พลังงานกับคนไทย | คมชัดลึก

                เมื่อห้วงสัปดาห์ที่ผ่านมา สื่อมวลชนทุกแขนงนำเสนอข่าวการประกาศปรับราคาขายปลีกน้ำมันเบนซินและดีเซลลงไปทิศทางเดียวกัน ทำนองว่า เป็นของขวัญปีใหม่จากรัฐบาล โดยเฉพาะกับผู้ใช้รถใช้ถนน หลังจากตลอดระยะเวลาอย่างน้อย 1 ปี ที่ผ่านมานั้น มีเสียงเรียกร้องให้ปรับโครงสร้างราคาน้ำมัน โดยเฉพาะราคาขายปลีกที่ไม่ได้สะท้อนราคาตลาดโลก อย่างเช่น พอตลาดโลกปรับราคาขึ้น ราคาน้ำมันในประเทศก็ขึ้นด้วย แต่พอตลาดโลกปรับราคาลง ราคาน้ำมันในประเทศกลับไม่ลดตาม นอกจากนั้น ประเด็นความเคลือบแคลงสงสัยเกี่ยวกับนโยบายพลังงานของชาติยังก้าวไปไกลถึงข้อมูลชุดหนึ่งที่ว่าด้วยศักยภาพการผลิตน้ำมันดิบได้เอง และปริมาณก๊าซธรรมชาติอีกมหาศาลที่ควรได้รับการบริหารอย่างเป็นธรรมด้วย โจทย์มากมายเกี่ยวกับพลังงาน จึงเป็นหัวข้อหนึ่งของการปฏิรูปที่อยู่ระหว่างการพิจารณาของสภาปฏิรูปแห่งชาติ (สปช.)

                ทั้งนี้ ในการประชุมคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ (กพช.) ที่มี พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี และหัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) เป็นประธาน เมื่อวันที่ 15 ธันวาคม ที่ผ่านมา ที่ประชุมได้มีมติให้ปรับลดราคาน้ำมันเบนซินลงลิตรละ 2 บาท และดีเซลลิตรละ 1 บาท ให้มีผลในวันรุ่งขึ้น พร้อมกันนี้ก็เห็นชอบกรอบแนวทางปรับโครงสร้างราคาน้ำมันประกอบด้วย ให้ราคาน้ำมันสะท้อนต้นทุนที่แท้จริง ราคาในภาคการขนส่งทั้งน้ำมันดีเซล เบนซิน และก๊าซ ควรมีอัตราภาษีสรรพสามิตใกล้เคียงกัน ให้กองทุนน้ำมันรักษาเสถียรภาพราคาน้ำมัน และส่งเสริมพลังงานทดแทน ลดการชดเชยราคาน้ำมันข้ามประเภท ทำให้ค่าการตลาดของน้ำมันดีเซล และเบนซินอยู่ในระดับที่เหมาะสมและเป็นธรรม ปรับการจัดเก็บเงินเข้ากองทุนน้ำมัน และนำเงินภาษีที่ได้จากการจัดเก็บไปพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน ช่วยเหลือกลุ่มมีรายได้น้อย ปรับภาษีสรรพสามิตของน้ำมันทั้งสองชนิดให้ใกล้เคียงกัน เก็บภาษีสรรพสามิต ก๊าซธรรมชาติ

                อย่างไรก็ตาม การปรับลดราคาน้ำมันดีเซลลงได้ส่งแรงกดดันไปยังผู้ประกอบการขนส่งสาธารณะ โดยเมื่อเร็วๆ นี้ ผู้ให้บริการเรือโดยสารในคลองแสนแสบ และเรือด่วนเจ้าพระยา ได้พร้อมใจกันปรับลดราคาตั๋วระยะละ 1 บาท แน่นอนว่าเป็นความพึงพอใจของประชาชนผู้ใช้บริการระดับหนึ่ง ขณะที่ประชาชนในต่างจังหวัดก็กำลังรอคอยว่า รถโดยสารของบริษัท ขนส่ง จำกัด (บขส.) และรถร่วมบริการ จะปรับราคาค่าตั๋วลงสักเท่าไร หากแต่สิ่งเหล่านี้ ทุกฝ่ายย่อมทราบดีอยู่แล้วว่า เป็นมาตรการเฉพาะหน้าเพื่อบรรเทาความเดือดร้อนเท่านั้น หากแต่ในระยะยาว การปฏิรูปพลังงานจะต้องเดินหน้าต่อไปอย่างเป็นรูปธรรม ไม่เพียงเฉพาะแต่สภาพปัญหาความสลับซับซ้อนของโครงสร้างเท่านั้น หากแต่การผลิตและการนำเข้าที่นับวันจะยิ่งใกล้ถึงวิกฤติเข้าไปทุกขณะต่างหากที่จะต้องมีแผนระยะยาวรองรับ

                ทุกวันนี้ประเทศไทยต้องนำเข้าน้ำมันในสัดส่วนที่มากกว่าร้อย 80 ของปริมาณการใช้ทั้งหมด ขณะที่ก๊าซธรรมชาติในอ่าวไทยก็น่าจะมีปัญหาในอนาคต ด้วยปริมาณการใช้สอยถึงวันละ 4,602 ล้านลูกบาศก์ฟุต สำหรับการนำเข้าพลังงานเมื่อปีที่แล้ว มีมูลค่ารวม 1.42 ล้านล้านบาท เป็นน้ำมันดิบ 1,073,000 ล้านบาท ก๊าซธรรมชาติ 146,944 ล้านบาท น้ำมันสำเร็จรูป 134,306 ล้านบาท ถ่านหิน 39,733 ล้านบาท และไฟฟ้า 20,168 ล้านบาท พลังงานนำเข้าที่ถูกใช้ไปมหาศาลเช่นนี้ แม้ส่วนหนึ่งจะเป็นกิจกรรมเชิงพาณิชย์ แต่ก็ยังมีข้อสงสัยว่า คนไทยใช้พลังงานกันอย่างระมัดระวังเพียงพอแล้วหรือยัง กรณีเช่นนี้ นโยบายด้านพลังงานของชาติจะต้องมีความชัดเจนในเรื่องการบริหารจัดการอันยิ่งไปกว่าการใช้โครงสร้างราคาเท่านั้น เพราะจะว่าไปแล้ว พลังงานสะอาด พลังงานทางเลือกอื่นๆ น่าจะเป็นทางออกที่ยั่งยืนมากกว่าพลังงานราคาแพงและไม่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม