นักเปิดโปงความลับที่ยิ่งใหญ่
นักเปิดโปงความลับที่ยิ่งใหญ่ : โลกสาระจิปาถะ โดยกวี จงกิจถาวร
ในวัฒนธรรมการเมืองโลกตะวันตก คนเปิดโปงความลับ โดยเฉพาะข้อมูลมีผลกระทบกระเทือนต่อคนส่วนรวม คนเหล่านี้จะถูกยกย่องว่าเป็นวีรชนสมควรได้รับความเคารพ ในประวัติศาสตร์โลกมีหลายคน แต่ที่มีชื่อเสียงในโลกมีอยู่สามคนที่ไขก๊อกให้โลกรู้คือ นายดาเนียล แอลส์เบิร์ก นายแบรดลีย์ แมนนิง และกรณีล่าสุดนี่คือ นายเอ็ดเวิร์ด สโนว์เดน ผู้เปิดเผยเบื้องหลังของสภาความมั่นคงแห่งชาติสหรัฐอเมริกากับโครงการปริซึ่ม (Prism) ซึ่งแอบสอดแนมเก็บข้อมูลในอินเทอร์เน็ตและโทรศัพท์ของคนอเมริกันและคนอื่นๆ ทั่วโลก เพื่อหาข้อมูลที่สหรัฐอเมริกาต้องการในโครงการปกป้องความปลอดภัยของสหรัฐอเมริกา เป็นผลพวงของนโยบายรัฐบาลของประธานาธิบดีจอร์จ บุช หลังสหรัฐอเมริกาถูกพวกก่อร้ายโจมตี
ในยุคสงครามเวียดนาม นายเอลส์เบิร์ก โด่งดังมาก เพราะเปิดเผยข้อมูลของกองทัพบกสหรัฐอเมริกาและสิ่งเลวร้ายที่ทหารจีไอได้ทำไว้ในเวียดนามในช่วงสงคราม ส่วนนายแมนนิงไม่ต้องพูดถึงเป็นต้นตอของโทรเลขเป็นแสนๆ ฉบับ ทูตหรือเจ้าหน้าที่อเมริกาประจำประเทศต่างๆ ส่งเข้าไปยังกรุงวอชิงตันในช่วงปี 1995-2003 มีข้อมูลจากสถานทูตสหรัฐอเมิรกาในไทยที่นำมาเปิดเผยด้วย ตอนนี้เขาถูกคุมตัวและอยู่ระหว่างขึ้นศาลพิจารณาอยู่ในฐานะที่เปิดเผยข้อมูลปกปิดเสียหายต่อรัฐบาล มีความเป็นได้ที่เขาอาจจะติดคุกเป็นเวลาหลายสิบปี
ที่น่าสนใจคือ คนที่เปิดเผยความลับเหล่านี้ส่วนใหญ่จะเป็นผู้ชายที่รู้สึกว่าตัวเองทำอะไรผิดฝังลึกอยู่ในจิตใต้สำนึก จนในที่สุดทนไม่ได้ต้องเปิดโปงออกมาให้โลกรู้ ตัวเองถือว่าเป็นการไถ่บาปไปในตัว คนที่นับถือศาสนาคริสเตียนมีความรู้สึกแบบนี้ ในสังคมเอเชียไม่ค่อยมีคนไขก๊อกแบบที่พบกันในโลกตะวันตก มีแต่เก็บความลับไว้จนตาย ไม่มีแบบที่ฝรั่งเรียกว่า "คิสแอนเทล” คือเอาความลับบางอย่างมาเล่าให้ฟัง ความลับเยอะแยะที่ต้องหายสาบสูญไป โดยไม่มีใครรู้ว่าความจริงคืออะไร? ผลประโยชน์แห่งชาติและท้องถิ่นเสียหายมากมาย เพราะไม่สามารถป้องปรามกันได้
สำหรับไทยเรา ไม่มีการเปิดโปงแบบที่เห็นกันในสหรัฐอเมริกา มีแต่การให้ข้อมูลแบบปล่อยนิดปล่อยหน่อย ไม่ได้ให้ทั้งหมด ที่ทำไปเพื่อผลประโยชน์ส่วนตัวไม่ใช่ส่วนรวม คนไทยให้ความสำคัญต่อการเก็บความลับถือว่าเป็นวัฒนธรรมฝังอยู่ในหัว ข้อมูลที่สื่อและหนังสือพิมพ์เอามาตีพิมพ์ส่วนใหญ่เป็นข้อมูลทางราชการปกปิด แต่ก็รั่วไหลออกมาเพื่อประโยชน์ทางการเมืองของบางคนและบางพวก
ข้อมูลถูกเปิดเผยเพราะว่าต้องการทำลายคู่แข่งหรือคู่ต่อสู้ ในช่วงที่ผ่านมายังไม่เคยพบผู้เปิดเผยข้อมูลโดยคิดถึงผลประโยชน์แห่งชาติเป็นสาเหตุหลัก นี่อาจสาเหตุหนึ่งที่ พ.ร.บ.ข้อมูลข่าวสารของไทยไม่ค่อยมีนักหนังสือพิมพ์นำมาใช้ การเข้าถึงข้อมูลลับจริงๆ ทำได้ง่ายกว่าเร็วกว่า ถ้ารู้จักคนที่เกี่ยวข้อง โดยเฉพาะผู้ใหญ่ที่มีวาระซ่อนเร้น แค่โทรศัพท์ก็ได้ข้อมูล
คนอย่าง สโนว์เดน มีสามัญสำนึกที่ชัดเจนว่า รัฐบาลที่สอดแนมประชาชนไม่ได้เป็นรัฐบาลประชาธิปไตยที่แท้จริง เขาจึงนำความลับออกมาเปิดเผย ต้องยอมรับว่า สโนว์เดนเล่นเอารัฐบาลสหรัฐอเมริกาเสียหน้ามาก เพราะมันเกิดขึ้นในช่วงที่ประธานาธิบดีสี จิ้นผิง ของประเทศจีน เยือนสหรัฐอเมริกาพอดี
รัฐบาลประชาธิปไตยแบบไทยๆ ควรสนับสนุนให้การเปิดเผยความลับ โดยเฉพาะในเรื่องสำคัญเกี่ยวกับผลประโยชน์แห่งชาติ ใครก็ตามที่เปิดเผย จะมีรางวัลให้และได้รับความคุ้มครองจากรัฐบาล ไม่ใช่เป็นศัตรูรัฐบาล ที่ผ่านมาในวงการปราบปรามยาเสพติด ความร่วมมือในการสอบสวนหรือบอกข้อมูลพิเศษจะได้รับสิทธิพิเศษในการต่อรองโทษที่จะได้รับ และการคุ้มครองจากรัฐ
แนวโน้มในอนาคตอาจจะมีคนที่กุมความลับที่ยิ่งใหญ่ปรากฏตัวออกมามากขึ้นอย่างแน่นอน เพราะลังวิกิลีกส์ความลับที่คิดว่าเป็นความลับนั้นไม่ได้เป็นความลับอย่างที่คิดกันไว้