ภัยโรค | คมชัดลึก

 ด้วยเห็นว่าสิทธิขั้นพื้นฐานที่สำคัญในการใช้ชีวิตประจำวันนอกเหนือจะต้องกัดฟันสู้ต่อปัญหาเศรษฐกิจทั้งในทางส่วนตัว ครอบครัว หรือในระดับประเทศก็ตาม หรือแม้ที่พูดกันติดปากว่าการเมืองไม่นิ่งส่งผลกระทบถึงชาวบ้าน การที่จะต้องมีสุขภาวะที่ดีจึงเป็นความเป็นธรรมในมุมมองของชาวบ้านที่ต้องได้รับบริการสาธารณะจากรัฐ รวมทั้งการได้รับความรู้ความเข้าใจที่ถูกต้องชัดเจนในการดูแลตัวเองและครอบครัวด้วย

 ข้อมูลที่ถูกต้องตรงกับความเป็นจริงต้องได้รับการอธิบายให้ชาวบ้านได้รับรู้ด้วยวิธีการง่ายๆ เพื่อให้เกิดความเข้าใจที่ถูกต้อง และที่สำคัญชาวบ้านจะต้องได้รับรู้ข้อมูลนี้อย่างทั่วถึงและเท่าเทียมกันด้วย ไม่ใช่รู้กันแต่ในหมู่คนในเมืองใหญ่หรือบางกลุ่มคนที่เรียกว่าไฮโซเท่านั้น

 สิทธิในการมีสุขภาวะที่ดีเป็นสิทธิขั้นพื้นฐานของความเป็นคนในสังคมไทย การมีสุขภาวะที่ดีต้องครอบคลุมไปทั้งร่างกายและจิตใจด้วย และจุดเน้นหนักควรจะต้องมุ่งการป้องกันและส่งเสริมการมีสุขภาพดีมากไปกว่าการรักษาโรคเมื่อเกิดขึ้นในร่างกายหรือจิตใจแล้ว เห็นว่านี่เป็นหลักการที่ถูกต้องและเป็นสากลอย่างแน่นอนจะใช้ภาษาแบบแฟนคอลัมน์นี้คงจะต้องชัดเจนว่า ชาวบ้านจะต้องมีวิถียุติธรรมในเรื่องสุขภาวะ

 วิถียุติธรรมเรื่องสุขภาพในสังคมไทยมีหลายแง่มุม ไม่ว่าจะเป็นการเข้าถึงยารักษาโรคที่มีคุณภาพและมีราคาไม่แพงจนเกินไปนัก การเข้าถึงหลักประกันสุขภาพอย่างทั่วถึงและเท่าเทียมกันอย่างเป็นระบบ การเข้ามีส่วนร่วมในการกำหนดวิถีการส่งเสริมสุขภาพดีร่วมกับรัฐไม่ใช่ว่ารัฐจะทำตัวเป็นคุณหมอรู้ดีไปหมดว่าการรักษาสุขภาพที่ดีต้องทำอย่างโน้นอย่างนี้โดยไม่มองวิถีชิวิตท้องถิ่นที่เป็นจริงและแตกต่างหลากหลายกัน และที่หยิบยกขึ้นมาวันนี้คือ การเข้าถึงข้อมูลสุขภาพที่ถูกต้องและทั่วถึงนั่นเอง

 ถ้าจะมองเรื่องกฎบัตรกฎหมายก็ต้องบอกว่าเรามีพระราชบัญญัติสุขภาพแห่งชาติบังคับใช้เกี่ยวกับเรื่องหลักประกันสิทธิของชาวบ้านในการได้รับความเป็นธรรมและเท่าเทียมในเรื่องสุขภาพหรือสุขภาวะไว้หลายด้าน และสถานการณ์ภัยโรคในขณะนี้กำลังทดสอบว่าหลักประกันเหล่านี้จะส่งผลต่อชาวบ้านอย่างไรบ้าง การรับรู้ข่าวสารด้านสุขภาวะจากสื่อมวลชนด้านต่างๆ ส่งผลมากมายไม่ว่าจะเป็นความรู้สึกสับสนถึงอันตรายจากโรคต่างๆ หรือการเตรียมตัวในแต่ละคนเพื่อป้องกันการติดต่อแพร่เชื้อของโรค รวมทั้งในระดับชุมชนว่าชาวบ้านควรจะร่วมมือและช่วยเหลือกันอย่างไรทั้งในแง่การป้องกันและรักษาโรคหากเกิดขึ้นในชุมชนของเขา เพราะต้องยอมรับว่าภัยโรคในยุคนี้นอกจากเราต้องป้องกันตัวเองไม่ให้สัมผัสโรค แต่เมื่อเป็นโรคแล้วจะต้องป้องกันอย่างไรไม่ให้คนอื่นได้รับเชื้อจากเราด้วย ฉะนั้นการร่วมมือกันในระดับชุมชนท้องถิ่นใกล้ตัวจึงเป็นเรื่องสำคัญมาก หากทำได้อย่างเป็นระบบและถูกต้องแล้วอาจส่งผลเป็นการป้องกันหรือกำจัดโรคร้ายแรงได้อย่างตรงประเด็นที่สุด นอกเหนือจากการใช้งบประมาณมากมายในการซื้อยารักษาโรคหรือซื้อเครื่องมือทางการแพทย์เพื่อไปต่อต้านหรือรักษาโรคให้ชาวบ้าน

 การให้ชาวบ้านเข้ามามีส่วนร่วมในการป้องกันและควบคุมโรคจึงน่าจะเป็นหนทางที่ชัดเจนทางหนึ่งในการสร้างวิถียุติธรรมด้านสุขภาวะ ไม่ใช่เป็นเพียงหน้าที่ของอำนาจรัฐหรือกระทรวงสาธารณะสุขเท่านั้นที่จะดูแลในเรื่องนี้ แต่การจะให้ชาวบ้านมีความเต็มใจเข้ามาร่วมกับภาครัฐในการป้องกันและต่อสู้ภัยโรคภัยไข้เจ็บจะต้องเริ่มต้นจากการรับรู้ข้อมูลข่าวสารที่ถูกต้องและมีความเป็นจริงในทางปฏิบัติอยู่ก่อนแล้ว เมื่อชาวบ้านรับรู้และเข้าใจสถานการณ์จริงแล้วจึงเป็นการง่ายที่ชาวบ้านจะรวมตัวกันเป็นเครือข่ายในการดูแลตนเองและชุมชน เมื่อร่วมกันหลายๆ เครือข่ายก็จะครอบคลุมไปทั่วทั้งประเทศโดยธรรมชาติ
 ความเป็นธรรมในสุขภาวะเป็นวิถียุติธรรมรากหญ้าอีกแบบหนึ่ง อย่าทำให้ชาวบ้านสับสนจนอาจโกลาหลได้