สภาเดือด! ปม "AI Passport" 1.6 พันล้าน ปชน. ฉะ ภท. พบพิรุธ ล็อกสเปกเอื้อทุนใหญ่
ปชน. บี้เบรกลงทะเบียน "AI Passport" 1.6 พันล้าน แฉยับ 4 ข้อพิรุธส่อล็อกสเปก-เอื้อกลุ่มทุนใกล้ชิดการเมือง ด้าน "ไชยชนก" ยันบิ๊กโปรเจกต์นี้คุ้มค่าเฉลี่ยหัวละ 27 บาท เพื่อรักษาอธิปไตยข้อมูลคนไทย
ผู้สื่อข่าวรายงานว่า เมื่อวาน 28 พ.ค. 2569 ในที่ประชุมสภาผู้แทนราษฎร นายภาวุธ พงษ์วิทยภานุ สส.บัญชีรายชื่อ พรรคประชาชน สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร ระบบบัญชีรายชื่อ พรรคประชาชน ตั้งกระทู้ถามสดเพื่อขอให้เลื่อนการเปิดลงทะเบียนโครงการ Thailand AI Passport มูลค่ากว่า 1,600,000,000 บาท ในวันที่ 5 มิ.ย 2569 ออกไปก่อน เพื่อส่งเรื่องให้สำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน (สตง.) และสำนักงานป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน (ปปง.) เข้ามาตรวจสอบความโปร่งใส เนื่องจากพบข้อพิรุธและข้อบังเอิญอันน่าเคลือบแคลงหลายประการ
โดยตั้งข้อสังเกตว่า โครงการนี้มีกระบวนการเร่งรัดผิดปกติจนอนุมัติเร็วที่สุดในประวัติศาสตร์กองทุนดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม และพบว่ากลุ่มบริษัทที่ชนะการประมูลเป็นกลุ่มเดียวกับที่เข้ามาวางราคากลางไว้ตั้งแต่ต้น ทั้งยังเสนอราคาต่ำกว่าราคากลางเพียง 1.5% เท่านั้น
นายภาวุธยังพบความเชื่อมโยงกับกลุ่มทุนใกล้ชิดพรรคการเมืองที่ได้รับงานในโครงการอื่น ๆ ของกระทรวงที่พรรคภูมิใจไทยกำกับดูแล มีลักษณะผลประโยชน์ทับซ้อนเสนอของบประมาณ
4 ข้อบังเอิญอันน่าเคลือบแคลงในโครงการ TH-AI Passport
1. กลุ่มบริษัทผู้กำหนดราคากลาง ร่วมประกวดราคาและชนะการประกวดราคา
กลุ่มบริษัทที่มีรายชื่อเป็นผู้ร่วมกำหนดราคากลาง ได้เข้าร่วมการประกวดราคาและเป็นผู้ชนะการประกวดราคาในโครงการนี้ด้วย
2. ข้อกำหนดขอบเขตของงาน (TOR) ส่อไปในทางกำหนดคุณลักษณะเฉพาะ (ล็อกสเปก)
มีการกำหนดเงื่อนไขในข้อกำหนดขอบเขตของงาน (TOR) ให้เอื้อประโยชน์ต่อการประชาสัมพันธ์ผ่านจอแสดงผลของร้านสะดวกซื้อโดยเฉพาะ
3. ความเชื่อมโยงกับงานประกวดราคาของกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.)
งานประกวดราคาของกระทรวง อว. มีบริษัท 3 แห่งเป็นผู้ร่วมกำหนดราคากลาง ซึ่งพบว่าเป็นกลุ่มบริษัทเดียวกันกับที่ดำเนินโครงการ TH-AI Passport
4. กลุ่มบริษัทผู้ชนะโครงการนี้ เป็นผู้ชนะโครงการการแข่งขันรถจักรยานยนต์ทางเรียบชิงแชมป์โลก (โมโตจีพี) ด้วย
กลุ่มบริษัทที่ได้รับคัดเลือกให้ดำเนินโครงการนี้ ยังเป็นกลุ่มบริษัทเดียวกันกับที่ชนะการประกวดราคาในโครงการจัดการแข่งขันรถโมโตจีพีอีกด้วย
ขณะที่ นายไชยชนก ชิดชอบ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม ชี้แจงตอบโต้ว่า โครงการนี้ดำเนินการตามกฎหมายครบถ้วนผ่านระบบการประกวดราคาอิเล็กทรอนิกส์ (e-bidding) ซึ่งเป็นระบบเปิดแข่งขันอย่างเป็นธรรม
โดยกระบวนการทั้งหมดเริ่มต้นมาตั้งแต่วันที่ 17 ก.ค. 2568 และมีการทำประชาพิจารณ์ร่างขอบเขตของงาน (TOR) ในเดือนธันวาคม รวมระยะเวลาดำเนินการนานกว่า 5 เดือน ไม่ใช่ 34 วันตามที่ถูกกล่าวหา
สำหรับความเป็นมาของโครงการนี้ เกิดจากความจำเป็นเร่งด่วนเนื่องจากประเทศไทยมีอัตราการเข้าถึงปัญญาประดิษฐ์ต่ำเพียง 10.7% เมื่อเทียบกับประเทศเพื่อนบ้านอย่างประเทศสิงคโปร์หรือประเทศเวียดนาม การจัดซื้อผ่านตัวกลางในประเทศไทยจัดทำขึ้นเพื่อรักษาอธิปไตยด้านข้อมูล ไม่ให้ข้อมูลของประชาชนถูกส่งไปประมวลผลที่ต่างประเทศ โดยมีค่าใช้จ่ายเฉลี่ยเพียง 27 บาทต่อคนต่อเดือน ซึ่งถือว่าคุ้มค่าและโปร่งใส พร้อมเปิดให้ตรวจสอบได้ทุกขั้นตอน