บุญ
บุญ : ไปสู่ถนนดินลูกรัง โดยเฉลิมศักดิ์ แหงมงาม
ทุกๆ เช้าเกือบทุกวัน เมื่ออยู่บ้านต่างจังหวัด ผมมักจะเตรียมอาหารสำหรับใส่บาตรพระที่หน้าบ้าน จนกลับกลายเป็นกิจต้องทำอย่างสม่ำเสมอ ตามประเพณีไทยที่นับถือพุทธศาสนา การใส่บาตรถือว่าเป็นการทำบุญ ชำระกิเลสในรูปการให้ทาน ถวายของแด่สงฆ์ เบื้องต้นคือการลดละความเห็นแก่ตัว ความอยากได้ใคร่มีที่ก่อเกิดในความรู้สึก
สมัยยังอยู่ในวัยหนุ่ม เริ่มรับราชการใหม่ๆ ตามอำเภอแถบภูธรจังหวัดทางภาคเหนือ ผมก็ชอบใส่บาตร ถนนข้างอำเภอหน้าบ้านพัก ภิกษุสงฆ์ชอบเดินผ่าน บางอำเภอครอบครัวผมไม่มาอยู่ด้วย ผมก็ซื้อข้าวสุก กับข้าวเป็นถุงๆ ที่แม่ค้านำมาขายหน้าที่ว่าการอำเภอ เตรียมไว้สำหรับใส่บาตร เพียงข้าวผ่านลงบาตรพระเท่านั้น ก็จะเกิดปรีติสุขอยู่ลึก ๆ ภิกษุสงฆ์เดินรับบิณฑบาตก็จะให้ศีลให้พรเป็นภาษาบาลี ช่วยสร้างความขลัง อานิสงส์แห่งการทำบุญมากมายขึ้นไปอีก
แต่ถ้าอำเภอใด สถานที่ไม่อำนวย ที่ว่าการอยู่ไกลชุมชน ภิกษุไม่เดินผ่าน ผมจะใช้วันธรรมสวนะหรือวันพระซื้อผักผลไม้ อาหารกระป๋องพร้อมปัจจัยใส่ซองไปถวายพระสงฆ์เป็นการส่วนตัว ตามความเชื่อ เป็นคนไทยต้องหมั่นสะสมบุญอย่างสม่ำเสมอ
ที่อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก ครั้งหนึ่งผมทำงานที่นั่น ที่ว่าการอำเภอมีถนนเส้นเล็ก ๆ ล้อมรอบ เกือบอยู่ใจกลางเมือง ด้านหน้าเป็นแยกถนนเข้าตลาด มีร้านขายอาหาร กับข้าวถุงมาตั้งขาย ผมเดินออกไปซื้อแต่หัวรุ่ง สาวพม่าหรือกะเหรี่ยงเรียกว่า “มะ” เป็นผู้ขาย น่าจะเป็นลูกจ้างของคนไทย ผมซื้อแล้วมายืนคอยใส่บาตรข้างถนนใกล้บ้านพัก สมัยนั้น แมกไม้เขียวขจี บรรยากาศร่มรื่น มีไม้ใหญ่ปลูกอยู่ตลอดแนว แม่สอดยามนั้น ไม่มีคำว่าฤดูร้อน นอกจากสายฝนกับลมหนาวพัดกระหน่ำเท่านั้น โดยบรรยากาศจึงน่ารื่นรมย์ สถานที่สับปายะเป็นอย่างยิ่ง
ในวัดวาอารามยิ่งไม่ต้องจาระไนให้มากความ เพราะวัดแต่ละแห่ง ศิลปะรูปทรง เป็นส่วนผสมระหว่างไทยกับพม่า ยิ่งสร้างความศรัทธาเลื่อมใสให้บังเกิดมีในจิตมากยิ่งขึ้น
ทว่าพอขึ้นดำรงตำแหน่งเป็นนายอำเภออยู่หนองฮี ร้อยเอ็ด บ้านพักอยู่หลังที่ว่าการอำเภอกลางป่าช้า ไม่มีสงฆ์เดินผ่านให้ใส่บาตร ทว่ากำนันผู้ใหญ่บ้านนั่นแหละ จะเป็นผู้ชักชวนให้ไปใส่บาตรร่วมกันในงานประเพณีต่าง ๆ ที่วัดมิได้ขาด ผมเอง จะมีซองบริจาคส่วนตัววางไว้หน้าหิ้งพระในบ้านพัก จะถวายปัจจัยกับพระพุทธรูปอยู่ประจำ พอรวมเงินทำบุญได้ก้อนโต ก็จะนำไปบริจาคให้แก่ผู้เดือดร้อน คนพิการ ให้ทุนการศึกษาแก่นักเรียน แม้กระทั่งโรงพยาบาลช่วยเหลือผู้เจ็บป่วยยากจน
สรุปได้ว่า ผมทำบุญอย่างต่อเนื่องไม่เคยเว้นวัน ใจอยู่ในบุญมิได้ขาดแม้วันเดียว
สิ่งตามมาคือความสบายใจ ไม่เคร่งเครียดกับชีวิตการงานจนเกินกว่าเหตุ ไม่เคยพบหรือเจอปัญหาร้ายแรงในชีวิต เพราะเส้นทางไม่ได้เดินอยู่บนเส้นทางแห่งการต่อสู้หรือแย่งชิงเอารัดเอาเปรียบใคร นอกจากเน้นการให้เป็นหลัก ใจที่อยากได้ ดิ้นรนไขว่คว้า ผ่านเข้ามาบ้างบางช่วงของชีวิต เพราะยังเดินอยู่บนเส้นทางแห่งลาภ ยศ ตำแหน่ง
ทว่าพอผมกลับมาอยู่บ้านที่ปริมณฑลกรุงเทพฯ ผมกลับปฏิเสธการทำบุญกับสงฆ์เกือบสิ้นเชิง เพราะภาพที่เห็นไม่ก่อเกิดความเลื่อมใสศรัทธาแต่ประการใด เพราะภิกษุแต่ละรูปที่พบเห็นเกือบทุกเช้า เตรียมอุปกรณ์รับปัจจัยมากันให้เพียบ นับแต่ยานพาหนะรับของ ย่ามสำหรับใส่ปัจจัยที่ล้นเกินบาตร เตรียมมาไม่ต่ำกว่าสามสี่ถุง
น่าจะขัดกับพระวินัยโดยสิ้นเชิง ยิ่งโครงการสร้างภาพ ใส่บาตรด้วยความยิ่งใหญ่ ใจผมยิ่งหมดศรัทธามากขึ้น เพราะกิเลสเหมือนจะฟูขึ้นในจิตใจไม่มีประมาณ
ผมจึงทำได้เพียงเอาปัจจัยใส่ซองหน้าหิ้งพระ ถวายพระพุทธ เพื่อลอมบุญไว้เท่านั้นจริงๆ