คนข่าวConvergent | คมชัดลึก

           มีงานสองงานที่จัดต่อเนื่องกัน ในห้วงสัปดาห์นี้ หนึ่ง คือ งาน “ด้วยรัก และผูกพันคนข่าว” ครั้งที่ 1 เป็นงานรวมพลนักข่าว นักหนังสือพิมพ์อาวุโสที่อายุเกิน 70 ปีขึ้นไป ที่สมาคมนักข่าวนักหนังสือพิมพ์แห่งประเทศไทย เมื่อวันอาทิตย์ (27 เม.ย.) อีกหนึ่งคือ งานประชุมเครือข่ายวิชาการวิชาชีพสื่อมวลชน ครั้งที่ 7 ตอน “ตำราวารสารศาสตร์” วันที่ 2 พฤษภาคม ที่มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย ทั้งสองงานมีนัยสำคัญที่แตกต่างกัน งานแรกมุ่งให้กำลังใจ และย้ำเตือนให้คนข่าวรุ่นใหม่ ได้ระลึกถึงคนข่าวรุ่นก่อน ที่ได้ต่อสู้เพื่อสิทธิเสรีภาพของสื่อ และวางรากฐานขององค์กรวิชาชีพ อย่างน้อยสมาคมนักข่าว ซึ่งเป็นองค์กรหลักของผู้ประกอบวิชาชีพสื่อมวลชน โดยเฉพาะสื่อหนังสือพิมพ์

           งานหลังเป็นงานที่มุ่งสร้างคน หรือปฏิวัติคนข่าวให้เข้ากับยุคสมัย โดยครั้งนี้จะเป็นการเสวนาแลกเปลี่ยนความเห็นกัน เรื่องตำราวารสารศาสตร์ ที่ใช้ประกอบการเรียนการสอนในปัจจุบัน ที่ก้าวไม่ทันกับความเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยีการสื่อสาร กลุ่มนักวิชาการและวิชาชีพสื่อมวลชนกลุ่มหนึ่ง ซึ่งรวมตัวกันในนามกลุ่มวารสารศาสตร์แห่งอนาคต ได้มองเห็นปัญหาการถ่ายทอดความรู้แก่นักศึกษาและสังคมทั่วไป ที่ล้าหลัง และแปลกแยกแตกต่างจากโลกภายนอก จึงริเริ่มจัดให้มีการประชุมระดมความเห็นในเรื่องเหล่านี้อย่างต่อเนื่อง โดยหมุนเวียนไปตามสถาบันการศึกษาต่างๆ เมื่อมีความเห็นร่วมกันแล้ว ก็ตั้งใจว่า จะต้องผลักดันให้เกิดตำราพื้นฐานทันสมัย ที่จะใช้ได้อย่างจริงจังสักเล่มหนึ่ง

           เราใช้เวลาราว 2 ปี จึงจัดทำตำรา เรียกชื่อว่า “หลักและแนวคิด วารสารศาสตร์ Convergent” สำเร็จ โดยเป็นการเขียนและค้นคว้า ประกบกันระหว่างนักวิชาการ และวิชาชีพ จะเปิดตัวในงานวันสัมมนา

           ในงานวันรวมพลคนข่าวอาวุโส คนข่าวเก่าแก่กว่า 30 ชีวิต มารวมตัวกัน มาพบปะเฮฮากัน มาพบเพื่อนเก่าที่ไม่ได้เจอกันนานหลายสิบปี ในขณะที่นักข่าวอาวุโสสูงสุด 92 ปี เลิศ อัศเวศน์ ที่ยังมาทำงานเกือบทุกวันที่ไทยรัฐ ในฐานะที่ปรึกษา พูดถึงบทบาทของเขาในฐานะผู้ร่วมก่อตั้งไทยรัฐ และสมาคมนักข่าว จากการที่สมาคมอีกสมาคมหนึ่ง มีการทำงานที่ไม่น่าไว้วางใจ ไม่มีความโปร่งใส อีกหลายคนพูดถึงการทำงานแบบพี่แบบน้อง เสมือนครอบครัวเดียวกัน สุขทุกข์ก็ปันกัน และยามใดที่บรรณาธิการ หรือหัวหน้ากองบรรณาธิการ ขัดแย้งกับนายทุน พวกเขาจะยกพวกออกทั้งหมด โดยไม่ลังเลใจ หรือเอาตัวรอด โดยการยอมศิโรราบให้แก่อำนาจทุน ไม่โต้แย้ง ไม่ถกเถียง และยอมเป็นมดงาน ที่ทำงานให้เจ้านายโดยไม่ปริปากเหมือนทุกวันนี้ 

           สำหรับนักข่าวยุคใหม่ คุณภาพชีวิต มาตรฐานการทำงานดีขึ้น แต่ขณะเดียวกันพวกเขาก็ถูกเรียกร้องมากขึ้น ภูมิทัศน์สื่อ หรือ Media Landscape เปลี่ยนไป จากคนข่าวใบเลี้ยงเดี่ยว กลายเป็นคนข่าวยุคหลอมรวม หรือ Media Convergent และนี่เองเป็นความท้าทาย ไม่แต่เฉพาะในแวดวงวิชาชีพสื่อเท่านั้น หากยังรวมถึงเลือดใหม่ในสถาบันการศึกษาด้วย

           แน่นอนว่า คนสองกลุ่มนี้ มีทัศนคติ วิธีคิด และภูมิหน้า ภูมิหลัง แตกต่างกัน ซึ่งก็เป็นไปตามกฎของการวิวัฒนาการ มิได้มีสิ่งใดผิดแปลกไป

           แต่ที่จะแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ ก็คือ คนข่าวยุค Convergent ดูเหมือนการอบรมบ่มเพาะในเรื่องจริยธรรมน้อยกว่า ผ่านประสบการณ์ในเรื่องการต่อสู้เพื่อสิทธิเสรีภาพน้อยกว่า ตัวอย่างความผิดพลาด ความไม่ตระหนักรู้ถึงผลกระทบต่อสังคมและคนอื่น ที่ปรากฏให้เห็นในทีวีดิจิทัลอยู่เนืองๆ ขณะนี้ คือรูปธรรมหนึ่ง