ปฏิรูปตำรวจ และ/หรือดีเอสไอ? | คมชัดลึก

            “สงสารตำรวจนะ” หญิงสาวเปิดประเด็นในวงสนทนา หลังจากเรื่องของตำรวจถูกนำใช้เป็นประเด็นการสนทนาอย่างถึงพริกถึงขิง!!

            มีแต่เรื่องเลวร้าย ภาพลักษณ์ลบๆ ที่ส่วนใหญ่ได้รับรู้กันอย่างผิวเผินผ่านสื่อมวลชน

            ไม่มีแม้สักคนเดียวในวงสนทนาแห่งนั้นที่ได้รับรู้ เรียนรู้อย่างเข้าใจแท้จริงเกี่ยวกับกระบวนการทำงานและเบื้องหลังเหตุผลที่มาของการทำงานทั้งในส่วนดี มีประสิทธิภาพ และส่วนที่สร้างความเสียหายแก่ภาพลักษณ์องค์กร และมีผลกระทบเชิงลบต่อสังคม

            ความเชื่อที่วางอยู่บนพื้นฐานความรู้ที่น้อยมากมีผลต่อทิศทางของทัศนคติที่ประชาชนมีต่อตำรวจ

            ตำรวจไม่สามารถปฏิเสธได้ว่า ในขณะนี้ภาพลักษณ์ตำรวจตกต่ำอย่างมาก?

            ทำไมจึงเป็นเช่นนั้น? ตำรวจควรจะต้องทำเช่นไร? หรือ ผู้มีอำนาจเหนือตำรวจคิดว่าถึงเวลาหรือยังในการร่วมมือกับตำรวจอย่างจริงจังในการสร้างความรู้สึกเชื่อมั่นศรัทธา

            “กองบัญชาการตำรวจสอบสวนกลางเป็นหน่วยงานฉาวในรอบปี...สมควรปรับปรุงยกเครื่องขนานใหญ่” นี่คือความเห็นของตำรวจ มิใช่แต่เฉพาะคนนอกองค์กรตำรวจเท่านั้นที่คิดว่า กองบัญชาการตำรวจสอบสวนกลางเป็นหน่วยงานที่สมควรได้รับการปฏิรูปอย่างถอดรากฐานถอนโคน ให้สามารถกลับมายืนได้อย่างสง่าผ่าเผยอย่างเช่นในอดีตที่ผ่านมา

            แต่ก่อนที่นักวิชาการและผู้ทรงคุณวุฒิทั้งหลายจะทำการปฏิรูปปรับรื้อเปลี่ยนแปลงแสดงความคิดเห็นต่างๆ ต่อการเปลี่ยนแปลงหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่งในองค์กรตำรวจ รวมทั้งการปฏิรูปสำนักงานตำรวจแห่งชาติทั้งองค์กรด้วยนั้น

            ลองตั้งคำถามความรู้ที่มีอยู่ก่อนดีกว่าหรือไม่? ว่าได้ทำความเข้าใจประวัติศาสตร์ที่มาของหน่วยงาน ปัญหาอุปสรรคและสภาพแวดล้อมของหน่วยงาน การที่องค์กรถูกผูกโยงไว้ด้วยความสัมพันธ์เชิงอำนาจและผลประโยชน์ที่ซับซ้อน ย้อนแย้ง โดยที่คนทั่วไปที่ไม่ได้เกี่ยวข้อง หรือสัมผัสใกล้ชิดไม่อาจล่วงรู้ได้เรียบร้อยแล้วหรือยัง? มีความเข้าใจที่ชัดเจนมากน้อยแค่ไหน?

            อย่าเพียงแต่นำแนวคิดทฤษฎีความรู้จากวิชาการโดยเฉพาะอย่างยิ่งจากต่างประเทศมาเทียบเคียงและมโนเอาว่า เส้นทางในการสร้างตำรวจไทยที่ดีจะต้องเป็นเช่นเดียวกับตำรวจสากลอื่นๆโดยมิได้ทำการศึกษาอย่างแท้จริงว่าองค์กรตำรวจไทยดำรงอยู่ในบริบททางสังคม วัฒนธรรม การเมืองและความสัมพันธ์กับองค์กรอื่นๆ ที่มีภารกิจที่เกี่ยวข้องเชื่อมโยงกันในลักษณะไหน? อย่างไร? มีความสำเร็จหรือมีปัญหาอุปสรรคอย่างไร? และองค์กรตำรวจได้ก้าวพ้นปัญหาอุปสรรคที่เผชิญอยู่อย่างไรนับศตวรรษที่ผ่านมา

            กว่าที่จะมาถึง ณ วันนี้!!

            “องค์กรอื่นเน่าเฟะไม่แตกต่างจากตำรวจ แต่ทำไมตำรวจถึงโดนหนัก” เป็นคำถามที่ดีคำถามหนึ่งที่ทุกคนในสังคมต้องช่วยกันหาคำตอบ

            เป็นไปได้หรือไม่ว่า การปฏิรูปองค์กรตำรวจแต่เพียงลำพังไม่สามารถนำไปสู่ความสำเร็จในการทำให้ตำรวจเป็นที่รักของประชาชนได้อย่างที่จริงสมกับความตั้งใจของ พล.ต.อ.สมยศ พุ่มพันธุ์ม่วง ผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติ ไม่ได้ทำให้ตำรวจทำงานอย่างมีความสุข มีคุณภาพชีวิตในการทำงานที่ดีที่สามารถทำให้เกิดผลกระทบที่สำคัญคือการสร้างความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สินให้แก่ประชาชนโดยการบังคับใช้กฎหมายด้วยหลักความยุติธรรม

            ขอยืนยันและสามารถนำเสนอหลักฐานที่ชัดเจนได้อย่างแน่นอนว่า สำนักงานตำรวจแห่งชาติมีบุคลากรที่มีศักยภาพ มีความรู้ ความสามารถสูงทั้งในด้านคุณวุฒิและประสบการณ์

            มีตำรวจระดับชั้นประทวนจำนวนไม่น้อยที่จบการศึกษาระดับปริญญาโทและปริญญาเอกโดยที่ใช้ทุนส่วนตัวในการศึกษาเล่าเรียน มิได้ใช้ทุนสนับสนุนจากหน่วยงานเฉกเช่นบุคลากรขององค์กรส่วนใหญ่ และตำรวจจำนวนไม่น้อยที่ไม่ได้รับสิ่งจูงใจหรือค่าตอบแทนใดๆ เพิ่มขึ้นจากการมีความรู้ ความสามารถที่เพิ่มมากขึ้นเลย รวมถึงตำรวจจำนวนไม่น้อยไม่ได้มีแม้กระทั่งโอกาสที่จะได้ใช้ความรู้ความสามารถที่ตนเองมีอยู่ได้เลยเสียด้วยซ้ำ
เพราะอะไร?

            เมื่อกล่าวถึงตัวอย่างกรณีกองบัญชาการตำรวจสอบสวนกลาง จึงจำเป็นต้องเทียบเคียงองค์กรเกิดใหม่อย่างเช่น กรมสอบสวนคดีพิเศษ ในสังกัดกระทรวงยุติธรรม ที่ตั้งขึ้นมาด้วย โดยระบุว่า มีอำนาจหน้าที่ในการป้องกัน ปรามปราม สืบสวน และสอบสวนคดีความผิดทางอาญาที่ต้องดำเนินการสืบสวนและสอบสวนโดยใช้วิธีการพิเศษตามกฎหมายว่าด้วยการสอบสวนคดีพิเศษ โดยระบุที่มาของการก่อตั้งว่า เกิดขึ้นจากการเปลี่ยนแปลงด้านต่างๆ ที่ส่งผลให้มีการใช้ความรุนแรงก่ออาชญากรรมที่ก่อความเสียหายทางเศรษฐกิจที่มีมูลค่ามหาศาลส่งผลกระทบต่อประชาชนจำนวนมาก...

            มีความคาดหวังว่า องค์กรที่ตั้งขึ้นใหม่หน่วยนี้จำเป็นต้องมีบุคลากรที่มีความรู้ความชำนาญอย่างมาก และหากพิจารณาประวัติศาสตร์นับแต่ก่อตั้งองค์กรมาจนถึงปัจจุบันนั้น จะเห็นได้ว่า บุคลากรที่เป็นกลไกสำคัญ (คีย์แมน) ขององค์กรแห่งนี้คือ ข้าราชการตำรวจที่โอนย้ายมาจากสำนักงานตำรวจแห่งชาติเกือบทั้งสิ้น

            อะไรคือสิ่งจูงใจที่แตกต่างกันระหว่างหน่วยงานสองแห่งนี้....กรมสอบสวนคดีพิเศษ ในสังกัดกระทรวงยุติธรรม และสำนักงานตำรวจแห่งชาติ สังกัดนายกรัฐมนตรี

            ดีเอสไอ ปลอดจากอิทธิพลทางการเมืองหรือไม่?!

            หากคิดจะตั้งหน่วยงานใหม่โดยที่ใช้วิธีดึงคนจากหน่วยงานเดิมและมีภารกิจที่ไม่แตกต่างกัน แต่สามารถสนับสนุนระบบการบริหารจัดการ บริหารงบประมาณ สามารถให้สิ่งจูงใจในการทำงานที่ดีกว่าเพื่อให้นำไปสู่ประสิทธิภาพการทำงานที่ดีขึ้นนั้น

            ทำไมไม่สนับสนุนทรัพยากรและระบบการบริหารจัดการให้แก่องค์กรเดิม เพื่อให้องค์กรนั้น สั่งสมประสบการณ์และยืนหยัดอยู่ได้อย่างมีประสิทธิภาพและมั่นคงมากขึ้น และที่สำคัญที่นักวิชาการและผู้ทรงคุณวุฒิทั้งหลายพึงตระหนักและระมัดระวังอย่างยิ่งก็คือ อย่าคิดว่างานใดๆ ตามภารกิจของตำรวจมีความเป็นอิสระสามารถแยกขาดจากงานอื่นๆ ได้

            ไม่เชื่อ...ลองตรวจสอบดูว่า มีกระทรวง ทบวง กรมที่มีภารกิจซ้ำซ้อน คาบเกี่ยวกับการบังคับใช้กฎหมายหน่วยงานใดบ้างที่ไม่พึ่งพิงขอใช้บริการและความช่วยเหลือจากตำรวจเลยในโลกแห่งความเป็นจริง?!

ผศ.ดร.ปนัดดา ชำนาญสุข
คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
ตู้ ปณ.1078 ปท.เกษตรศาสตร์