สงครามน้ำ | คมชัดลึก

           ปรากฏการณ์ความขัดแย้งระหว่างนายบรรหาร ศิลปอาชา และนายพายัพ ปั้นเกตุ ส.ส.ระบบบัญชีรายชื่อ พรรคเพื่อไทย ที่มีการกล่าวหาในทำนองว่ากรมชลประทาน ที่อยู่ภายใต้พรรคการเมืองร่วมรัฐบาลพรรคหนึ่ง หรือก็คือพรรคชาติไทยพัฒนานั่นเอง ไม่ระบายน้ำไปในพื้นที่ จ.สุพรรณบุรี ทำให้จังหวัดในภาคกลางตอนล่าง ได้แก่ จ.อ่างทอง สิงห์บุรี ลพบุรี น้ำท่วมอย่างหนัก ในขณะที่ จ.สุพรรณบุรี ปลอดภัย อีกทั้งความขัดแย้งระหว่างชาวบ้านต่างพื้นที่ ในการประท้วง เผชิญหน้ากัน ทำลายคันกันน้ำ กระสอบทราย เพื่อไม่ให้น้ำไหลไปในพื้นที่ของตน อาจมีนัยสำคัญที่แตกต่างจากก่อนหน้านี้ ในหลายพื้นที่ โดยเฉพาะพื้นที่เกษตรกรรมที่มีการแย่งชิงน้ำกัน มิใช่แย่งชิงเพื่อให้น้ำพ้นไปจากพื้นที่

            ทุกปีเราจะได้ยินคำว่าภัยแล้ง คือสภาพที่ขาดแคลนน้ำอย่างหนัก แม้กระทั่งน้ำที่ใช้อุปโภคบริโภคประจำวัน และก่อนหน้านี้ ปัญหาการแย่งชิงทรัพยากรน้ำระหว่างนายทุนสนามกอล์ฟ กับชาวบ้านในพื้นที่ก็มีปรากฏอยู่เนืองๆ สนามกอล์ฟแห่งหนึ่งใช้น้ำในปริมาณเฉลี่ยเท่ากับอัตราการใช้น้ำของคนในอำเภอหนึ่ง แปลว่าจำนวนสนามกอล์ฟ ยิ่งมีมากเท่าใด ก็เท่ากับแบ่งส่วนน้ำที่จะใช้ประโยชน์เพื่อการดำรงชีพอยู่ของชาวบ้านมากเท่าจำนวนสนามกอล์ฟ ที่เป็นพื้นที่นันทนาการของคนอีกระดับหนึ่งเท่านั้น เราอาจจะคิดในเชิงเปรียบเทียบเช่นนั้นไม่ได้ เพราะเป็นปัญหาเฉพาะพื้นที่ แต่สิ่งหนึ่งที่เป็นฐานคิดจากปัญหานี้ นอกจากการจัดการปัญหาน้ำท่วม ซึ่งเป็นภัยธรรมชาติที่หลีกเลี่ยงไม่ได้แต่ละปีแล้ว ก็คือปัญหาการดำรงชีวิตอย่างไรให้เป็นปกติ รวมทั้งการจัดการกับความคิดและความขัดแย้ง

            เราอาจจะพูดถึงสงครามน้ำได้ในหลายมิติ ทั้งมิติของการแย่งชิงทรัพยากรน้ำของคนต่างพื้นที่กับชาวบ้านในพื้นที่ ในกรณีของสนามกอล์ฟ หรือโรงงานอุตสาหกรรม หรือมิติของการต่อสู้กับภัยธรรมชาติที่ทุกปีคนไทยในพื้นที่เสี่ยงจะต้องทนรับสภาพกับปัญหาเช่นนี้ หลายชีวิตตายไป ทรัพย์สินเสียหาย หลายชีวิตอยู่กับความทุกข์ ไม่มีน้ำกิน น้ำใช้ ทั้งที่น้ำอยู่ล้อมรอบตัวเอง แต่กลับมีบางชีวิตที่สามารถปรับตัวให้อยู่ได้ท่ามกลางภัยธรรมชาติ เราจะอยู่ได้อย่างไร นอกจากวิธีป้องกันในรูปแบบต่างๆ เช่น ยกบ้านให้สูงขึ้น หรือย้ายบ้านไปอยู่ในที่สูง หรือพื้นที่ที่ห่างไกล ซึ่งก็ทำไม่ได้ทุกคน ด้วยถิ่นฐาน พื้นที่ทำมาหากิน ซึ่งลงหลักปักฐานกันมาช้านาน นอกจากมิตินี้แล้ว การอยู่ร่วมกันในชุมชนน้ำท่วมโดยไม่ขัดแย้งกัน ก็เป็นประเด็นที่น่าสนใจ

             ทุกปีไม่ว่ารัฐบาลใด ก็จะแก้ปัญหาน้ำท่วมตามสถานการณ์ ในบางพื้นที่ปัญหาน้ำท่วมบางเบาลงด้วยโครงการพระราชดำริต่างๆ เช่น โครงการแก้มลิง แต่ในพื้นที่ส่วนใหญ่ก็ยังต้องเผชิญปัญหาน้ำท่วม และปัญหาความไม่เข้าใจในการจัดการน้ำของผู้ที่มีหน้าที่แก้ปัญหา ปรากฏการณ์นายบรรหาร ศิลปอาชา และนายพายัพ ปั้นเกตุ เป็นภาพใหญ่ของความขัดแย้ง ที่เกิดจากความไม่เข้าใจ เพราะในพื้นที่ อ.บางปลาม้า จ.สุพรรณบุรี ก็เผชิญกับปัญหาน้ำท่วมหนักเช่นเดียวกัน ทั้งนี้ หากการจัดการน้ำเป็นธรรมแล้ว การเฉลี่ยทุกข์ เฉลี่ยสุข ซึ่งนั่นหมายถึงการยอมรับความจริงที่ต้องทุกข์บ้าง สุขบ้าง หากเป็นทุกข์สุขร่วมกันนั้น ก็จะทำให้เราฝ่าวิกฤตินี้ไปได้ และพร้อมเผชิญปัญหาน้ำท่วมด้วยสติในทุกปีที่เขามาเยือน