าวซีเอ็นเอ็นฉบับออนไลน์ประจำวันที่ 6 กันยายน นำเสนอรายงานพิเศษเรื่องของเหยื่อระเบิดชาวลาวคนหนึ่งที่มีชีวิตรอดจากระเบิดที่เชียงขวาง ดินแดนที่เต็มไปด้วยลูกระเบิดที่ยังไม่ระเบิดฝังซ่อนเอาไว้ วันดีคืนนี้มันก็ลุกขึ้นมาสำแดงเดชสังหารเหยื่อชาวลาวที่เดินซุ่มซ่ามไปเหยียบเข้า

รายงานพิเศษของสำนักข่าวนี้ ระบุว่า ในช่วงสงครามเวียดนามระหว่างปี 1964 และ 1973 กองทัพสหรัฐทิ้งระเบิดปูพรมลงในแผ่นดินประเทศลาวไม่ต่ำกว่า 2 ล้านตัน เพื่อสกัดการเคลื่อนทัพของเวียดกงที่มุ่งหน้าลงทางใต้ตามเส้นทางโฮจิมินห์ ซึ่งมีส่วนหนึ่งที่ตัดผ่านตอนเหนือของลาว ว่ากันว่ามีระเบิดที่ยังไม่ระเบิดและถูกเก็บกู้ทำลายเหลืออยู่อีกจำนวนมาก ระเบิดมรณะกระจายเกลื่อนบนแผ่นดินลาว คนลาวแถวเชียวขวางมีชีวิตอยู่ในทุ่งระเบิด ประมาณว่าคนลาวจำนวน 2 หมื่นคน เสียชีวิตจากระเบิดพวกนี้ โดยเฉพาะเด็กๆ ที่มักเข้าใจผิดว่าลูกระเบิดที่ตกหล่นอยู่เป็นของเล่น ตอนผมไปเชียงขวาง ทุ่งไหหิน และซำเหนือ เมื่อสามสี่ปีก่อน เราพบซากระเบิดถูกนำมาแปรสภาพเป็นข้าวของเครื่องใช้โดยชาวบ้าน บางบ้านถึงกับเอาลูกระเบิดมาปักเป็นรั้วบ้าน ทุกวันนี้ชาวบ้านจำนวนหนึ่งก็ยังออกไปกู้ระเบิดเพื่อเอามาขายให้พ่อค้ารับซื้อเศษเหล็ก แม้จะรู้ว่าล้อเล่นกับความตาย แต่คนลาวเขาก็ไม่กลัว เขาเรียนรู้ที่จะอยู่กับระเบิด ซึ่งยังไม่ระเบิดเหล่านี้ได้อย่างน่าอัศจรรย์

การมาเยือนของผู้นำสหรัฐในภูมิภาคอาเซียนคราวนี้ ดูไม่ค่อยสมาร์ทและเกริกไกรอย่างที่ควรจะเป็น อาจเป็นเพราะโอบามาเองก็กำลังจะพ้นตำแหน่งในไม่ช้า ประกอบกับการผงาดขึ้นมาของจีนก็ทำให้สั่นคลอนอำนาจของสหรัฐอย่างที่ไม่เคยเป็นมาก่อน เฟซบุ๊กของบุนทะนองระบุว่า มาเวียงจันทน์คราวนี้ โอบามาประกาศว่าจะให้ทุนรัฐบาลลาวมากถึง 90 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เพื่อใช้ในการเก็บกู้ระเบิดที่ยังไม่ระเบิด ผู้นำสหรัฐไม่มีทางเลี่ยง แม้เขาจะไม่ได้เป็นผู้นำอีกต่อไป แต่เขาก็ต้องรักษาภาพและสถานภาพของพญาอินทรีเอาไว้ให้กับผู้นำคนใหม่ที่จะมารับงานต่อจากเขาในอีกไม่ช้า และภูมิภาคเอเชีย-แปซิฟิกก็ยังเป็นฐานที่มั่นที่สำคัญของสหรัฐ อเมริกา ภารกิจที่ยิ่งใหญ่ยังคงรออยู่ข้างหน้า ตราบใดที่จีนไม่เคยแสดงทีท่าว่าจะอ่อนข้อให้

พูดกันแบบชาวพุทธ เหมือนที่นักเขียนลาวเพื่อนผมว่า สหรัฐอเมริกากำลังเผชิญกับวิบากกรรมที่บรรพบุรุษของเขาเที่ยวได้ไปก่อกรรมทำเข็ญไว้ทั่วโลก ไม่ว่าจะเป็นการรับผู้อพยพที่ประสบชะตากรรมจากการเข้าไปบ่อนทำลายประเทศของคนเหล่านั้นจนยับเยินไปทั่ว การรับมือกับขบวนการก่อการร้ายจากโลกอาหรับที่ทำเอาอเมริกันชนหวาดผวาและฝันร้าย ต่อให้มีมาตรการระแวดระวังยอดเยี่ยมเพียงใด แต่พวกเขาก็ต้องมีวันพลาดเผลอเข้าจนได้เหมือนที่คนโบราณเขาว่า “นกลืมแร้ว แต่แร้วไม่ลืมนก”