ข้อแนะนำซูจีในวงอาเซียน
ข้อแนะนำซูจีในวงอาเซียน : โลกสาระจิปาถะ โดยกวี จงกิจถาวร
ในประวัติศาสตร์อาเซียนเกือบ 50 ปีที่ผ่านมา ไม่เคยมีผู้นำที่มีชื่อเสียงที่สุดในโลกที่เป็นทั้งเทพธิดาของโลกประชาธิปไตย ได้รับรางวัลโนเบลสาขาสันติภาพ เข้าร่วมประชุมประจำปีอาเซียน นางออง ซาน ซูจี ในฐานะรัฐมนตรีต่างประเทศต้องเข้าร่วมประชุมอาเซียนหลายสิบครั้งในช่วงที่เธอดำรงตำแหน่งนี้
อาเซียนเป็นองค์กรเน้นความเป็นน้ำหนึ่งเดียวกัน ประชามติ ไม่แตกแถว (ยกเว้นปี 2012 กัมพูชาไม่ได้ออกแถลงการณ์อาเซียนประจำปี) ฉะนั้นซูจีต้องใส่ใจประเด็นเหล่านี้ ตลอดเวลาที่ผ่านมา 20 กว่าปีที่ผ่านมา เธอต้องต่อสู้กับทรราชย์ในเมียนมาร์และผลออกมาคือในที่สุดเธอได้รับชัยชนะในการเลือกตั้งปีที่แล้ว ตอนนี้เป็นผู้นำคนเดียวที่มีอำนาจสูงสุดในประเทศ ตัดสินชะตาชีวิตคนเมียนมาร์ทั้งหมด
ฉะนั้นเวลาเธอมาประชุมอาเซียน เธอสวมหมวกหลายใบ เธอต้องชี้ชัดถึงบทบาทเธอล่วงหน้าว่า การเข้าประชุมแต่ละครั้งนั้น เธอสวมหมวกใบไหน มิฉะนั้นยุ่งแน่ๆ
ซูจีต้องอดทนมากๆ ในการประชุมอาเซียนแต่ละครั้งกินเวลาหลายๆ ชั่วโมง โดยเฉพาะกับอดีตศัตรูที่ไม่เคยให้การสนับสนุนเธอ แต่ตอนนี้ต้องมายอมรับอยู่ในวงเดียวกันและต้องทำตามกฎกติกาอาเซียนในฐานะผู้นำประเทศเมียนมาร์
นอกจากนั้น เธอต้องอ่านเอกสารอาเซียนและเข้าใจจุดยืนทั้งหมดขององค์กรนี้ เธอมีความคิดเป็นเสรีนิยมมากๆ ซึ่งอาจจะขัดกับความคิดทั่วๆ ไปที่เป็นอนุรักษนิยมของผู้นำอาเซียน ฉะนั้นเธอต้องอดทนและรับฟังความคิดเห็นของรัฐมนตรีอาเซียนอื่นๆ
ในฐานะที่เธอมีชื่อเสียงได้พบกับผู้นำของโลกนับครั้งไม่ถ้วน เธอสามารถให้ข้อคิดเห็นหรือแชร์ไอเดียในเรื่องการทูตและการพัวพันกับต่างประเทศโดยเฉพาะมหาอำนาจทั้งหลายกับอาเซียน
ปีนี้ ลาวเป็นประธานอาเซียน ซึ่งเป็นปีสำคัญเพราะอาเซียนประกาศเป็นประชาคมอาเซียนพอดี ต้องมาพบปะกับสามประเทศคู่เจรจายักษ์ใหญ่ คือ สหรัฐอเมริกา รัสเซียและจีนในปีนี้ ซูจีอาจจะมีข้อคิดเห็นต่างๆ ที่จะเข้ามาเสริมสร้างความโดดเด่นและความเป็นแกนกลางอาเซียนในเวทีการเมืองโลกได้
ซูจีอาจจะต้องใช้เวลาถกนอกรอบกับอาเซียนในประเด็นโรฮิงญา เธอยังไม่ต้องการคุยเรื่องนี้ ละเอียดอ่อนมาก เธอชนะเลือกตั้งขาดลอยเพราะเธอฉลาดพอที่จะไม่ยกเรื่องนี้ขึ้นมาหาเสียงหรืออ้างอิงถึง มิฉะนั้นเธอจะไม่มีทางชนะการเลือกตั้งครั้งที่ผ่านมาเด็ดขาด
มาเลเซีย ไทย และอินโดนีเซีย อยากเห็นเมียนมาร์เข้าร่วมการแก้ไขปัญหาโรฮิงญาในระดับภูมิภาคเพราะกระทบกระเทือนประเทศอื่นๆ มาก ต้องเฝ้าดูว่าซูจีจะเปลี่ยนท่าทีของเธอหรือไม่ ในฐานะเป็นผู้นำประเทศ
ซูจียังต้องเรียนรู้ข้อปฏิบัติทั้งที่เป็นทางการหรือไม่ก็ตาม มิฉะนั้นจะเกิดปัญหาแน่นอน ยกตัวอย่าง ตลอดเวลาที่ผ่านมาซูจีมีแต่คนชื่นชมและฟังเธอพูดคนเดียว เวลาถ่ายรูปก็ยืนอยู่ตรงกลางเสมอเป็นจุดเด่นอยู่คนเดียว แต่เวลาอยู่กับผู้นำอาเซียนจะทำอย่างนั้นไม่ได้ เธอต้องให้ประธานอาเซียนยืนอยู่ตรงกลางเสมอทุกครั้งที่ถ่ายรูป เวลาเช็กแฮนด์ก็เช่นกัน เธอต้องเรียนรู้วิธีที่ถูกต้อง เพราะต้องทำทั้งสองมือ ซูจีรู้ดี เธอมีภาพลักษณ์ไม่ดีต่ออาเซียน วันศุกร์ที่ผ่านมาเธอได้พบกับทูตสมาชิกอาเซียนเพื่อพยายามปรับความเข้าใจกับอาเซียน ก่อนที่เธอจะเข้าร่วมประชุมอาเซียนโอกาสข้างหน้า
สำหรับไทย ตอนนี้เราต้องหาทางคุยกับเธอให้ได้เพื่อให้แน่ใจสิ่งที่ได้พัฒนาดีขึ้นในสัมพันธ์ทวิภาคีกับรัฐบาลเมียนมาร์ชุดก่อนต้องดำเนินต่อไปโดยเฉพาะเรื่องแรงงานและกิจกรรมชายแดน เธอเคยมาไทยเมื่อเดือนพฤศจิกายน ปี 2012 ตอนไปที่มหาชัยได้แสดงความคิดเห็นที่ชัดเจนว่ารัฐบาลไทยต้องดูแลสิทธิและสวัสดิการของแรงงานพม่า ซึ่งคนกลุ่มนี้เป็นที่ประจักษ์คือฐานเสียงเลือกตั้งของพรรคเอ็นแอลดีที่ผ่านมา
เธอยังไม่เห็นดีหรือสนับสนุนต่อโครงการท่าน้ำลึกทวาย เพราะเคยตำหนิถึงประชาชนที่ต้องย้ายที่ทำกิน อาจจะต้องมีการแก้ไขในรายละเอียด ประเด็นและท่าทีของเธอเหล่านี้จะชี้ให้เห็นว่าสัมพันธ์ไทย-เมียนมาร์ในอนาคตจะราบรื่นแบบที่ผ่านมาเกือบสองปีหรือไม่