วัฒนธรรมแพนด้า | คมชัดลึก

วัฒนธรรมจีนผ่านแพนด้าสัตว์น่ารักเพราะยอมรับกันว่าถิ่นกำเนิดดั้งเดิมตามธรรมชาติของแพนด้าอยู่ในประเทศจีนเท่านั้น แม้กระทั่งเมื่อประเทศจีนเป็นเจ้าภาพจัดการแข่งขันกีฬาโอลิมปิกก็นำแพนด้าเป็นสัญลักษณ์ของการแข่งขัน สะท้อนว่าสังคมไทยมีพื้นฐานของการชื่มชมความหลากหลายและยินดีต้อนรับความเป็นสากลของวัฒนธรรม และสามารถผสมผสานความหลากหลายและความเป็นสากลเข้ากับความเป็นไทยได้ไม่น้อย

 ผมมองโลกในแง่ดีว่าสังคมไทยมีพื้นฐานของการยอมรับความเป็นสากลและการอยู่ร่วมกันด้วยสันติโดยเฉพาะในระดับชาวบ้าน แต่มีความพยายามฉกฉวยเอาจุดเด่นตรงนี้มาเป็นเครื่องมือนำไปสู่ประโยชน์ต่างๆ ทั้งในทางที่ชอบและไม่ชอบมากมาย การเฝ้าระวังและรู้เท่าทันเท่านั้นที่จะนำสังคมไปสู่วิถียุติธรรมได้

 วิถียุติธรรมในตัวของมันเองอยู่ในหัวใจของมนุษย์ทุกคน แต่มีปัจจัยหลายอย่างทั้งทางด้านเศรษฐกิจ การเมืองและสภาพสังคมสามารถส่งผลกระทบให้ความไม่เป็นธรรมเกิดขึ้นได้ในทุกเวลาและสถานที่ ย้อนกลับไปที่การชื่นชมลูกแพนด้าแล้วเราจะเห็นประเด็นนี้อย่างชัดเจน เราไม่มีความรังเกียจสัตว์ที่มีรูปลักษณ์น่ารักประเภทนี้ สังคมไทยผสมผสานวัฒนธรรมจีนเข้ากับวิถีชีวิตประจำวันได้อย่างกลมกลืนและให้การยอมรับวิถีชีวิตและวัฒนธรรมจีนเป็นส่วนหนึ่งของชาติ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของภาษา ศาสนา แม้ปัจจุบันก็ได้มีความสัมพันธ์ทางการเมืองกับประเทศจีนใกล้ชิดมากขึ้นจากที่ครั้งหนึ่งเราอยู่ห่างกันเป็นอย่างมาก

 เมื่อเหลียวมองไปรอบๆ ตัวจะเห็นอีกว่าชาวบ้านรับรู้และสัมผัสหลักการสากลทั่วไปผ่านสิ่งต่างๆ มากมาย ไม่ว่าจะเป็นรัฐธรรมนูญที่มีเนื้อหาความเป็นสากลประชาธิปไตย การเลือกตั้งผู้แทนในระดับต่างๆ เราพูดเรื่องสิทธิเสรีภาพที่คนทั่วโลกพูดกัน แถมมีการแสดงออกถึงการใช้สิทธิเสรีภาพกันอย่างเต็มที่ มีการเรียกร้องสิทธิมนุษยชนในเรื่องต่างๆ เรามีระบบงานยุติธรรมทั้งที่เป็นทางการอย่างศาลยุติธรรม ศาลปกครอง และศาลรัฐธรรมนูญ และอย่างไม่เป็นทางการอยู่ในรูปของการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทกันเองของชาวบ้านที่ปัจจุบันถือว่าเป็นยุติธรรมทางเลือกอีกรูปแบบหนึ่ง

 ประเด็นที่ว่าสังคมไทยเป็นสังคมที่ไม่ยอมรับความหลากหลายนั้น ผมไม่เชื่อ แต่ผมเห็นว่ามีกระบวนการสร้างความเข้าใจให้สังคมเกิดความหวาดระแวงซึ่งกันและกันเพื่อเป็นเงื่อนไขให้เอื้อประโยชน์ที่ตนเองต้องการอยู่เป็นระยะๆ

 ผมไม่ได้ติดอยู่ในเรื่องปรากฏการณ์เสื้อสีเท่านั้น แต่ขยายไปยังทุกเรื่องจนเห็นว่าเป็นภัยคุกคามต่อวิถียุติธรรมในสังคมไทยจึงได้หยิบยกขึ้นมาพูดวันนี้ เมื่อมองว่ามีภัยคุกคามวิถียุติธรรมในสังคม เราก็ต้องหาทางป้องกันและแก้ไขให้ได้ และหนทางในการป้องกันที่ดีที่สุดคงต้องนำเอาจุดเด่นของสังคมที่ยอมรับความหลากหลายและความเป็นสากลอย่างวัฒนธรรมแพนด้านี่แหละเป็นการนำทาง ชาวบ้านจะได้มองเห็นอย่างเป็นรูปธรรมเพราะสังคมจะยอมรับความเห็นและความคิดความเชื่อที่แตกต่างได้เมื่อมีกระบวนการยุแยงตะแคงรั่วให้เกิดความขัดแย้งก็ไม่อ่อนไหวง่ายๆ ส่วนการแก้ไขภัยคุกคามวิถียุติธรรมก็เช่นกันจะเกิดระบบและกระบวนการในการจัดการความขัดแย้งที่เกิดขึ้นได้อย่างไม่ยากเย็น

 การกระจายอำนาจและการพัฒนาระบบยุติธรรมทางเลือกให้ชาวบ้านพึ่งพาตนเองจึงเป็นกุญแจสำคัญควบคู่ไปกับการปฏิรูประบบการศึกษาที่มีทิศทางให้ผู้เรียนและชุมชนเป็นศูนย์กลางสอดคล้องกับวิถีชีวิตท้องถิ่นให้มากที่สุดจึงเป็นพื้นฐานสำคัญในเรื่องนี้

 ปฏิรูปการเมืองหนนี้ขอให้มีมุมมองวัฒนธรรมแพนด้าเพื่อแสดงความจริงใจว่าเห็นหัวชาวบ้านด้วย