รักสองเส้าจีน-สหรัฐอเมริกา | คมชัดลึก

             ในวันนี้สัมพันธ์ไทยกับจีน-สหรัฐอเมริกาสำคัญมาก ผู้นำจีนและสหรัฐอเมริกามาเยือนไทยในเวลาไล่เลี่ยกันเมื่ออาทิตย์ก่อน มีการตั้งคำถามบ่อยครั้งว่า ไทยและผู้นำเราพร้อมหรือเปล่าในการนำพาประเทศฝ่ามรสุมการทูตอภิมหาอำนาจแบบนี้ ที่ผ่านมา รัฐบาลชุดนี้มัวแต่สนใจเรื่องตัวบุคคล
 
               ต้องยอมรับว่า นโยบายสหรัฐอเมริกาภายใต้การนำของ ประธานาธิบดีบารัก โอบามา ที่พุ่งเป้ามายังเอเชีย ทำให้ไทยมีคุณค่าเพิ่มขึ้นมาทันที ทั้งทางด้านยุทธศาสตร์และเศรษฐกิจ ในอนาคตทำให้การแข่งขันระหว่างจีนและสหรัฐอเมริกา ในการรักษาและขยายพื้นที่อิทธิพลในภูมิภาคนี้จะเป็นไปอย่างคึกคัก แบบหักเหลี่ยมนักเลง ไม่มีการเกรงใจกัน
 
               ในสมรภูมิแบบนี้ ข้าราชการประจำไทยชอบมากๆ โดยเฉพาะในกระทรวงการต่างประเทศและกองทัพไทย พวกเขาถือว่า นโยบายไทยตามนิสัยคนไทย ไม่เลือกข้างอยู่แล้ว ต้องการเอาประโยชน์ทั้งสองฝ่าย โพลล์ทุกสถาบันสำรวจความคิดเห็นประชาชนไทย ส่วนใหญ่ชี้ไปทางเดียวกันคือ ไทยต้องเป็นกลาง แต่ไม่มีใครอธิบายได้ว่า ความเป็นกลางที่ชอบอ้างอิงถึงนั้น มันคืออะไรกันแน่
 
               ไทยเรารักษาอธิปไตยและอิสรภาพมาได้ในประวัติศาสตร์เป็นร้อยๆ ปีเพียงประเทศเดียวในภูมิภาค ส่วนหนึ่งเป็นเพราะเราไม่เข้าข้างใคร คืออยู่กลางๆ นั่นแหละ จนกระทั่งถึงนาทีสุดท้าย จึงจะตัดสินใจเข้าทางฝ่ายที่เราจะได้ผลประโยชน์มากที่สุด ผู้เขียนเห็นว่าทัศนคติแบบนี้ เริ่มใช้ไม่ได้ผลแล้ว เนื่องจากสถานการณ์และตัวแปรของการเมืองระหว่างประเทศมันเปลี่ยนแปลง ต่างออกจากสมัยยุคแสวงหาอาณาเขต เราอยู่ในยุคโซเชียลมีเดียและอินเทอร์เน็ต ทำให้การตัดสินใจของประเทศเกี่ยวข้องในเรื่องต่างๆนั้น เป็นไปอย่างรวดเร็ว
 
               ในความหมายของผู้กำหนดนโยบายไทย ความเป็นกลางคือความสามารถในการเก็บท่าทีเราไว้นานที่สุดเท่าที่นานได้ เพื่อคุณค่าเพิ่มของการตัดสินใจนั้นๆ ถือว่าเป็นการหยั่งเชิงไว้ก่อน เพื่อรวบรวมผลดีผลเสียก่อนจะตัดสินใจ แน่นอนถ้าโลกยังไม่เผชิญกับกระแสโลกาภิวัตน์ ไม่มีแรงกดดันจากภายนอก การดำเนินนโยบายแบบนี้ไม่น่ามีปัญหา กลับมีประโยชน์เสียอีก
 
               ขณะนี้การทูตในบริบทโลกเปลี่ยนแปลงไปมาก ในสมัยสงครามเย็น มันชัดเจนว่า ใครเป็นศัตรู ใครเป็นเพื่อน เราอยู่ในค่ายของสหรัฐอเมริกาและเป็นภาพลักษณ์ติดมาจนถึงปัจจุบัน ในขณะนี้สหรัฐอเมริกาไม่เหมือนเดิม เนื่องจากเศรษฐกิจตกต่ำ มีหนี้สินสาธารณะสูงมาก พยายามตัดงบดุลด้วยการเสริมความสำคัญพันธมิตรทั้งหลายทั้งปวง
 
               นโยบายไทยต้องมีความชัดเจนในสถานการณ์การเมืองระหว่างประเทศที่ไม่มีการแบ่งขั้ว การมีท่าทีชัดเจนนั้น ทำให้เราสามารถดำเนินนโยบายได้อย่างชัดเจนและสามารถรักษาความเป็นกลางของนโยบายต่างประเทศได้ เรารู้ดีว่าข้อจำกัดหรือข้อดีของเราต่อประเทศต่างๆ นั้นคืออะไร
 
               ในฐานะไทยเป็นพันธมิตรกับสหรัฐอเมริกา เราควรปฏิบัติต่อพันธกิจที่มีซึ่งกันและกัน ส่วนเราจะไปทำอะไรกับจีน ซึ่งมีความใกล้ชิดมาตั้งแต่สมัยโบราณเป็นเรื่องของเรา การทูตแบบนี้จะเพิ่มศักยภาพของไทย เพราะทุกๆ ประเทศในอาเซียนจะไม่เลือกข้างเหมือนกัน การมีนโยบายชัดเจนดี เพราะทำให้คู่เจรจาของเราสามารถวางและกำหนดนโยบายระยะยาวได้
 
               นโยบายต่อเนื่องของสหรัฐและจีนจะส่งผลดีต่อประเทศไทย ที่ผ่านมาทั้งสองประเทศไม่สามารกำหนดท่าทีชัดเจนต่อไทยได้