ซอฟท์เพาเวอร์ญี่ปุ่นในจีน | คมชัดลึก

               นครเซี่ยงไฮ้-วัฒนธรรมญี่ปุ่นรุ่งเรืองมากในมหานครแห่งนี้ นิทรรศการศิลปะของนางกุสุมะ นาโยอิ ได้รับความนิยมอย่างมากจากคนหนุ่มสาวจีนในช่วงสามเดือนครึ่งที่ผ่านมา ร้านขายสื้อผ้า “ยูนิโก” ของญี่ปุ่นขายดี เพราะลูกค้าหนุ่มสาวจีนอุดหนุน นักร้องสาวจีนเลียนแบบนักร้องสาวญี่ปุ่นเต็มบ้านเต็มเมือง มีแฟนคลับมากมาย

               แน่นอน ความประทับใจเหล่านี้จะหาอ่านไม่ได้ในหน้าหนังสือพิมพ์ในจีนเด็ดขาด เพราะสัมพันธ์จีน-ญี่ปุ่นตอนนี้อยู่ในช่วงขาลง ผู้นำสองประเทศนี้ยังไม่ได้คุยกันเพื่อปรับสัมพันธ์ ซึ่งมีแน้วโน้มตึงเครียดมากขึ้น

               สื่อมวลชนในจีนจะสะท้อนความรู้สึกนี้ได้ดี มีข่าวคราวต่อต้านญี่ปุ่นตีพิมพ์เยอะเป็นพิเศษ รวมทั้งโปรแกรมทีวีที่เต็มไปด้วยละครต่อต้านญี่ปุ่นในยุคสงครามโลก ทั่วๆ ไปมักจะพูดถึงความโหดร้ายของคนญี่ปุ่น ความกล้าหาญของคนจีนในการต่อสู้กับทหารญี่ปุ่น จนเพื่อนๆ คนจีนด้วยกันบอกว่า ดูเยอะๆ แล้ว รู้สึกเบื่อมากๆ หันไปดูดราม่าของเกาหลีแทน

               ผู้เขียนมีโอกาสไปชมผลงานของ นางนาโยอิ ที่พิพิธภัณฑ์ศิลปะร่วมสมัยของเซี่ยงไฮ้ รู้สึกประทับใจมาก ผลงานเธอกำลังโด่งดังในแวดวงโลกศิลปะในยูโรและสหรัฐอเมริกา ผลงานสร้างสรรค์ของเธอเต็มไปด้วยลายจุด สีแดง สีขาวเต็มไปหมด สร้างความสนใจให้คนหนุ่มสาวจีนที่ต้องรอหลายๆ ชั่วโมง เพื่อเข้าชมผลงานของเธอ ซึ่งผู้เขียนและเพื่อนหลายคนแปลกใจมาก เพราะช่วงนี้จีน-ญี่ปุ่นกำลังขับเคี่ยวกันในปัญหาในทะเลจีนตะวันออกเกี่ยวกับข้อพิพาทในเกาะเตียวหยู หรือเซนกากุ

               อาทิตย์ที่ผ่านมา มีโอกาสเข้าชมการแสดงของกลุ่มนักร้องสาววัย 19-21 ปี มีชื่อว่า เอสเอ็นเอชสี่สิบแปด ซึ่งเป็นการเลียนแบบทั้งท่าเต้นและเนื้อร้องของวงญี่ปุ่น ที่ชื่อว่า เอเคเอชสี่สิบแปด เรียกว่าเป็นแฟลนไชส์ของดนตรี แฟนๆ ส่วนใหญ่เป็นหนุ่มๆ ต้องการเห็นนักร้องตัวจริงและพูดคุยกับนักร้อง ถือว่าเป็นสูตรสำเร็จรูป คือคนชมสามารถพูดคุยกับนักร้องซึ่งถือเป็นส่วนหนึ่งของการแสดง สร้างความพอใจแก่แฟนๆ เป็นอย่างมาก นักร้องแต่ละคนจะมาเล่าให้ฟังว่า วันเวลาที่ผ่านมายี่สิบสี่ชั่วโมงนั้น พวกเธอทั้งหลายด้ำอะไรไปบ้าง หลังจากการแสดงแฟนๆสามารถลงคะแนนเสียงว่านักร้องคนไหนได้คะแนนมากที่สุด เพื่อรับรางวัลคือการได้ถ่ายรูปรวมกับนักร้อง

               วัฒนธรรมญี่ปุ่นเกาหลีมีต้นตอมาจากจีนเช่นกัน ฉะนั้นไม่น่าแปลกใจว่า ความรู้สึกลึกๆ ของคนจีนและญี่ปุ่นเป็นอย่างไร แน่นอนการเมืองในยุคนี้ มีอิทธิพลเหนือความรู้สึกธรรมดาของประชาชน สาม-สี่ปีก่อนมีขบวนการต่อต้านญี่ปุ่น ซึ่งมีคนสงสัยว่าทางการอยู่เบื้องหลัง มาครั้งนี้จะเห็นว่าไม่มีประชาชนประท้วงอะไรเลยบนท้องถนน กลับไปอุดหนุนสินค้าญี่ปุ่นและชมศิลปะดนตรีญี่ปุ่น

               เช่นกันในญี่ปุ่น ความรู้สึกของคนทั่วไปต่อจีนรู้สึกดี อาจารย์จีนเป็นร้อยๆ คนสอนหนังสือในญี่ปุ่นให้ความรู้เกี่ยวกับประวัติศาสตร์จีน คนญี่ปุ่นส่วนใหญ่ไม่ได้คิดแบบนายกรัฐมนตรีชินโซ อาเบะ หรือมีอคติต่อจีนในลักษณะเดียวกัน ผู้เขียนพบนักเขียนและนักข่าวหลายคนวิจารณ์อาเบะอย่างเสียหาย

               ในขณะนี้รัฐบาลจีนให้ความสนใจมากในเรื่องการใช้ซอฟท์เพาเวอร์เพื่อชนะใจประเทศต่างๆ ที่ไปมาหาสู่กับจีน ลึกๆ จีนกลัวว่าภาพลักษณ์จีนจะเสีย เนื่องจากมีเรื่องราวรายงานอยู่เสมอ เกี่ยวกับการละเมิดสิทธิมนุษยชนและการกดขี่ประชาชนกลุ่มน้อย