ปัตตานีในเดือนรอมฎอน | คมชัดลึก

             สองสามวันที่แล้ว มีโอกาสเดินทางไปปัตตานี ผมไม่ได้ไปปัตตานีบ่อยนัก แต่ก็ดูจะบ่อยมากกว่าไปจังหวัดอื่นๆ ของภาคใต้ ยกเว้นบ้านเกิด ปัตตานีไม่กี่วันก่อน อยู่ในช่วงที่พี่น้องชาวมุสลิมถือศีลอด หรือที่เรียกกันว่า เดือน “รอมฎอน” การถือศีลอดประจำปีได้สิ้นสุดลงแต่เมื่อวาน ตามด้วยเทศกาลฮารีรายอ ที่ทุกคนรอคอย ปัตตานีและ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ช่วงนี้จึงค่อนข้างคึกคักเป็นพิเศษ ก่อนจะเกิดเหตุการณ์ไม่สงบใน 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้อันยืดเยื้อเรื้อรัง ช่วงเทศกาลถือศีลอด นับว่าเป็นช่วงที่เศรษฐกิจเฟื่องฟู พี่น้องชาวมุสลิมพากันจับจ่ายใช้สอย ทั้งอาหาร เสื้อผ้าและของใช้ที่จำเป็น ส่งผลให้กระแสเงินสะพัดในท้องถิ่น โดยเฉพาะใน จ.ปัตตานี ถือว่าเป็นเมืองที่เศรษฐกิจดีมากในช่วงเทศกาลนี้

             เดือนรอมฎอนสำหรับชาวมุสลิมทั่วโลกถือว่าเป็นเดือนที่สำคัญ พระคัมภีร์อัลกุรอานอันศักดิ์สิทธิ์กล่าวไว้ว่า เดือนรอมฎอนเป็นเดือนที่อัลกุรอานถูกประทานลงมาแก่อิสลามิกชน โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อใช้เป็นแนวทางในการดำเนินชีวิตและปฏิบัติตนให้เหมาะสมดีงาม สู่ความเป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์แบบ อันจะนำมาซึ่งความสุขและสันติทั้งในโลกนี้และโลกหน้า การถือศีลอดก็เป็นหนทางหนึ่งที่จะทำให้ชาวมุสลิมสามารถมุ่งไปสู่จุดสูงสุดของความเป็นมนุษย์ที่แท้จริงได้

             การถือศีลอดไม่เพียงแต่การงดน้ำและอาหารเท่านั้น แต่ชาวมุสลิมยังมีข้อปฏิบัติอื่นๆ อีกมากมาย เช่น การบริจาคทาน การทำจิตใจให้สงบ การลดละกระทำสิ่งที่ไม่ดีต่อผู้อื่น โดยสรุปก็คือ ทั้งอดอาหารเครื่องดื่ม การเสพเมถุน อดกลั้นทำความชั่วทุกชนิด ทั้งกายวาจาใจ ตั้งแต่รุ่งสางจนตะวันลับขอบฟ้าในเดือนรอมฎอน แต่คนทั่วไปมักเข้าใจและรับรู้กันเฉพาะเรื่องการงดน้ำและอาหารเท่านั้น

             ที่ปัตตานีช่วงถือศีลอด ตอนกลางวันจะเงียบเหงาไม่คึกคักเท่าที่ควร ร้านค้าและร้านอาหารของชาวมุสลิมพากันปิด แต่พอตอนบ่ายไปจนถึงห้าโมงเย็น ความคึกคักจะเริ่มกลับมา ร้านค้าอาหารต่างก็เปิดจำหน่าย ผู้คนต่างพากันแต่งตัวสวยๆ ออกมาจับจ่ายซื้อข้าวของ ตอนผมเป็นเด็ก เห็นพี่น้องมุสลิมพากันประกอบอาหารมื้อใหญ่สำหรับ “แก้บวช” หรือ “เปิดบวช” เพราะเป็นช่วงที่สามารถรับประทานอาหารได้ตั้งแต่ตะวันตกดินจึงถึงรุ่งสาง อาหารที่ทำกันสำหรับ “แก้บวช” จึงเป็นมื้อพิเศษจริงๆ และส่วนใหญ่จะพากันประกอบพิธีและเลี้ยงกันที่บ้านในหมู่ญาติมิตร

             แต่ทุกวันนี้วิถีชีวิตของผู้คนเปลี่ยนไปมาก พี่น้องมุสลิมก็มีความทันสมัยไม่แพ้คนศาสนาอื่นๆ ตอนช่วงเย็นๆ ของเดือนแห่งการถือศีลอดเราจึงเห็นชาวมุสลิมพากันมาแก้บวชตามร้านอาหาร ภัตตาคาร แน่นขนัด แม้แต่ในโรงแรมใหญ่ๆ ก็จะเต็มไปด้วยบรรยากาศที่แสนจะคึกคัก โดยเฉพาะในครอบครัวของคนชั้นกลางที่มีฐานะดี นิยมพากันมาแก้บวชตามร้านอาหาร พร้อมด้วยชุดแต่งกายที่สวยงามของคนแต่ละเพศแต่ละวัย สำหรับคนที่ไม่เคยได้มาเห็น ก็จะรู้สึกว่า มันเป็นช่วงเวลาที่ดีและเต็มไปด้วยสีสันบรรยากาศ ผมคิดว่า ที่ยะลาและนราธิวาสก็คงมีบรรยากาศและสภาพที่ไม่ต่างไปมากนัก

             เทศกาลถือศีลอด จึงเป็นเทศกาลที่ช่วยกระตุ้นเศรษฐกิจในท้องถิ่นให้คึกคัก เสียดายที่ทุกวันนี้ ความสุขสงบในพืิ้นที่ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ลดน้อยลงไป การก่อความไม่สงบยังเกิดขึ้น กลุ่มผู้ก่อความไม่สงบยังใช้ช่วงเวลาในเทศกาลถือศีลอด ก่อการรุนแรงบ่อยครั้ง ดังที่มีการรายงานข่าวโดยสื่อมวลชนอยู่เป็นระยะ หากไม่มีปัญหาเรื่องนี้ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้จะเป็นเมืองที่มีมนต์เสน่ห์สำหรับคนต่างถิ่น เพราะที่นี่เต็มไปด้วยความหลากหลายทางวัฒนธรรม ความอุดมสมบูรณ์ของทรัพยากรธรรมชาติ ความหลากหลายของสภาพภูมินิเวศ และการอยู่ร่วมกันอย่างกลมกลืน สอดคล้องของพี่น้องชาวไทยพุทธ มุสลิม และศาสนาอื่นๆ ไปปัตตานีแต่ละครั้ง ผมมักได้รับแรงบันดาลใจอยู่เสมอ ผมคนหนึ่งละที่หลงมนต์เสน่ห์ของปัตตานี ปัตตานีที่ผมเห็นมาชั่วชีวิตไม่ได้มีความเปลี่ยนแปลงไปสักกี่มากน้อย แต่ภายใต้ความเรียบง่าย สมถะนั้น ปัตตานีมีอะไรมากมายให้เราค้นหา ไม่ว่าจะเป็นอดีตที่รุ่งโรจน์ ปัจจุบันอันคลุมเครือ หรืออนาคตที่ไม่อาจคาดเดา