ตุรกีเข้าหาอาเซียน
ตุรกีเข้าหาอาเซียน : โลกสาระจิปาถะ โดยกวี จงกิจถาวร
กรุงอิสตันบูล-ตุรกีกำลังเบนเข็มนโยบายต่างประเทศมุ่งมาที่อาเซียนโดยเฉพาะไทยและอินโดนีเซีย มาเลเซีย เพราะกำลังมีปัญหามากมายกับโลกตะวันตก ทั้งสหภาพยุโรปและสหรัฐอเมริกาทั้งทางการเมืองและเศรษฐกิจ ตอนนี้ตุรกีพยายามจะเป็นคู่เจรจาอาเซียนให้ได้ แต่สมาชิกอาเซียนยังไม่มีฉันทามติและยังไม่ยอมรับคู่เจรจาเพิ่ม ขณะนี้อาเซียนมีทั้งหมด 11 คู่เจรจา นอร์เวย์เป็นประเทศล่าสุดที่ได้เข้ามา ในฐานะที่เป็นประเทศให้ความช่วยเหลือทางพัฒนาเป็นพิเศษต่ออาเซียน
ตุรกีหลังการเลือกตั้งเมื่อเร็วๆ นี้ ทำให้รัฐบาลตุรกีของ นายกรัฐมนตรีเรเจป ไตยิป เอร์โดอัน ได้รับคะแนนเสียงข้างมากในรัฐสภา สามารถตั้งรัฐบาลเสียงข้างมากได้ ไม่ต้องอาศัยพรรคเล็กพรรคน้อยเข้ามาช่วย เหมือนผลเลือกตั้งเมื่อต้นปีที่ทำให้สภาพการเมืองในตุรกียุ่งยากมาก
ตามจริงไทยกับตุรกีมีความสัมพันธ์ทวิภาคีที่ดีมากๆ จนกระทั่งเกิดเรื่องระเบิดที่ศาลท้าวมหาพรหม ทำให้ไทยตาสว่างขึ้นมาเยอะ เพราะตุรกีไม่ธรรมดามีลูกเล่นเยอะเล่นทางการไทยปวดหัว การหาตัวมือระเบิดสร้างปัญหามาก ทางการตุรกีให้ข้อมูลต่อทางการไทยไม่ครบ โดยเฉพาะกับกลุ่มต่อต้านที่มีชาวอุยกูร์รวมอยู่ด้วย
สำหรับตุรกี กลุ่มนี้ต้องการก่อตั้งประเทศอิสระใหม่ชื่อว่าเตอร์กิสถานในดินแดนจีน ประเด็นนี้ทางรัฐบาลจีนคัดค้านและถือว่ากลุ่มนี้เป็นผู้ก่อการร้าย แต่ทุกวันนี้กลุ่มนี้ใช้ตุรกีเป็นแหล่งต่อต้านจีน ทำให้ไทยพลอยติดหางว่าวไปด้วย ได้รับผลเสียหายมาก
ตุรกีต้องการจะพัฒนาสัมพันธ์กับเอเชีีย ในอดีตที่ผ่านมา นโยบายเอเชีียนั้นสนใจแต่จีนและญี่ปุ่น ขณะนี้ตุรกีพยายามเข้าหาประเทศเอเชีียอื่นๆ ตามปกตินโยบายของต่างประเทศตุรกีนั้นมุ่งเข็มไปที่เอเชีียกลางและประเทศในตะวันออกกลางเท่านั้น เพราะถือว่าเป็นเมืองหน้าด่านของยุโรป
ตุรกีเป็นสมาชิกองค์การนาโต ต้องยอมรับว่าไม่ธรรมดาฐานะของตุรกีตอนนี้ เมื่อเปรียบเทียบกับมหาอำนาจระดับกลาง เช่น บราซิล เม็กซิโก ออสเตรเลียและเกาหลีใต้ เพราะสามารถรับลูกต่อในนโยบายความมั่นคงต่างๆ โดยเฉพาะในประเด็นที่เกี่ยวกับขบวนการต่อสู้กับกลุ่มไอเอส
แต่การเมืองของตุรกีมีการพลิกผันมากในช่วงสิบปีที่ผ่านมา ก่อนหน้านี้กลุ่มการเมืองและภาคประชาสังคมในตุรกีมีสัมพันธ์ที่ดีกับรัฐบาล มาตอนนี้ภาคประชาสังคมโดยเฉพาะกลุ่มที่เรียกกว่ากลุ่มเคลื่อนไหวกูแลน (Gulen Movement) ที่มีเครือข่ายในประเทศอิสลามทั่วโลกในด้านต่างๆ กลุ่มนี้เข้ามาไทยหลังเกิดสึนามิมีเจ้าหน้าที่ตุรกีเข้ามาช่วยทางด้านมนุษยธรรมและเสริมสร้างชุมชน ในช่วงที่ผ่านมามีการจัดตั้งโรงเรียนนานาชาติสอนภาษาและศาสนาอิสลามและวิชาสังคมอื่นๆ
ในสองปีที่ผ่านมา กลุ่มกูแลนเกิดความขัดแย้งกับนายกรัฐมนตรีตุรกีเอร์โดอัน จนหัวหน้าชื่อ เฟดตูลา กูแบน ต้องหนีออกจากสำนักงานในตุรกีและกิจกรรมส่วนใหญ่ไปอยู่นอกประเทศที่สหรัฐอเมริกา ต่อมามีข่าวตามมาว่ารัฐบาลตุรกีพยายามตามจับกลุ่มนี้ในข้อหาพยายามล้มล้างรัฐบาล
ตอนนี้กลุ่มกูแลนมีตัวแทนในสมาชิกอาเซียนโดยเฉพาะในอินโดนีเซีย ไทยและมาเลเซีย ในช่วงที่มีสัมพันธ์ที่ดีกับรัฐบาลตุรกีนั้น กลุ่มกูแลนถือได้ว่าเป็นมือภาคประชาสังคมของรัฐบาลตุรกี จึงไม่แปลกที่จะเข้ามีบทบาทในการให้ความช่วยเหลือกลุ่มอุยกูร์ที่เข้ามาคั่งค้างในไทยเมื่อสามปีก่อน
ในอนาคตตุรกีอาจจะได้เป็นคู่เจรจาเฉพาะด้านกับอาเซียน เพราะได้รับการสนับสนุนจากอินโดนีเซียและมาเลเซีย ในขณะนี้อาเซียนยังไม่อยากขยายสมาชิกคู่เจรจาออกไปอีก จากจำนวน 11 ประเทศที่มีอยู่
ส่วนไทยกำลังต้องการเจรจากรอบการค้าเสรีกับตุรกีเพื่อเปิดตลาดเข้าเอเชียกลางและตะวันออกกลาง การท่องเที่ยวกำลังเป็นธุรกิจที่ทำรายได้สูงเพราะคนไทยไปเที่ยวตุรกีปีละหลายหมื่นคน จนมีการยกเลิกการใช้วีซ่า