อย่าสนใจว่าใครคือ'คุณแม่'? | คมชัดลึก

            ผมเป็นคนชอบสะสมหนังสือประวัติ "คนการเมือง" เพราะเรื่องราวของคนเหล่านั้น มันไม่ต่างจาก "นวนิยาย" ผมจึงอ่านด้วยความไม่เชื่อในเบื้องแรก และต้องอ่านเพิ่มจากหลายคน หลายเล่ม

            จริงๆ แล้ว เรื่องราวของคนการเมือง ทั้งในอดีตและปัจจุบัน ล้วนเชื่อมร้อยเป็นประวัติศาสตร์การเมืองไทย และให้คำตอบเกี่ยวกับ "ปริศนาการเมือง" ในบางช่วงเวลาได้

            คนการเมืองอีกประเภทหนึ่งก็น่าสนใจ นั่นคือ "คนหลังม่าน" ตัวละครที่มีบทบาทสำคัญในเหตุการณ์ทางการเมือง อย่างเช่นผมอ่านหนังสือประวัติ "ประสิทธิ์ กาญจนวัฒน์" อดีตประธานรัฐสภายุคหลัง 14 ตุลา ก็พบข้อมูลเกี่ยวกับตัวละครหลังม่านการเปลี่ยนแปลงทางการเมืองเมื่อ 14 ตุลาคม 2516

            เมื่อกลับไปอ่านหนังสือประวัติ "ไขแสง สุกใส" ก็ยิ่งทำให้ภาพของตัวละครหลังม่านคนนั้นแจ่มชัดขึ้น และยิ่งตอกย้ำภาพประวัติศาสตร์ พ.ศ.นั้นว่า ด้านหนึ่งเป็นการหักโค่นทางการเมือง เพื่อการปรับฐานอำนาจระดับโครงสร้างอีกครั้งในสังคมไทย

            แม้ว่าด้านหลักคือวีรภาพของเยาวชนนักเรียน นิสิต นักศึกษา และประชาชน มากกว่า 5 แสนคน ที่ลุกขึ้นมาเรียกร้องประชาธิปไตย แต่เราคงไม่ปฏิเสธความขัดแย้งด้านรอง ในกลุ่ม "ผู้ทรงอำนาจ" เมื่อ 40 ปีที่แล้ว

            สำหรับงานมหกรรมหนังสือปีนี้ ก็มีหนังสือเล่มหนึ่งที่ "เล่าเรื่อง" การเมืองไทยร่วมสมัย โดยผ่านตัวละครที่เรียกกันว่า "สุภาพสตรีหมายเลข 0" เขียนโดย รุ่งมณี เมฆโสภณ 

            ผมแนะนำนักเขียนรุ่นน้องคนหนึ่งว่า "อยากรู้เบื้องหลังการเมืองเหลือง-แดง คุณต้องอ่านเล่มนี้ อ่านแล้วอย่าไปติดใจว่าใครคือคุณแม่นะ เพราะนั่นไม่ใช่สาระ คุณอ่านแล้วจะเห็นการเมืองหลังม่านทั้งหมด"

            ฉะนั้น สารัตถะของนวนิยายเรื่อง "สุภาพสตรีหมายเลข 0" คือเกมอำนาจ บนรอยต่อทางประวัติศาสตร์ของยุคสงครามเย็น กับยุคสงครามทุน

            ถ้าอ่านนิยายเล่มนี้จบแล้ว อยากให้กลับไปฟังคลิปปาฐกถา 40 ปี 14 ตุลา ของ "เสกสรรค์ ประเสริฐกุล" กับ "ธีรยุทธ บุญมี" อีกครั้ง เพราะปัญญาชนสองคนนี้ ได้อธิบายถึงความขัดแย้งระดับโครงสร้าง และนิยายสายลับตัวแม่ ก็น่าจะเป็น "รูปธรรม" ของความขัดแย้งดังกล่าวนั้น

            หลายคนที่อ่านแล้ว อาจหงุดหงิด เพราะความอยากรู้จักตัวละครหลักของเรื่อง แต่ผมเข้าใจความจำเป็นของคนเขียน เหตุที่ต้องเลือกกลวิธีการเขียนแบบนี้ ก็เพื่อหลีกเลี่ยงแรงเสียดทาน เนื่องจากตัวละครจำนวนมากยังมีลมหายใจอยู่

            รุ่งมณี เมฆโสภณ ผู้เขียน "สุภาพสตรีหมายเลข 0" เรียกกลวิธีใหม่ว่า "เรื่องจริงในเมืองสมมติ" ซึ่งคนอ่านต้องคิดต่อ แต่ไม่จำเป็นต้องคิดเยอะ

            เชื่อว่า ความรู้สึกที่ได้จากอ่านหนังสือเล่มนี้ย่อมขึ้นกับภูมิหลัง และความสนใจของผู้อ่านแต่ละคน คอการเมืองอาจมีจินตนาการอย่างหนึ่ง ขณะที่คอนวนิยายก็อาจจะมีจินตนาการอีกอย่างหนึ่ง

            ในคำนิยมของ ศ.ดร.ชัยอนันต์ สมุทวณิช" ได้เขียนถึง "คุณแม่" ไว้ว่า "..เธอเป็นเสมือนโบรกเกอร์ทางการเมือง หลายคนมองว่าเป็นเพียงคนขายข่าว แต่การอ้างความใกล้สนิทสนมกับคนสำคัญบางคน ทำให้เธอสามารถเข้าไปอยู่ในวงในของบุคคลระดับสูงได้" 

            หรืออยากรู้จริงๆ ว่า "คุณแม่" คือใคร? ก็ไปพบกับผู้เขียนได้ที่เวทีเอเทรียม ในงานมหกรรมหนังสือระดับชาติครั้งที่ 18 ณ ศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์ วันอาทิตย์ที่ 27 ตุลาคม 2556 เวลา 16.00-17.00 น. ซึ่งในวันนั้นจะมีการวิจารณ์หนังสือโดย พชร สมุทวณิช ผู้บุกเบิกเว็บไซต์ผู้จัดการออนไลน์และนิตยสาร Mars และ ประสงค์ เลิศรัตนวิสุทธิ์ ผู้อำนวยการสถาบันอิศรา

            สุภาพสตรีหมายเลข 0 เป็นเรื่องของสามัญชนคนธรรมดา การเมืองใต้ดินยุคสงครามเย็นเป็นต้นทุน ให้ต่อยอดการเมืองบนดินในยุคสงครามทุน และเหนือโชคชะตาฟ้ากำหนดคือ ลิขิตแห่งสายลับตัวแม่ ?