หลังการยุบนายกรัฐมนตรีลาออกได้หรือไม่? | คมชัดลึก

            “การยุบสภาผู้แทนราษฎร” เป็นพระราชอำนาจ ตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 108 ตามที่นายกรัฐมนตรีกราบบังคมทูล ซึ่งมีผลทำให้สมาชิกภาพของสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรต้องสิ้นสุดลงก่อนวาระ ตาม มาตรา 106 (1) และทำให้รัฐมนตรีพ้นจากตำแหน่งทั้งคณะ ตามมาตรา 180 (2)

            หลังจากคณะรัฐมนตรีพ้นจากตำแหน่งตาม มาตรา 180  รัฐธรรมนูญ มาตรา 181 บัญญัติไว้ว่า คณะรัฐมนตรีที่พ้นจากตำแหน่งต้องอยู่ในตำแหน่งเพื่อปฏิบัติหน้าที่ต่อไป จนกว่าจะมีคณะรัฐมนตรีที่ตั้งขึ้นใหม่จะเข้ารับหน้าที่

            ซึ่งในระหว่างที่คณะรัฐมนตรีปฏิบัติหน้าที่ตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 181 ดังกล่าว มีปัญหาว่า นายกรัฐมนตรี และหรือรัฐมนตรี จะลาออกในระหว่างปฏิบัติหน้าที่ ตามมาตรา 181 ได้หรือไม่

            “การลาออกจากตำแหน่ง” เป็นสิทธิของนายกรัฐมนตรีหรือรัฐมนตรีลาออกรายบุคคล ตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 182 (2) และและสิทธิของรัฐมนตรีทั้งคณะ ที่มีสิทธิลาออกได้ ตามมาตรา 180 (3) ซึ่งการที่นายกรัฐมนตรีลาออกทำให้ความเป็นรัฐมนตรีของนายกรัฐมนตรีสิ้นสุดลง ตามมาตรา 182 (2) อันทำให้ความเป็นรัฐมนตรีทั้งคณะพ้นจากตำแหน่งตาม มาตรา 180

            ดังนั้น “การลาออก” ของนายกรัฐมนตรีหรือรัฐมนตรีรายบุคคลหรือทั้งคณะ จึงสามารถลาออกจากตำแหน่งได้ตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 182 (2) มาตรา 180 (3)

            ซึ่ง “การลาออก” ของนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรี ตามมาตรา 182 (2) และมาตรา 180 (3) ดังกล่าว ก็มิได้กำหนดเวลาเป็นช่วงเวลาใด ดังนั้นการแสดงเจตนา “การลาออก” จากตำแหน่ง หลังจากยุบสภาผู้แทนราษฎร นายกรัฐมนตรีหรือรัฐมนตรีก็สามารถแสดงเจตนาลาออกจากตำแหน่งได้

            นอกจากนี้ “การลาออกจากตำแหน่ง” ก็เป็นความสมัครใจและเป็นเสรีภาพของบุคคลในการตัดสินใจที่จะอยู่ในตำแหน่งต่อไปหรือไม่ เช่น ภายหลังจากการยุบสภาผู้แทนราษฎรแล้ว ต่อมานายกรัฐมนตรีเจ็บป่วยจนไม่อาจปฏิบัติหน้าที่ต่อไปได้ แต่ยังมีสติสัมปชัญญะเป็นปกติ เพื่อมิให้งานราชการของประเทศต้องเสียหาย จึงแสดงเจตนาลาออกจากตำแหน่ง หากตีความว่าไม่สามารถลาออกได้เพราะติดขัดอยู่กับมาตรา 181 ก็จะเป็นการขัดกับสภาพความเป็นจริงที่นายกรัฐมนตรีหรือรัฐมนตรี ทั้งที่ไม่สามารถปฏิบัติหน้าที่ได้ แต่คงถูกบังคับให้อยู่ในตำแหน่งต่อไป ตาม มาตรา 181 ทั้งที่ตนเองไม่สมัครใจจะทำหน้าที่ต่อไป ย่อมเป็นการขัดต่อเหตุผลอย่างยิ่ง

            อีกทั้ง หากนายกรัฐมนตรีหรือรัฐมนตรี แสดงเจตนาลาออก แต่กลับถูกบังคับให้ต้องอยู่ในตำแหน่ง ตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 181 ทั้งที่ตนเองไม่สมัครใจจะอยู่ในตำแหน่งต่อไป ยิ่งเป็นความเสียหายมากกว่าการอยู่ในตำแหน่ง

            ดังนั้น “การลาออก” จากตำแหน่งหลังจากมีการยุบสภาผู้แทนราษฎร จึงมิใช่การละเว้นการปฏิบัติหน้าที่ ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 157

            ส่วนความผิดฐานละเว้นการปฏิบัติหน้าที่ จะเป็นความผิดได้นั้น จะต้องอยู่ในหน้าที่ต้องปฏิบัติแล้วไม่ยอมปฏิบัติ ถึงจะเป็นความผิดฐานละเว้นการปฏิบัติหน้าที่ ตาม ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 157

            โดยสรุป หลังจากที่มีพระราชกฤษฎีกาให้มีการยุบสภาผู้แทนราษฎร ตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 108 แล้ว นายกรัฐมนตรี หรือรัฐมนตรี สามารถประกาศขอลาออกจากตำแหน่ง และไม่ขออยู่ในตำแหน่งนายกรัฐมนตรีหรือรัฐมนตรีอีกต่อไปได้ การลาออกจากตำแหน่งของนายกรัฐมนตรีหรือรัฐมนตรี จึงไม่ขัดต่อรัฐธรรมนูญแต่อย่างใด