ปฏิรูปองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นแก้ปัญหาจริงหรือ | คมชัดลึก

             หากดูจากการทำงานที่ผ่านมา ของผู้มีอำนาจปัจจุบัน เราก็พอจะรู้ได้ไม่ยากว่าพวกเขาคิดยังไงกับ "องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น" และ "การกระจายอำนาจ" ไม่ว่าจะเป็นความเห็นผ่านการพูดจาของ ม.ล.ปนัดดา ดิศกุล ปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี  หรือกระทั่งคำสั่งของ คสช. ที่ให้ระงับการเลือกตั้งท้องถิ่นเอาไว้ก่อนและให้สมาชิกสภาท้องถิ่นมาจากการสรรหา

             ล่าสุด แว่วว่ามีโมเดลของการจัดรูปแบบการปกครองส่วนท้องถิ่นออกมาใหม่ โดยมีความเป็นไปได้ที่จะยกเลิกองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นบางองค์กร เช่น องค์การบริหารส่วนจังหวัด ซึ่งจะนำมาควบรวมกับเทศบาลเมือง และจะมีชื่อเรียกใหม่เป็นเทศบาลจังหวัดแทน ขณะที่องค์กรบริหารส่วนตำบลก็จะปรับเป็นเทศบาลตำบล

             เท่ากับว่าตามรูปแบบใหม่จะมีเทศบาลอยู่สามระดับคือ "เทศบาลจังหวัด-เทศบาลอำเภอ-เทศบาลตำบล" ซึ่งจริงจะเรียกว่าอะไร ก็คงไม่มีความไม่สำคัญเท่ากับขอบเขตของอำนาจในการทำงาน

             ต้องไม่ลืมว่าเรามุ่งหน้ามาทางการกระจายอำนาจ เพราะหลักฐานพิสูจน์ทราบได้ว่าการรวมศูนย์อำนาจแบบเดิมนั้นไม่ได้สร้างผลดีอะไรขึ้นมา หากแต่การให้ท้องถิ่นมีอำนาจปกครองตนเองต่างหากที่จะทำให้แต่ละท้องถิ่นพัฒนาได้จริงๆ ทั้งยังจะเป็นการเปิดโอกาสให้คนท้องที่ได้มีสิทธิมีเสียงในการกำหนดทิศทางการพัฒนาของท้องถิ่น

             นอกจากนี้ การพัฒนาขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่เป็นอยู่ในปัจจุบันยังสามารถทำให้ก้าวหน้าได้อีกตามศักยภาพ ซึ่งหมายถึงทั้งความเจริญของพื้นที่และงบประมาณภาษีที่แต่ละท้องถิ่นเก็บได้

             หาก อบต. มีงบประมาณเพียงพอ เก็บภาษีได้มากพอก็จะต้องยกระดับฐานะเป็นเทศบาลตำบล เช่นเดียวกับเทศบาลตำบลก็สามารถยกสถานะเป็นเทศบาลเมืองได้เช่นกัน

             แต่สำหรับรูปแบบใหม่นี้ดูเหมือนระดับขององค์กรปกครองท้องถิ่นจะค่อนข้างตายตัว กล่าวคือ เทศบาลจังหวัดก็จะมาจากพื้นที่เทศบาลนครเดิมหรืออำเภอที่ศาลากลางจังหวัดตั้งอยู่ ส่วนเทศบาลอำเภอก็กำหนดจากพื้นที่ตำบลที่ที่ว่าการอำเภอตั้งอยู่

             อย่างไรก็ตามก็ต้องยอมรับความจริงว่าองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นหลายแห่งมีปัญหาไม่ว่าจะเป็นส่วนของผู้ที่มาทำงาน หรือกระทั่งอำนาจที่ซ้ำซ้อนกัน อย่าง อบจ. นั้น ที่ผ่านมาก็มีผู้เสนอให้ยกเลิกอยู่หลายครั้ง เพราะซ้ำซ้อนกับองค์การบริหารอื่น และสุดท้ายกลายเป็นการปกครองที่ครอบซ้อนทับกันอยู่

             นอกจากนี้ประเด็นสำคัญยังอยู่ที่มีผู้เสนอให้สมาชิกสภาท้องถิ่นมีที่มาจากสองระบบคือ มาจากการเลือกตั้ง 50% และแต่งตั้ง 50%

             จริงอยู่ที่ผ่านมานักการเมืองท้องถิ่นมีปัญหาอยู่บ้าง แต่การนำระบบแต่งตั้งเข้ามาร่วมด้วยจะมีปัญหามากกว่าเดิมหรือไม่ก็ควรคิดใคร่ครวญ เพราะลำพังปกติรัฐบาลกลางก็ส่งคนเข้ามาบริหารท้องถิ่นผ่านทางกระทรวงมหาดไทยอยู่แล้ว ดังนั้น หากจะมีตัวแทนที่จะมาจากข้าราชการประจำแล้ว จะมีความแตกต่างอย่างไรจากหน่วยงานปกติ

             หลายคนตั้งข้อสังเกตด้วยซ้ำไปว่า ถ้าจะมาจากแต่งตั้งครึ่งหนึ่งเลือกตั้งครึ่งหนึ่ง ก็ให้แต่งตั้งไปให้หมดเลยดีกว่า เพราะปัจจัยของการกระจายอำนาจการปกครองคือให้ท้องถิ่นได้ปกครองตนเองมิใช่มีเจ้าหน้าที่รัฐมาร่วมปกครองด้วย

             คำถามจึงอยู่ที่ว่าการจัดรูปแบบครั้งนี้แก้ปัญหาเช่นว่าจริงหรือ และเปิดโอกาสให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมีพัฒนาการและการพัฒนาศักยภาพของตัวเองให้ยิ่งๆ ขึ้นไปหรือไม่ หรือสุดท้ายจะเป็นเพียงการมีอยู่เฉพาะรูปแบบแต่ไม่ได้มีสาระแห่งการกระจายอำนาจอยู่จริง

             ต้องถามใจคนที่จะปฏิรูปว่าต้องการอะไรกันแน่

--------------------------------------
(หมายเหตุ : ปฏิรูปองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นแก้ปัญหาจริงหรือ  : ขยายปมร้อน โดยอรรถยุทธ บุตรศรีภูมิ)