ชุมชนคนหายใจทางเหงือก | คมชัดลึก

          น้ำท่วมใหญ่ปี2554 ต่างจากปี 2538 ตรงที่มีเสียงเรียกร้องจาก "คนนอกคันกั้นน้ำ" เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ โดยเฉพาะเสียงจากประชากรในหมู่บ้านจัดสรรขนาดกลาง-ขนาดใหญ่


          เมื่อ16 ปีที่แล้ว ท้องทุ่งเจ้าพระยาตะวันออก แถวคลองหลวง ลำลูกกา ยังเป็นสวนส้ม หรือฝั่งตะวันตก ละแวกสามโคก ลาดหลุมแก้ว ยังเป็นนาข้าว


          รวมถึงท้องทุ่งนนทบุรีย่านบางกรวย บางใหญ่ ยังเป็นสวนผลไม้ หรืออำเภอชายแดนอย่างไทรน้อย ยังเป็นท้องนาท้องไร่ น้ำจึงขังแช่อยู่ใน "แก้มลิงเฉพาะกิจ" นานหลายเดือน


          แต่พ.ศ.นี้ "คนนอกเขตพระนคร" ไม่ใช่ชาวนา ชาวสวนที่ยอม "จมน้ำ" โดยไม่มีปากไม่มีเสียงอีกต่อไปแล้ว


          ผมชอบข้อเขียนของ ประภาสปิ่นตบแต่ง ในเนชั่นสุดสัปดาห์ ซึ่งฉบับที่แล้ว เขาเขียนเรื่อง"วิชามารและนักบริหารจัดการน้ำ" จากประสบการณ์ตรงของคนบ้านเดียวกันกับเขาคือ"ชุมชนคลองโยง" อ.พุทธมณฑล จ.นครปฐม


          ชาวบ้านที่คลองโยงรำพึงรำพันกับ"ประภาส" ว่า "พวกห่าเหวเนี่ยมันไม่คิดจะช่วยระบายน้ำให้เราเลย มันคิดว่าพวกเราหายใจทางเหงือกหรือไง"


          นักวิชาการผู้ทำงานร่วมกับคนจนมายาวนานจึงเรียกคนนอกคันกั้นน้ำว่า "ชุมชนคนหายใจทางเหงือก"


          "การคาดการณ์ว่าน้ำในทุ่งเหนือแนวคลองมหาสวัสดิ์และเขตทวีวัฒนา ว่าจะท่วมสูง ก็เห็นชัดว่าท่วมสูงที่สุดเท่าที่เขาเคยท่วมกันแล้ว และความเป็นจริงที่จะเกิดขึ้นอีกอย่างแน่นอนอีกก็คือ การท่วมนาน ขังนาน ชาวบ้านก็รู้ว่าจนถึงเดือนมกราคมปีหน้าก็อาจจะไม่ได้ทำนา เพราะต้องรอให้พวกเทวดาหลังคันกั้นน้ำเขาน้ำแห้ง ตีนแห้งกันเสียก่อน"


          ชุมชนคนหายใจทางเหงือกของประภาสไม่ใช่สมาชิกหมู่บ้านจัดสรร ไม่ใช่คนชั้นกลางที่เลือกซื้อบ้านราคาถูกย่านขอบกรุง ไม่ใช่เศรษฐีที่หาซื้อบ้านหลังที่สอง "บ้านใกล้ชิดธรรมชาติ" ตามคำโฆษณาของบริษัทอสังหาริมทรัพย์


          พวกเขาเป็นคนดั้งเดิมที่สืบทอดมรดกชาวนาของบรรพบุรุษตั้งแต่ยุคที่มีการขุดคลองสมัยสมบูรณาญาสิทธิราชย์ คลองมหาสวัสดิ์ และคูคลองสาขาเป็นเส้นเลือดใหญ่ของคนแถวถิ่นนี้


          จวบจนถึงทุนนิยมสมัยชาวนาคลองโยงถูกแบ่งแยกด้วย "คันกั้นน้ำคลองมหาสวัสดิ์" ที่สร้างขึ้นโดยนโยบาย "ปกป้องเมืองฟ้าอมร" ของทำเนียบผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร


          เนื่องจากนโยบายดังกล่าวจึงทำให้มี "คนใน-คนนอก" คันกั้นน้ำ ทั้งทางฝั่งนครปฐม และนนทบุรี และในมหากาฬอุทก พ.ศ.ปัจจุบัน คนนอกคันกั้นน้ำต้องจมน้ำมาเกือบ 2 เดือนแล้ว


          "สำหรับชุมชนคนหายใจทางเหงือกในทุ่งเหนือแนวคลองมหาสวัสดิ์ จะเหลือทางเลือกอะไรบ้าง"


          ประภาสตั้งคำถามและทวงถามความเป็นธรรมในการบริหารจัดการน้ำ


          "ความอยู่รอดในระยะยาวของผู้คนในพื้นที่นี้อยู่ที่ว่า จะทำอย่างไรจะหยุดยั้งการผันน้ำที่โหดเหี้ยมจนล่มจมกันเช่นนี้ จะทำอย่างไร จะต่อรองให้ กทม. ยอมให้น้ำผันลงไปในพื้นที่ กทม. ผ่านคูคลองที่มีอยู่แล้วที่แม้จะต้องฟื้นฟูหรือบุกเบิกใหม่ ฯลฯ"


          วันนี้ผู้คนที่เคลื่อนไหวเรียกร้องให้กทม.เปิดประตูระบายน้ำคลองมหาสวัสดิ์ให้สูงขึ้น หรือให้รัฐจัดการระบายน้ำออกจากพื้นที่ปทุมธานีโดยเร็ว คือประชาคมหมู่บ้านจัดสรร


          บางประชาคมเตรียมฟ้องรัฐในข้อหาวางบิ๊กแบ็กโดยไม่บอกกล่าวบางประชาคมเตรียมจัดการชุมนุมใหญ่เหมือนการต่อสู้ของชาวหมู่บ้านจัดสรรย่านลำลูกกา


          ขณะที่ประชาคม"คนหายใจทางเหงือก" แถวคลองโยง กำลังเฝ้ามองอย่างเงียบๆ เหมือนรอเวลาลุกขึ้นบริหารจัดการน้ำเยี่ยงคนที่ไม่ยอมเป็นแก้มลิงไปชั่วชีวิต