เหตุแห่งโศกนาฏกรรม | คมชัดลึก

            ราวประหนึ่ง นิยามของคำว่า อุบัติเหตุ ซึ่งเป็นเหตุสุดวิสัย กับคำว่า ประมาท เลินเล่อและคึกคะนอง จะมีระนาบแห่งความหมายที่ทำท่าจะผสมกลมกลืนกันไปจนแยกแยะไม่ออกเสียแล้ว กับหลายเหตุการณ์อุบัติภัยร้ายแรงผลาญคร่าชีวิตผู้คนจำนวนมาก อย่างเช่น โศกนาฏกรรมรถบัสเบรกแตกตกเหวเมื่อเย็นวันพุธที่ 23 ตุลาคม ที่ผ่านมา ระหว่างเดินทางกลับจากทำบุญทอดผ้าป่าที่ จ.ลำปาง มีปลายทางที่ จ.เชียงใหม่ เป็นเหตุให้มีผู้เสียชีวิตถึง 22 คน และบาดเจ็บอีกจำนวนมาก เบื้องต้นสันนิษฐานว่า เบรกแตกหรือคนขับไม่ชำนาญทาง หรือพูดอีกอย่างหนึ่งก็คือ เป็นอุบัติเหตุหรือเหตุสุดวิสัย ทั้งที่ในความเป็นจริงแล้ว เหตุเศร้าสลดในลักษณะนี้เกิดขึ้นอยู่บ่อยครั้ง และควรจะหาสาเหตุได้ แต่สุดท้ายก็จบลงด้วยข้อสรุปที่ไม่อาจนำมาเป็นบทเรียนไปสู่มาตรการป้องกันที่รัดกุมได้

            ไม่ว่าต้นสายปลายเหตุจะมาจากรถเบรกแตกหรือว่าคนขับไม่ชำนาญทางก็ตาม แต่บทสรุปทั้ง 2 ประเด็นนี้ก็ล้วนมาจากการกระทำของมนุษย์ทั้งสิ้น ไม่ใช่เรื่องของธรรมชาติ เช่น ทัศนวิสัย ไม่ใช่เรื่องเคราะห์กรรม และไม่ใช่เหตุสุดวิสัย ซึ่งนอกจากการสอบสวนหาข้อเท็จจริงตามกระบวนการของตำรวจแล้ว ในขณะเดียวกันยังมีอีกหลายหน่วยงานที่เกี่ยวข้องที่จะต้องเข้าไปสืบเสาะค้นหาที่มาของ "น้ำมือมนุษย์" ผู้คร่าชีวิตผู้คนให้พบ อย่างเช่น การสอบสวนที่มาที่ไปของคนขับรถโดยละเอียด สภาพความพร้อมในด้านต่างๆ ไม่เฉพาะแต่การตรวจวัดระดับแอลกอฮอล์ในเลือดอย่างที่ทำกันโดยความเคยชินเท่านั้น การตรวจสอบระบบเบรก ระบบไฟส่องสว่าง และอื่นๆ อีกหลายรายการที่ผ่านการตรวจสอบมาตรฐานของกรมการขนส่งทางบกก่อนต่อทะเบียนประจำปี มาตรฐานของถนนในความรับผิดชอบของกรมทางหลวงชนบท หรือแม้แต่ถนนหนทางไฟส่องสว่าง สัญญาณจราจรขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ฯลฯ

            เป็นที่ทราบกันดีว่า การทุจริตคอร์รัปชั่นในวงการต่างๆ นั้น เป็นเหมือนมะเร็งร้ายที่เกาะกินสังคมไทยมาช้านาน ที่สำคัญก็คือ เมื่อมันแพร่ระบายไปทั่วทุกหัวระแหงทุกชั้นชนแล้ว ได้ทำลายล้างระบบธรรมาภิบาลเสียจนคนในสังคมส่วนหนึ่งหลงใหลไปว่า กินตามน้ำ กินแล้วแบ่ง ผลประโยชน์ทับซ้อน เก่งแต่โกงไม่ใช่เรื่องเสียหายอะไร ความเชื่อผิดๆ ที่แทรกซึมไปทุกหย่อมหญ้าเช่นนี้ เงินใต้โต๊ะ สินบนต่างๆ ย่อมล้วนแต่เป็นสิ่งเล็กน้อย ข้าราชการ เจ้าหน้าที่รัฐ แทนที่จะเอาใจใส่ทำหน้าที่ของตนเองอย่างเข้มแข็ง กลับมีพฤติกรรมคดในข้องอในกระดูก ผลลัพธ์ที่ตามมาก็คือ ทิ้งสิ่งเลวร้ายต่างๆ เอาไว้ให้ประชาชนผู้จ่ายเงินภาษีว่าจ้างพวกเขามาทำงานเป็นผู้รับเคราะห์กรรมแทน

            ถึงเวลาแล้วที่จะต้องเริ่มต้นกระบวนการตรวจสอบอุบัติเหตุอย่างจริงจัง โดยเฉพาะอย่างยิ่งการวิเคราะห์เจาะลึกอย่างถึงแก่นเพื่อให้ประจักษ์ถึงรากเหง้าของปัญหา ถ้ายังหาจุดเริ่มต้นไม่พบ ทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องก็ควรจะถือเอาโศกนาฏกรรรมครั้งล่าสุดที่ จ.ลำปาง เป็น "ต้นแบบ" ของการทำงานเพื่อวางระบบป้องกันที่รัดกุมหนาแน่นเพียงพอ ไม่ให้ทุกคนในสังคมต้องเสี่ยงชีวิตไปกับอุบัติเหตุที่อาจเกิดขึ้นได้ตลอดเวลา จนแทบจะหาถนนที่ปลอดภัยในประเทศไทยไม่เจอกันแล้ว เพียงเพราะว่า เราปล่อยปละละเลย ลูบหน้าปะจมูกกันอยู่ในระบบอุปถัมภ์และคอร์รัปชั่นโกงกินกันจนเป็นเรื่องปกติ