ปีนี้อาเซียนเจอศึกหนัก | คมชัดลึก

              สาเหตุหลักความพยายามก่อตั้ง สมาคมประชาชาติอาเซียน ที่แหลมแท่น บางแสน ขึ้นมาในเดือนสิงหาคมปี 1967 คือว่าผู้นำอาเซียนในสมัยนั้นต้องการป้องกันไม่ให้ประเทศในภูมิภาคต้องมาจับอาวุธสู้รบกันอีก เพื่อประกันสันติภาพในอนาคตให้อยู่ตลอดไปเพื่อลูกหลานอาเซียน

              แต่น่าเสียดาย เมื่อสองสามอาทิตย์ที่ผ่านมา เหตุการณ์ล่าสุดเกี่ยวกับการปะทะกันระหว่างกองกำลังของกลุ่มมุสลิมในเกาะซูลูที่ได้ยกพลขึ้นบุกรัฐซาบาห์ในมาเลเซียกับเจ้าหน้าที่ความมั่นคงมาเลเซีย จนทำให้ทั้งสองฝ่ายต้องสูญเสียชีวิตและสร้างความตึงเครียดขึ้นมาระลอกใหม่ระหว่างสมาชิกอาเซียน

              ในขณะนี้ยังไม่มีวี่แวว สองประเทศนี้จะเข้ามาแก้ไขปัญหาความขัดแย้งอย่างสันติวิธีนี้ได้อย่างไร ประเด็นสำคัญคือ อาเซียนของเราควรจะมีบทบาทอย่างไรบ้าง? เมื่อสมาชิกอาเซียนรบกันเอง เนื่องจากปัญหาที่ตกค้างมาจากอดีตซึ่งเป็นผลพลอยมาจากการกระทำของกลุ่มประเทศแสวงหาอาณานิคมไปทั่วโลก ที่ชัดเจนอาเซียนจะหลบอยู่ใต้หลักการไม่แทรกแซงกิจกรรมภายในอาเซียนด้วยกันไม่ได้อีกต่อไป ต้องมีการประเมินกันใหม่

              ในปีที่แล้ว อาเซียนได้ก่อตั้งสถาบันสันติภาพและการปรองดองแห่งชาติอยู่ใต้การดูแลของเจ้าหน้าที่อาวุโสอาเซียน ในขณะนี้ยังไม่มีกิจกรรมอะไรที่ชัดเจน เพราะสมาชิกยังไม่ได้พิจารณาอย่างจริงจังถึงศักยภาพของสถาบันนี้ ผู้เขียนเห็นว่า เหตุการณ์ตึงเครียดเหล่านี้เปิดโอกาสให้สถาบันเข้ามามีบทบาทในการสร้างความมั่นใจและส่งเสริมองค์ความรู้เกี่ยวกับความมั่นคงระหว่างสมาชิกและหุ้นส่วนต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง

              ต้องยอมรับว่า เรื่องระหองระแหงระหว่างสมาชิกอาเซียนมีท่าทีจะมีเพิ่มมากขึ้นเรื่อยๆ ตอนนี้สมาชิกอาเซียนมีความอุดมสมบูรณ์และมั่งคั่งพูดง่ายๆ รวยขึ้น มีตัวตนมากขึ้นในเวทีภูมิภาคและเวทีโลก แถมยังมีลัทธิชาตินิยมที่ค่อนข้างสูง ทำให้สัมพันธ์ระหว่างอาเซียนไม่ดีเหมือนเดิม

              ในขณะที่อาเซียนต้องการความเป็นผู้นำหนึ่งเดียวกันในการต่อรองกับประเทศมหาอำนาจที่เข้ามาจุ้นจ้านในภูมิภาคเอเชียอาคเนย์ กลุ่มอาเซียนกลับมาทะเลาะกันเอง แบบนี้ทำให้อาเซียนไม่มีอำนาจต่อรองแบบเมื่อก่อน ขาดความสามัคคีไม่เหมือนก่อน ทำให้ประเทศมหาอำนาจรู้จุดอ่อนและเสี้ยมให้เราทะเลาะกัน

              ยกตัวอย่าง อาเซียนยังไม่สามารถชักจูงให้สมาชิกทั้งหลายยอมรับจุดยืนเดียวในเรื่องข้อพิพาทในทะเลจีนใต้ เพราะสมาชิกอาเซียนยังมีจุดยืนที่แข็งกร้าว ไม่สามารถตกลงและยอมรับความคิดด้านความมั่นคงที่มีความกลมเกลียวกัน

              บรูไนในฐานะเป็นประธานอาเซียนปีนี้ เจอศึกหนักแน่นอน ต้องเฝ้าดูว่าบทบาทของประเทศที่เล็กสุดแต่รวยสุดในอาเซียนจะมีวิธีการสร้างความปรองดองในอาเซียนอย่างไร การปะทะกันระหว่างกองกำลังซูลูของฟิลิปปินส์กับฝ่ายความมั่นคงมาเลเซียนั้นกำลังฟ้องถึงอนาคตที่ไม่แน่นอนของอาเซียน ถึงแม้ว่าสมาชิกอาเซียนจะมีการเตรียมพร้อมเข้าสู่ประชาคมอาเซียนในอีกหนึ่งพันห้าร้อยวัน