เหยื่อของตำรวจ(โจร)? | คมชัดลึก

              “ใครจ้างให้เขียน?” คือคำถามเชิงเย้าหยอกของรองผู้บังคับการตำรวจ เมื่ออ่านบทความเรื่อง “ตำรวจวอนขอ...อย่าผลักไสไปอยู่ฝ่ายโจร” เมื่อสัปดาห์ที่แล้ว ซึ่งถูกส่งต่อๆ กันมาด้วยการสื่อสารระบบไลน์ที่กลายเป็นวัฒนธรรมการสื่อสารระหว่างกันของเหล่าบรรดาตำรวจในยุคเทคโนโลยีนี้ด้วย นอกเหนือจาก “คำขอบคุณสำหรับความเข้าใจที่มีให้แก่ตำรวจ” ที่ส่งมาให้ดิฉันจำนวนมากในรูปแบบต่างๆ

              “เข้าใจแต่ไม่เข้าข้าง” ยังคงเป็นจุดยืนที่ดิฉันใช้เป็นหลักสำคัญในการทำงานวิจัยในรูปแบบงานวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) ที่เน้นหนักในเรื่องของการทำความเข้าใจปรากฏการณ์ทางสังคมและวัฒนธรรมการทำงานขององค์กรต่างๆ...หนึ่งในนั้นคือ...องค์กรตำรวจ

              องค์กรที่ “คนนอก” อาจจะก้าวเข้าไปเพื่อเรียนรู้เหตุปัจจัยอันเป็นเงื่อนไขที่มาของการกระทำต่างๆ ได้ไม่ง่ายนัก หากไม่มีความอดทน มุ่งมั่นและเข้มแข็งมากพอ ทั้งนี้เนื่องมาจากวัฒนธรรมในการทำงานขององค์กรตำรวจทั่วโลกมีธรรมชาติของงานที่มิอาจสร้างภาพประทับ(Labeling)ของความเป็นสีขาวได้ดังเช่นที่องค์กรบางประเภทชอบกล่าวถึงความเป็นสีขาวของตน? เช่น องค์กรแพทย์ องค์กรครู องค์กรเพื่อสิทธิต่างๆ มากมาย ถึงแม้ว่าหากวิเคราะห์อย่างแท้จริงแล้วจะเห็นได้ว่า ไม่มีองค์กรใดสีขาว หรือว่าจะยกเว้นองค์กรศาสนา?

              “ผมอยากให้อาจารย์เขียนเชิงวิชาการประยุกต์กับความเป็นจริงและให้ข้อเสนอแนะเพื่อการแก้ไข” ผู้กำกับฯ แสดงความจำนงต่อดิฉันเช่นเดียวกับจดหมายจากตำรวจคนอื่นๆ จำนวนไม่น้อย ในขณะที่ตำรวจจำนวนไม่น้อยเช่นเดียวกันที่บอกเล่ากับดิฉันว่า “ผมไม่มีความหวัง” หรือ “ผมไม่เห็นหนทางที่ผู้มีอำนาจต่างๆ ที่ทำร้ายองค์กรตำรวจอยู่ในขณะนี้จะยอมปล่อยฐานที่มาแห่งการเสริมอำนาจและผลประโยชน์ของพวกเขาเหล่านั้น และนับวันมันจะยิ่งทำกันแบบชัดเจนและไม่ละอายมากขึ้นด้วย”หรือ “หลุมพรางที่เขาขุดล่อมันทำให้ตำรวจส่วนหนึ่งติดกับดักและทำตัวน่าละอาย ไร้ศักดิ์ศรี”

              กระบวนทัศน์ที่สำคัญประการหนึ่งทางสังคมศาสตร์คือ มนุษย์มิได้ควบคุมโลก(ธรรมชาติ)ได้อย่างเบ็ดเสร็จเด็ดขาด ดังนั้นความอหังการที่คิดว่าเราสามารถควบคุม บังคับ บริหารจัดการโลกได้นั้นเป็นมโนทัศน์ที่ผิดพลาดอันเป็นผลสืบเนื่องมาจากอิทธิพลของความเจริญและการเผยแพร่กระบวนทัศน์ทางวิทยาศาสตร์ซึ่งในปัจจุบันมนุษย์ก็ได้ประจักษ์ชัดแล้วว่า วิธีคิดดังกล่าวมีความผิดพลาดอย่างมาก จะเห็นได้จากความเสื่อมโทรมของทรัพยากรธรรมชาติ การแปรปรวนของอากาศซึ่งเป็นผลมาจากการใช้ชีวิตที่ยึดหลักการควบคุม จัดการธรรมชาติบนความเชื่อมั่นในหลักการทางวิทยาศาสตร์นั่นเอง ยกตัวอย่างเช่น การใช้สารเคมีต่างๆ ของชาวนาเพื่อเร่งผลผลิตให้ได้เงินตามโครงการฯ ที่รัฐบาลจูงใจจนกระทั่งอุบัติการณ์ของการเกิดโรคของชาวนาสูงขึ้นอย่างชัดเจน เช่น โรคมะเร็ง เป็นต้น รวมถึงผลกระทบต่างๆ มากมาย เช่น คุณภาพของข้าวที่ด้อยมาตรฐานลง เป็นต้น

              ด้วยเหตุนี้ นักวิจัยทางสังคมศาสตร์ส่วนหนึ่งจึงเชื่อในวิถีแห่งการลดความอหังการที่เริ่มต้นจากตัวเราลง เช่น เรามิใช่ผู้ที่มีความรู้ ความเชี่ยวชาญในงานตำรวจดีเท่ากับผู้ปฏิบัติงานตำรวจ เรามิใช่ผู้ทรงคุณวุฒิที่จะสามารถเปลี่ยนแปลงหรือปฏิรูปองค์กรตำรวจที่มีเหตุปัจจัยอันซับซ้อนเกี่ยวข้องเชื่อมโยงแปรเปลี่ยนเลื่อนไหลซ้อนทับกันมานานนับศตวรรษจนกลายเป็นวัฒนธรรมการทำงานในปัจจุบัน เป็นต้น

              “เชื่อมั้ย...ผู้บริหารตำรวจที่อยู่ในปัจจุบันนี้แทบทุกคน ในอดีตต้องมีสักครั้งหนึ่งที่เขามีความคิดว่า เมื่อเขาโตขึ้นเขาจะไม่ทำอย่างนี้ เขาจะทำอย่างนั้น อย่างนี้...แล้วในที่สุดก็เป็นอย่างที่เราเห็น” นายตำรวจกล่าว

              คุณูปการของการวิจัยเชิงคุณภาพทางสังคมศาสตร์ที่สำคัญประการหนึ่งคือ การเข้าใจ...เข้าใจเหตุปัจจัยยุ่งเหยิงเบื้องหลังต่างๆ จนเข้าใจว่า...มันก็เป็นเช่นนั้นเอง (อิทัปปัจจยตา)

              เมื่อเข้าใจก็จะลดการตำหนิ เพ่งโทษ อันมิได้ส่งผลกระทบในเชิงสร้างสรรค์แต่ประการใด...ดังตัวอย่างการสื่อสารทางเว็บไซต์เกลียดตำรวจของไทย

              เมื่อเข้าใจก็จะไม่คาดหวังในสิ่งที่เกินจากความเป็นจริงที่มิอาจทำได้ในเร็ววัน...ดังบทความเรื่อง ตำรวจมิใช่เทวดา

              เมื่อเข้าใจก็จะก้าวเข้าไปสู่โลกของตำรวจเพื่อเข้าไปมีส่วนร่วม อาจเป็นไปในรูปแบบของการร่วมคิด ร่วมวิเคราะห์ ร่วมส่งเสริมสนับสนุนทรัพยากร ร่วมปฏิบัติงานกับตำรวจเท่าที่สามารถจะกระทำได้โดยที่ตนเองมิได้เดือดร้อน แต่ทำให้ชุมชนของตนเองมีความผาสุกมากขึ้น โดยมิได้เชื่ออย่างปราศจากข้อสงสัยว่าตำรวจจะสามารถรับฝากบ้านได้อย่างมีประสิทธิภาพมากกว่าที่จะไม่ทำตัวให้ตกเป็นเหยื่ออาชญากรรม เพราะตำรวจก็มีบ้านของตนเองที่ต้องดูแลเช่นกัน (ดังข้อความในงานโฆษณาอุปกรณ์ความปลอดภัยชนิดหนึ่ง)...ดังเช่น โครงการตำรวจร่วมมวลชนลดอาชญากรรม(ตมอ.)ที่สนับสนุนการดำเนินงานโดย สกว.

              ถึงแม้ว่า เราจะไม่สามารถเปลี่ยนแปลงองค์กรตำรวจให้เป็นองค์กรในฝันได้อย่างใจปรารถนาในเร็ววัน แต่เราก็จะมีความสุขในการดำเนินชีวิตโดยไม่ตกเป็นเหยื่อ ไม่ว่าจะเป็นเหยื่อของโจรหรือเหยื่อของตำรวจก็ตาม !!