ปรากฏการณ์แฟลชม็อบ ภาค 2 ทำให้นักวิชาการ และนักวิเคราะห์สถานการณ์ ต้องปรับมุมมองกันใหม่ เนื่องจากเยาวชน นิสิต นักศึกษายุคนี้ มีกลยุทธ์ในการทำกิจกรรมที่หลากหลาย

 “ธิดา ถาวรเศรษฐ์” อดีตประธาน นปช. และคนเดือนตุลา ผ่านสมรภูมิการชุมนุมทางการเมืองมาแต่ปี 2516 ,ปี 2535 และปี 2553

 เมื่อไม่นานมานี้ “ธิดา” ได้จัดรายการเล่าถึงคนในเรือนจำ ในหัวข้อ “ม็อบต่างรุ่น ต่างวัฒนธรรม ต่างยุทธวิธี” แต่เป้าหมายอุดมการณ์เดียวกัน

 “ ดิฉันขอพูดคำว่า “ต่างรุ่น” ก่อน อย่างตัวดิฉันมาตั้งแต่ 40 กว่าปีมาแล้วในการต่อสู้ ผ่านการต่อสู้ตั้งแต่ 2516 มาจน 2563 นอกจากคนในรุ่นดิฉันซึ่งมีอยู่ไม่ใช่น้อย ก็ยังมีรุ่นที่เราเรียกกันว่า Baby Boomer (อายุ 55–73 ปี) รุ่นนี้ส่วนใหญ่ก็เป็นคนอนุรักษ์นิยมก็จริง แต่คนที่ต้องการประชาธิปไตยก็มีเยอะ แล้วถัดมาก็เป็นคนรุ่น Gen X (อายุ 40–45 ปี)”

 ธิดา บอกว่า ผู้ชุมนุมเรียกร้องหาประชาธิปไตยที่สมบูรณ์ในวันนี้ ส่วนใหญ่เป็น Gen Y และ Gen Z

 “รุ่น Gen Z ที่เราเห็นขณะนี้มากที่สุด บางม็อบที่เห็นเป็นรุ่นนักเรียน 70% ทั่วไป 30% (ทั่วไปหมายถึงคนแก่และคนค่อนข้างแก่)”

 ประเด็นหนึ่งที่อาจารย์ธิดา หยิบยกมาพูดถึงเกี่ยวกับผู้รักประชาธิปไตยต่างรุ่น ซึ่งอยู่ในม็อบเดียวกัน แต่ร้องเพลงต่างกัน

 การชุมนุมเดือนพฤษภาคม 2535 ก็รวมกันทุกรุ่น ไม่มีช่องว่างระหว่างรุ่น ร้องเพลง “แสงดาวแห่งศรัทธา” ผลงานการประพันธ์ของ จิตร ภูมิศักดิ์

 การชุมนุมของคนเสื้อเหลือง ปี 2551 และม็อบเสื้อแดง ปี 2535 ผู้ชุมนุมก็ร้องเพลง “แสงดาวแห่งศรัทธา”

 “ในอดีตเมื่อเวลามีการชุมนุมขนาดใหญ่ทุกรุ่นก็รวมกันหมด เขาเรียกว่าช่องว่างระหว่างรุ่นค่อนข้างน้อย..”

 สำหรับม็อบเยาวชนปลดแอก หรือแฟลชม็อบ ร้องเพลงอะไร ธิดาเฉลย “ตอนนี้คุณจะร้องเพลง “แสงดาวแห่งศรัทธา” ไม่ใช่ว่าเชยอย่างเดียวนะ คนที่ฟัง 70% เขาไม่getด้วย” 

พวกเขาร้องเพลง “แฮมทาโร่” หรือเพลง “Do You Hear the People Sing?” แล้วแปลงมาเป็นเพลงไทย

 คนรุ่นใหม่รู้จักและเชิดชู “จิตร ภูมิศักดิ์” แต่พวกเขาไม่ร้องเพลง “แสงดาวแห่งศรัทธา”

 “เด็ก ๆ เขาก็รู้จักนะ แต่เขาไม่ร้องเพลงนั้น เขาร้องเพลงที่เขาอยากร้อง”

 อดีตประธาน นปช. ยอมรับในความคิดสร้างสรรค์ของเด็กๆ “เขามีครีเอทีฟ ไอเดียเก่งมากและแตกต่างจากประเทศอื่นด้วย ดิฉันบอกได้เลยว่า ถามว่าทำไมต้องคิดแตกต่าง เพราะประเทศอื่นเขาไม่ต้องมาสู้กันด้วยเรื่องโง่ ๆ เรื่องแบบนี้เขาเลิกสู้กันแล้ว เขาไปสู้เรื่องอื่น แต่ของเรามันต้องมาสู้ด้วยอำนาจรัฐที่แข็งกล้าที่อนุรักษ์นิยมสูง ดังนั้นความคิดครีเอทีฟของเด็ก ๆ มันจึงสร้างสรรค์มาก และไม่เหมือนใครในโลกด้วยซ้ำ”

 สำหรับเพลง “แสงดาวแห่งศรัทธา” ยังเคยเป็นกรณีวิวาทะระหว่างคนเสื้อเหลือง กับเสื้อแดง โดยฝ่ายหนึ่งมองว่า จิตร ภูมิศักดิ์ แต่งไว้ในขณะที่ถูกคุมขัง โดยอำนาจของเผด็จการ ดังนั้น คนเสื้อเหลืองไม่ควรนำร้องบนเวทีม็อบ

 มาถึงวันนี้ คนรุ่น Y ไม่สนใจเพลงเก่าๆเหล่านี้ พวกเขาร้องเพลงที่อยากร้องเท่านั้น

ม็อบต่างรุ่น 'แสงดาวแห่งศรัทธา' เพลงนี้ไม่ร้อง