สุนทรภู่... | คมชัดลึก

(นิราศเมืองแกลง/สุนทรภู่)
เมื่อวันที่ 26 มิถุนายน วานนี้นอกจากจะเป็นวันต่อต้านยาเสพติดโลกแล้ว ยังเป็นวันเกิดของสุนทรภู่ กวีผู้ยิ่งใหญ่ของไทยด้วย จึงขอเขียนรำลึกถึงแบบว่านานทีปีหนครับ
 
ตามประวัติที่สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ เขียนไว้ สุนทรภู่เกิดเมื่อ 26 มิถุนายน 2329 หลังสร้างกรุงเทพฯ ได้ 4 ปี มาจนถึงบัดนี้กว่า 200 ปีแล้วนับตั้งแต่สุนทรภู่สร้างผลงานมา และยังคงอยู่เป็นอมตะ

“นิราศเมืองแกลง” ดังที่ได้ยกมาข้างต้นนั้น ถือเป็นงานกวีชิ้นแรกที่สร้างชื่อเสียงโด่งดังให้แก่สุนทรภู่ แต่งตั้งแต่อายุได้ 20 ปีเศษๆ เท่านั้น เมื่อเดินทางไปเยี่ยมบิดาที่เมืองแกลง ระยอง และนับตั้งแต่วันนั้น สุนทรภู่ก็ได้ทำงานกวีอย่างต่อเนื่องตลอดมา ไปจนตลอดชีวิตรวมทั้งสิ้น 70 ปี

สุนทรภู่เดินทางไกลเกือบตลอดทั้งชีวิต พร้อมกับที่ได้บันทึกเรื่องราว ทั้งโดยส่วนรวมและส่วนตัว เอาไว้ในการเดินทางทุกครั้ง กลอนนิราศทุกเรื่อง จึงถือเป็นประวัติศาสตร์ส่วนหนึ่งของสังคมครั้งอดีต ไม่ว่าจะเป็นสภาพแวดล้อมของบ้านเมืองและธรรมชาติ ตลอดจนถึงชีวิตผู้คนทั่วไปที่ร่วมสมัยเดียวกับสุนทรภู่

นิราศของสุนทรภู่ ถือเป็น “โลกสารคดี” หรือว่า Discovery ของสุนทรภู่โดยเฉพาะ

ขอยกตัวอย่างใน “นิราศเมืองเพชร” ขณะนั่งสังเกตการณ์อยู่บนเรือที่ริมป่าชายเลนแห่งหนึ่ง สุนทรภู่ ได้บรรยายถึงลิงทโมนตัวหนึ่งซึ่งพาพรรคพวกเที่ยวขุดรูหาปลามีความดังนี้ว่า

...ป่าปะโลงโกงกางแกมแสม  แต่ล้วนแต่ตายฝอยกรองกร๋อยโกร๋น
ตลอดหลามตามตลิ่งล้วนลิงโลน อ้ายทโมนนำหน้าเที่ยวคว้าปู
ครั้นล้วงขุดสุดอย่างเอาหางยอน มันหนีบนอนร้องเกลือกเสือกหัวหู
เพื่อนเข้าคร่าหน้าหลังออกพรั่งพรู ลากเอาปูออกมาได้ไอ้กะโต
ทั้งหอยแครงแมงดามันหาคล่อง ฉีกกระดองกินไข่มิใช่โง่
ได้อิ่มอ้วนท้วนหมดไม่อดโซ...
  
จะเห็นว่าสุนทรภู่ใช้ดวงตาเป็นเหมือนกล้องถ่ายภาพ ใช้หัวใจความคิดสติปัญญา เหมือนกับเลนส์ในการที่จะย่อหรือขยายภาพสรรพชีวิตทั้งหลายที่อยู่รอบๆ ตัว ในการสร้าง “โลกสารคดี” อันเป็นมุมมองของท่าน ขึ้นมาโดยเฉพาะ
สุนทรภู่เป็นผู้ที่รู้จักโลกและชีวิตดี นับตั้งแต่ขุนนางลงไปจนถึงไพร่ และนับตั้งแต่เสือ สาง ช้าง กวาง ไปจนถึงมวลหมู่ดอกไม้และแมลงในท้องทุ่ง

จึงไม่ต้องสงสัยว่าทำไมงานทุกชิ้นของสุนทรภู่จึงยิ่งใหญ่และยืนยาวมาได้จนถึงทุกวันนี้