ข้าวหอม | คมชัดลึก

สมัยเป็นนายอำเภออยู่หนองฮี จังหวัดร้อยเอ็ด อยู่ใกล้ทุ่งกุลาร้องไห้ ชาวบ้านปลูกนาข้าวเป็นพืชหลัก โดยเฉพาะข้าวหอมมะลิ จนขึ้นชื่อ ข้าวหอมมะลิต้องมาจากจังหวัดร้อยเอ็ด แถบทุ่งกุลาร้องไห้ อำเภอสุวรรณภูมิ และอำเภอข้างเคียง ติดไปทางจังหวัดอุบลราชธานี

ผู้ว่าราชการจังหวัดสมัยนั้น ชื่อ ธวัชชัย ฟักอังกูร นายเก่ามาทำพิธีเปิดนิทรรศการการปลูกข้าวหอมมะลิกลางท้องทุ่ง โชว์การเก็บเกี่ยว เมล็ดพันธุ์พืช ปุ๋ยอินทรีย์ วิถีชาวนาแบบอีสานให้ดูเป็นมหกรรม ประชาสัมพันธ์ เชิญสื่อมวลชน วิทยุโทรทัศน์มากันให้เพียบ ประกอบกับปีดังกล่าว นางสาวไทยเป็นคนร้อยเอ็ด มาโชว์ตัวสร้างสีสันบนเวทีคอนเสิร์ตขนาดยักษ์ สร้างขึ้นกลางท้องนา ให้เกษตรจังหวัดทุ่มงบแบบไม่อั้น คนทั้งประเทศจะได้รู้ ข้าวหอมมะลิต้องจากจังหวัดร้อยเอ็ด

นับเป็นงานระดับอภิความยิ่งใหญ่ เพื่อให้ข้าวทุ่งกุลาร้องไห้เป็นที่รู้จัก

สมัยนั้นผมมักได้ข้าวหอมเป็นของฝาก บรรจุอัดพลาสติกอย่างดี การันตีว่าเป็นข้าวหอม กินแล้วสุขภาพแข็งแกร่งเป็นชายชาติอาชา

ทว่า หลังเกษียณผมต้องมาหุงข้าวกินเองบ้านต่างจังหวัด ผมก็ซื้อข้าวหอมมะลิมีชื่อระดับประเทศมาหุงกินอยู่ประจำ ใส่บาตรพระยามเช้าบ้าง กินทุกวัน กินเท่าไร ผมก็ไม่ได้กลิ่นหอมแต่อย่างไร ไม่ว่าจะเป็นข้าวใหม่หรือข้าวเก่า แม้จะพะยี่ห้อข้าวหอมมะลิก็ตาม

อยากจะบอกว่า ทุกวันนี้ไม่มี "ข้าวหอม” ในประเทศไทยแต่อย่างใด ทว่านักชิมที่ชำนาญรสข้าว น่าจะมีจมูกระดับพิเศษ ถึงการันตีได้ว่าเป็นข้าวหอม ขนาดนำออกส่งขายต่างประเทศจนเป็นที่ยอมรับ

ผมเคยสัมผัสข้าวหอมมาแล้ว หอมจริงๆ แต่ไม่ใช่ยุคปัจจุบันนี้ ทว่าเป็นข้าวกลางท้องทุ่ง ครั้งเป็นเด็กอายุไม่น่าจะเกินสิบขวบ สมัยดินกลางท้องนายังเป็นปุ๋ยอินทรีย์ ขี้วัวขี้ควายกองเขลอะ ยุคดินดำน้ำชุ่ม มีนกเอี้ยงเกาะหลังควาย หอมจริงๆ หอมจากข้าวสุกที่เพิ่งหุง ดงเสร็จใหม่ๆ เรียกกันว่า “กลิ่นหอมจากข้าวใหม่”

ผมไปนอนห้างกลางท้องทุ่ง ฤดูข้าวออกรวงระย้าเป็นสีทองไปทั้งทุ่ง หลังเก็บเกี่ยว ก็จะนำไปฝัดย่ำข้าวบนลานนวดหลังบ้าน เมื่อเอาข้าวขึ้นยุ้งก็จะนำข้าวเปลือกสักถังสองถังไปสีในโรงสีข้าวเล็กๆ กลางหมู่บ้าน แล้วนำมาหุง เรียกกันว่า “ข้าวใหม่” ข้าวใหม่จะมียางชุ่มเมล็ด นำมาหุงจะออกยางเหนียวๆ ทำให้ “หุงข้าวแฉะ” เหมือนเทน้ำข้าวออกจากหม้อไม่สะเด็ด สมัยก่อนนิยมหุงข้าวด้วยหม้ออะลูมิเนียมใบเขื่อง หุงบนเตาไฟถ่านก้อนแดงๆ จนหม้อข้าวเดือด ฝาหม้อต้องมีไม้คัดหม้อข้าว เสียบหูหม้อสองข้างกับฝาปิด ทำให้ฝาแนบสนิท เพื่อจะได้รินน้ำข้าวร้อนๆ ออกจากหม้อใส่ชามโห้งใบเขื่องๆ น้ำข้าวร้อนๆ เดาะเกลือหรือน้ำปลาเหยาะเพียงหยดสองหยด ก็คือเครื่องดื่มรสเลิศ น้ำข้าวยุคปัจจุบันเรียกกันว่า "ยอดข้าว” ทำเอาคนรุ่นผมงงกับคำสมัยใหม่

เวลาคดข้าวใส่จานสังกะสี กลิ่นข้าวจะหอมฉุยชวนชิม รสหอมเกิดจากยางเหนียวเมล็ดข้าวใหม่ รสกลมกล่อมหอมฉุย จะมีเฉพาะข้าวใหม่เพิ่งขนขึ้นยุ้งเท่านั้น พอนานหลายเดือนกลิ่นหอมจะจางหาย ยางข้าวก็จะหายในที่สุด

นี่คือข้าวหอม หอมจริงๆ นึกถึงทีไร ยังได้กลิ่นข้าวหอมปลายท้องทุ่งอยู่ไม่วาย