ฮุนเซนจนมุมแต่ไม่จนตรอก
ฮุนเซนจนมุมแต่ไม่จนตรอก : โลกสาระจิปาถะ โดยกวี จงกิจถาวร
นายกรัฐมนตรีฮุน เซน ไม่พูดไม่จา หลังผลเลือกตั้งออกมา ต้องหันมาพิจารณาตัวเอง ทำไมพรรคประชาชนกัมพูชาชนะแค่เพียง 68 ที่นั่ง ลดฮวบจาก 90 เมื่อปี 2008 ส่วนฝ่ายค้านพรรคกอบกู้ชาติกัมพูชาของ สม รังสี ได้เพิ่มจาก 29 ที่นั่งมาเป็น 55 ที่นั่ง นับว่าเป็นครั้งแรกที่นายกฯ คนเก่งคนนี้ต้องจนมุมกับเกมการเมืองตัวเอง นอกจากนั้นยังมีปัจจัยภายในและภายนอก
ภายในบริบทการเมืองกัมพูชา ไม่มีใครมีอำนาจสูงสุดเท่าฮุน เซน ในขณะนี้ ก่อนการเลือกตั้งปลายกรกฎาคม ฮุน เซนตายใจมาก ไม่ขยันออกหาเสียงเหมือนพรรคฝ่ายค้าน เชื่อว่าคะแนนเสียงจัดตั้งเตรียมไว้เรียบร้อย ไม่มีปัญหา
ฮุน เซนมั่นใจในตัวเองมากเกินไปว่าต้องชนะการเลือกตั้งครั้งนี้ขาดลอย ด้วยคะแนนเสียงท่วมท้น แต่ครั้งนี้คาดคะเนผิด ไม่ได้เป็นตามที่คิดไว้ คือพรรคฝ่ายค้านช่วงชิงที่นั่งเพิ่มขึ้น 22 ที่นั่ง ทำลายความฝันฮุน เซน ที่จะอยู่ในตำแหน่งนายกรัฐมนตรีต่อไปอีกสิบปี ตอนนี้เขาคิดอยู่ต่อเพียงอีกห้าปีเท่านั้น ผลเลือกตั้งครั้งนี้เท่ากับเป็นการตบหน้าฮุน เซน อย่างแรง เป็นเหมือนใบสั่งว่าอยู่ต่อไปอีกไม่ได้แล้ว
ฮุน เซน เชื่อว่าการพัฒนาเศรษฐกิจที่ผ่านมาทำให้คนกัมพูชามีชีวิตความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น เขาพยายามอย่างยิ่งในการเพิ่มรายได้ประชาชาติให้มากขึ้นเป็นสองเท่าและหยุดพ้นวัฏจักรความยากจนและเป็นหนึ่งในประเทศด้อยพัฒนามากที่สุดในโลก สิ่งปลูกสร้างในพนมเปญที่เห็นเพิ่มมากขึ้นเป็นผีมือ ฮุน เซน ทั้งนั้น การลงทุนจากต่างประเทศโดยเฉพาะนักลงทุนจีนเพิ่มขึ้นหลายเท่าตัว เขาเห็นกัมพูชาเป็นเสือน้อยตัวใหม่
แต่ฮุน เซน ลืมนึกถึงประเด็นสำคัญคือความต้องการของคนกัมพูชารุ่นใหม่ คือคนทั่วๆ ไปได้มีชีวิตที่ดีกว่าสมัยสงครามกลางเมือง ได้ทุกสิ่งทุกอย่างที่พึงได้รับ โดยเฉพาะในเรื่องสันติภาพและแนวทางการพัฒนาเศรษฐกิจที่ต่อเนื่อง แต่ต้องการคุณภาพชีวิตและเสรีภาพที่ดีกว่าเดิม
แต่ฮุน เซนไม่เคยคิดว่า คนกัมพูชาโดยเฉพาะคนหนุ่มสาวประมาณ 3.3 ล้านคนไม่เล่นด้วยกับการเมืองแบบเผด็จการ พูดง่ายๆ พวกคนหนุ่มสาวปฏิเสธวิถีฮุน เซนอย่างสิ้นเชิง
ปัจจัยที่น่าสนใจคือนโยบายประชานิยมของพรรคฝ่ายค้านนำมาเสนอ ดูเหมือนจะชนะใจคนจนและคนแก่ที่อยู่บ้านนอกและที่อาศัยตามชายขอบเมือง คนที่อายุเกิน 60 ปีจะได้รับเงินสวัสดิการคนละ 300 บาทต่อเดือน คนทำงานในโรงงานจะได้รับเงินเดือนขั้นต่ำ 4,500 บาท ส่วนข้าราชการจะได้เงินเพิ่มเป็น 7,500 บาทต่อเดือน
ปัจจัยภายนอกสำคัญพอๆ กัน เพราะได้สร้างแรงกดดันต่อรัฐบาลฮุน เซนอย่างไม่เคยมีมาก่อน ทั้งจีนและโลกตะวันตก ตอนนี้จีนมีความไม่สบายใจอย่างมากที่รัฐบาลฮุน เซนมีลักษณะกร่างข่มขู่ประชาชน เพราะทำให้ภาพลักษณ์จีนเสีย
ภายใต้ผู้นำจีนรุ่นที่ห้า จีนให้ความสำคัญในเรื่องการยอมรับในเวทีการเมืองต่างประเทศ จีนไม่ต้องการเห็นการประท้วงฮุน เซนเกิดขึ้น ลึกๆ กลัวว่าจะกลายเป็นขบวนการประท้วงบทบาทจีนในกัมพูชา
ในช่วงที่ผ่านมารัฐบาลฮุน เซนได้ขับไล่ที่ชาวบ้านเป็นจำนวนมาก เพื่อเปิดทางให้นักลงทุนต่างประเทศรวมทั้งจากจีน มันสร้างความเจ็บปวดแก่ชาวบ้านที่เคยสนับสนุนพรรคประชาชนกัมพูชามาตลอด ขณะนี้คนจีนอาศัยอยู่ในกัมพูชามากกว่าหนึ่งล้านกว่าคน จากจำนวนประชากรกัมพูชาทั้งหมด 14 ล้านคน
ในเวลาเดียวกันสหรัฐอเมริกาและออสเตรเลียได้บีบรัฐบาลฮุน เซนอย่างหนักและต่อเนื่อง ในประเด็นการโกงการเลือกตั้ง เพราะเปิดโอกาสให้ประเทศเหล่านี้ตอกย้ำถึงความถูกต้องและความโปร่งใสการเลือกตั้ง
นอกเหนือจากนั้นสิ่งที่ขายหน้าสำหรับฮุน เซนคือ การไม่ยอมรับบทบาทขององค์การสหประชาชาติที่พร้อมจะเข้ามาไกล่เกลี่ยเรื่องความขัดแย้งในการนับคะแนนผลการเลือกตั้ง
คนไทยคงจำกันได้ดีว่า ฮุน เซนดึงเรื่องข้อพิพาทปราสาทเขาพระวิหารเข้าไปในเวทีขององค์การสหประชาชาติ ตอนนี้เจอทีเด็ดตัวเอง เพราะฝ่ายค้านเสนอให้องค์การสหประชาชาติเข้ามาหาวิธียุติความขัดแย้งการนับคะแนนผลเลือกตั้ง
ฮุน เซนเป็นนักการเมืองมีไหวพริบและฉลาด คงไม่ยอมเป็นปลาตายในน้ำตื้นแน่นอน ในขณะเดียวกัน ผู้นำคนนี้เป็นคนไม่ชอบคนมาท้าทายซึ่งๆ หน้า ในอดีต ไม่ว่าจะเป็นใครก็ตามที่ได้ท้าทาย จะต้องมีอันเป็นไปทั้งในพรรคประชาชนกัมพูชาหรือนอกพรรค รวมทั้งนักข่าวและตัวแทนภาคประชาสังคม ทุกคนถูกปราบเรียบเป็นหน้ากลอง
ฮุน เซนจะยอมแพ้การนับผลเลือกตั้งนี่รึ? โดยเฉพาะกับคู่อริเก่าอย่างนายสม รังสี ตัวเขาเองเป็นคนชุบชีวิตการเมืองให้เขาใหม่ เสนอให้อภัยโทษสองอาทิตย์ก่อนเลือกตั้ง ทำให้เขาสามารถกลับเข้ามากัมพูชาได้ ฮุน เซนไม่เคยคิดว่าฝ่ายค้านจะได้คะแนนเสียงนิยมท่วมท้นแบบนี้ ทำให้เสียศูนย์และลดอำนาจต่อรอง
อีกไม่นาน เราคงรู้ว่า ฮุน เซนจนมุมหรือจนตรอกกันแน่