iLaw สรุปไทม์ไลน์ เหตุการณ์ "เขต 1 ชลบุรี" เกิดอะไรขึ้นบ้าง? | คมชัดลึก

โครงการอินเทอร์เน็ตเพื่อกฎหมายประชาชน หรือ iLaw สรุปปรากฏการณ์ #นับใหม่ทั่วประเทศ ที่เขต 1 จังหวัดชลบุรี ดังนี้

นับตั้งแต่เวลา 16.00 น. มีรายงานข่าวจากเพจต่างๆ ในจังหวัดชลบุรีที่รายงานว่า จะมีการนับคะแนนใหม่ของเขตเลือกตั้งที่ 1 จังหวัดชลบุรี แต่เมื่อประชาชนไปติดตามการนับคะแนนดังกล่าว กลับได้รับแจ้งว่า ไม่มีการนับคะแนนใหม่แต่อย่างใด จากนั้น จึงมีการติดตามเรื่องหีบบัตรจนพบว่า หีบบัตรเลือกตั้งได้ถูกนำมารวมไว้ที่สนามแบดมินตัน เทศบาลเมืองชลบุรี

ต่อมาเวลา 17.00 น. ประชาชนได้ทยอยกับมารวมตัวที่สนามแบดมินตัน เทศบาลเมืองชลบุรี พร้อมกับข้อเรียกร้องให้มีการนับคะแนนใหม่ทันที โดยพบความผิดปกติว่า กองที่รวมบัตรในหน่วยต่างๆ มีการปิดผนึกที่ไม่ถูกต้องตามระเบียบของ กกต. ซึ่งระบุว่า ต้องปิดหีบด้วยสายรัดหรืออุปกรณ์อื่นแทนสายรัดพร้อมลงลายมือชื่อไว้ แต่ปรากฎว่า หลายหีบมีการปิดผนึกด้วยเทปกาวและไม่มีสายรัดที่ลงลายมือชื่อ

ต่อมาทางเจ้าหน้าที่ กกต.จังหวัด ได้เข้ามาพูดคุยกับประชาชนที่มาติดตามเรื่องการนับคะแนนใหม่ โดยแจ้งว่า เจ้าหน้าที่ไม่มีสายรัดเคเบิ้ลไทร์ เพราะหมด แต่ต่อมาประชาชนกลับพบว่า ด้านในสนามแบดมินตันยังมีเคเบิ้ลไทร์จำนวนหนึ่งอยู่ และทำให้ประชาชนรู้สึกไม่พอใจ

จากการลงพื้นที่ตรวจสอบรถยนต์ที่ขนหีบบัตรเลือกตั้งจำนวนสองคันพบว่า หีบบัตรเลือกตั้งจำนวนหนึ่งซึ่งเป็นส่วนน้อยมีการใส่สายรัดสีฟ้าพร้อมทั้งมีการลงลายมือชื่อกำกับเอาไว้ ในขณะที่หีบบัตรเลือกตั้งส่วนมากไม่มีการใส่สายรัดเอาไว้ มีการแปะเทปกาว แต่ไม่ได้มีการใช้วัสดุอื่นใดแทนสายรัด และไม่มีการลงนามกำกับไว้แต่อย่างใด เมื่อตรวจสอบแล้วพบว่า ในหีบบัตรเลือกตั้ง 1 ใบ มีการบรรจุถุงใส่บัตรเลือกตั้ง จำนวนหลายใบไว้ในหีบเดียว

ต่อมาเวลา 21.00 น. มติชนรายงานข่าวว่า วรจักร สถาพรภิญโญ นายอำเภอเมืองชลบุรี ได้ลงมาพบประชาชนที่มารวมตัวกัน และทางตัวแทนประชาชนได้แสดงความประสงค์ว่า ขอให้นับคะแนนใหม่ตอนนี้เลย รวมถึงได้สะท้อนปัญหาที่ได้เจอระบุว่า "หีบถูกเปิดไปแล้ว" และเปิดนานแล้วและไม่มีคำชี้แจง เราจึงไม่สบายใจว่าจะเอาหีบไปเก็บที่เดิม หรือต้องนับคะแนนใหม่ จึงขอให้นับคะแนนใหม่ตอนนี้เลย ความประสงค์ของประชาชนคืออยากให้นับคะแนนใหม่

มติชนรายงานต่อด้วยว่า ตอนเวลาประมาณ 21.30 น. วรจักร สถาพรภิญโญ นายอำเภอเมืองชลบุรี ได้แจ้งกับประชาชนว่า กรณีนี้การส่งมอบหีบคะแนนทุกอย่าง เมื่อเสร็จแล้ว เมื่อจะให้นับคะแนนใหม่ เนื่องจากมีผู้สงสัย ต้องรายงานไปที่ กกต.ส่วนกลาง ว่ามีคำร้องเรื่องนี้ และให้กกต.ได้สั่งมาว่าจะให้เปิดหรือไม่เปิด สมมุติว่านับวันนี้ไม่ได้ ก็กลัวว่าสิ่งที่รวมหีบไหม จะมีคนเปิดไหม ก็อยากให้เก็บไว้ที่ไหน ให้ปลอดภัย พร้อมยืนยันว่านับตอนนี้ไม่ได้

ต่อมาเวลา 22.00 น. ทาง มนัสนันท์ วิทนา ผอ.กกต.จังหวัดชลบุรี ได้ออกมาแจ้งกับประชาชนที่มาติดตามเรื่องการนับคะแนนใหม่ว่า ไม่สามารถทำได้ หลังมีการพูดคุยกับรองเลขาธิการ กกต. และทำได้เพียงรับเรื่องร้องเรียน ทั้งนี้ ประชาชนได้สอบถามว่า ทำไมกรณีที่จังหวัดปทุมธานีสามารถขอนับคะแนนใหม่ได้ทันที ทางนายอำเภอจึงตอบกลับว่า เนื่องจากปทุมธานีมีการนับคะแนนอยู่ และมีการทักท้วงก่อนปิดหีบจึงสามารถนับคะแนนใหม่ได้ทันที

ต่อมาเวลา 22.00 น. ตัวแทน iLaw ได้เข้าพูดคุยกับเจ้าหน้าที่ กกต. ว่า ทำไมถึงมีการเปิดหีบบัตรเลือกตั้งที่ได้รับมาจากแต่ละหน่วยเลือกตั้ง รวมถึงมีการเปิดผนึกและตัดสายเคเบิ้ลไทร์ที่มีการลงลายมือชื่อ ทางเจ้าหน้าที่ กกต. แจ้งว่า ได้ดำเนินการตามระเบียบว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร ปี 2566 ข้อ 183 ที่เจ้าหน้าที่สามารถยุบรวมหีบที่ได้มาจากหน่วยเลือกตั้งต่างๆ ได้ เพียงแต่ในระเบียบระบุชัดว่า จะต้องมีการปิดหีบด้วยสายรัดหรืออุปกรณ์อื่นแทนสายรัดพร้อมลงลายมือชื่อไว้ แต่ปรากฎว่า หลายหีบมีการปิดผนึกด้วยเทปกาวและไม่มีสายรัดที่ลงลายมือชื่อ ซึ่งเจ้าหน้าที่ กกต. ไม่ได้ให้คำตอบว่า ทำไมจึงเกิดเหตุการณ์ดังกล่าวขึ้น

ต่อมา เวลา 23.00 น. ทาง ผอ.กกต. จังหวัดชลบุรี แจ้งว่าจะมีผู้ใหญ่ที่มีอำนาจตัดสินใจเข้ามาหารือกับประชาชนเรื่องการนับคะแนนใหม่ หลังจากนั้น เวลา 01.30 น. ร.ต.อ.ชนินทร์ น้อยเล็ก รองเลขาธิการคณะกรรมการการเลือกตั้ง ได้เดินทางมายังสนามแบดมินตัน เทศบาลเมืองชลบุรี โดยย้ำว่าต้องการมาดูแลความถูกต้อง ให้ทุกอย่างเป็นไปตามกฎหมาย

เมื่อตัวแทนประชาชน ได้สอบถามกับทางรองเลขาธิการ กกต. ว่าสามารถดำเนินการนับคะแนนใหม่ได้เลยหรือไม่ ทางรองเลขาฯ กกต. ตอบว่า ไม่สามารถนับคะแนนได้ทันทีต้องรอให้คณะกรรมการการเลือกตั้งชุดใหม่เป็นผู้พิจารณาตัดสินใจ และทาง กกต.ชุดใหญ่ จะมีการพิจารณาเรื่องนี้ในเวลา 10.00 น. ของวันที่ 10 กุมภาพันธ์ 2569 ทำให้ประชาชนที่ต้องการนับคะแนนทันทีเกิดความไม่พอใจและมีการตะโกนโห่ร้อง

ต่อมาทางตัวแทน iLaw ได้สอบถามกับทางรองเลขาธิการ กกต. ว่า กรณีที่เจ้าหน้าที่ทำการยุบรวมหีบตามระเบียบ กกต. ว่าด้วยการเลือกตั้ง สส. ปี 2566 ข้อที่ 183 ระบุชัดว่า จะต้องมีการปิดหีบด้วยสายรัดหรืออุปกรณ์อื่นแทนสายรัดพร้อมลงลายมือชื่อไว้ แต่ปรากฎว่า หลายหีบมีการปิดผนึกด้วยเทปกาวและไม่มีสายรัดที่ลงลายมือชื่อ แต่ข้อเท็จจริงที่ปรากฏต่อหน้ากลับไม่เป็นไปตามระเบียบ สิ่งนี้จะเป็นความผิด และสมควรจะต้องมีการนับคะแนนใหม่หรือไม่ ทางรองเลขาฯ กกต. ตอบกลับแต่ว่า ให้รวบรวมหลักฐานแล้วเสนอเรื่องเข้ามา จนทำให้ประชาชนที่มารอนับคะแนนใหม่เกิดความไม่พอใจขึ้นอีกครั้ง

ต่อมาเวลา 02.30 น. มีการพบแบบขีดคะแนน สส.5/11 และ สส. 5/11 (บช) ในสนามแบดมินตัน หลังจากการรวมตัวของประชาชนจำนวนมาก ประชาชนส่วนหนึ่งได้เข้าไปในสนามแบดมินตัน ซึ่งมีเจ้าหน้าที่ส่วนหนึ่งอยู่ในสนาม มีการพบ สส.5/11 และ สส.5/11 (บช) 2 กรณี ในกรณีแรก ประชาชนคนหนึ่งเล่าว่าตนจะนำขยะไปทิ้ง และสังเกตเห็นว่ามีกระดาษที่ถูกพับจำนวนหนึ่งถูกวางไว้บนตระกร้าสีเขียวขนาดเล็กซึ่งมีขยะอยู่ในนั้น จึงได้คลี่ออกและพบว่าเป็นใบขีดคะแนนตามแบบ สส.5/11 และ สส. 5/11 (บช) จำนวนหนึ่ง กรณีถัดมา ประชาชนอีกคนหนึ่งได้พบว่ามีการนำหีบบัตรเลือกตั้งจำนวนมากวางซ้อนทับกันอยู่ข้างสนาม เมื่อเข้าไปตรวจสอบถึงพบกระดาษถูกพับอยู่ เมื่อคลี่ออกก็พบว่าเป็นแบบขีดคะแนนอีกหนึ่งใบ

นอกจากนี้ผู้สังเกตการณ์ยังพบว่าบางจุดในสนามแบดมินตันเป็นพื้นที่รวม "ขยะ" ที่เป็นวัสดุอุปกรณ์เกี่ยวกับการเลือกตั้ง ซึ่งในพื้นที่ดังกล่าวนั้นพบเอกสารและวัสดุต่างๆ เช่น สายรัดสีฟ้าพร้อมลายมือชื่อที่ถูกตัดทิ้งไว้ บัญชีรายชื่อผู้มีสิทธิเลือกตั้งที่ผู้มีสิทธิเลือกตั้งจะต้องแสดงตนลงลายมือชื่อก่อนรับบัตรลงคะแนน ตามแบบ สส.1/3

ทั้งนี้ จากการตรวจสอบข้อเท็จจริงที่เป็นปัญหาจนประชาชนต้องขอนับคะแนนใหม่ มีอย่างน้อย 3 ประเด็น ได้แก่ 

หนึ่ง กรณีการนับคะแนนมีความผิดพลาด ได้แก่

• หน่วยที่ 32 ตำบลแสนสุข อำเภอเมือง จังหวัดชลบุรี มีคะแนนที่ไม่ตรงกัน ในแบบขีดคะแนน หรือ ใบ สส. 5/11 มีการรวมคะแนนของ สุชาติ ชมกลิ่น ผู้สมัคร สส. ของพรรคภูมิใจไทย ไว้ 273 คะแนน แต่ในแบบรวมคะแนน ใบ สส.5/18 กับระบุคะแนนเป็น 274 คะแนน และยอดผู้มาใช้สิทธิกับบัตรที่ใช้ก็ไม่ตรงกัน โดยพบว่า มีบัตรเกินจากจำนวนผู้มาใช้สิทธิ 1 ใบ
• หน่วยที่ 23 บริเวณอาคารอเนกประสงค์ ฝั่งประถมศึกษา (โดม) โรงเรียนสาธิตพิบูลบำเพ็ญ ตำบลแสนสุข อำเภอเมือง จังหวัดชลบุรี มีจำนวนผู้มาใช้สิทธิ 585 คน แต่ใช้บัตรเลือกตั้งไปเพียง 584 ใบ มีบัตรหายไปจำนวน 1 ใบ
• หน่วย 7 บริเวณสนามฟุตบอล โรงเรียนวัดตาลล้อม ไม่มีการระบุจำนวนบัตรดี
• หน่วย 12 บริเวณอาคารองค์การบริหารส่วนจังหวัดชลบุรีโรงเรียนวอนนภาศัพท์ อำเภอเมือง ตำบลแสนสุข มียอดผู้มาใช้สิทธิกับบัตรที่ใช้ก็ไม่ตรงกัน พบว่า มีจำนวนผู้มาใช้สิทธิเลือกตั้ง 844 แต่มีการใช้บัตร 845 เกินมา 1 ใบ

 สอง กรณีการปิดยุบรวมหีบไม่มีการรัดสาย

ตามระเบียบคณะกรรมการการเลือกตั้งว่าด้วยการเลือกตั้ง สส. ข้อ 183 กกต.ประจำเขตจะต้องยุบรวมหีบโดยเปิดหีบแล้วนำถุงใส่บัตรเลือกตั้งรวมไว้ในหีบใดหีบหนึ่งจนเต็ม แล้วปิดหีบด้วยสายรัดหรืออุปกรณ์อื่นแทนสายรัดพร้อมลงลายมือชื่อไว้ จนครบทุกถุง แล้วทำบัญชีข้อมูลว่ามีบัตรเลือกตั้งใดบ้างอยู่ในหีบไว้จำนวนสามชุด เพื่อปิดไว้ที่หีบ เก็บไว้เป็นหลักฐานและส่งมอบให้กกต.ประจำเขต จากนั้นนำหีบไปเก็บรักษาไว้ตามสถานที่ที่ กกต. ประจำเขตกำหนด จากนั้นจัดทำรายงานการส่งหีบบัตร เอกสาร และวัสดุต่างๆ เพื่อส่งมอบให้ผู้อำนวยการการเลือกตั้งประจำจังหวัด แต่กรณีชลบุรี เขต 1 กลับพบว่า หีบที่มีการยุบรวมไม่มีการปิดหีบด้วยสายรัดหรืออุปกรณ์อื่นแทนสายรัดพร้อมลงลายมือชื่อไว้

สาม กรณีพบแบบขีดคะแนน ตามแบบ สส.5/11 และ สส. 5/11 (บช) ที่กองขยะ

ตามระเบียบคณะกรรมการการเลือกตั้ง พ.ศ. 2566 ข้อ 179 ระบุว่าทั้งใบขีดคะแนน ตามแบบ สส.5/11 และ สส. 5/11 (บช) กปน.จะต้องถูกบรรจุไว้ในถุงใส (ถุงชั้นนอก) ก่อนจะมัดถุงชั้นนอกด้วยสายรัดและนำไปบรรจุไว้ในหีบบัตรเลือกตั้ง จากนั้น กปน. จะต้องนำหีบบัตรเลือกตั้งที่บรรจุ สส.5/11 และ สส. 5/11 (บช) ไว้ด้วย ส่งมอบให้คณะกรรมการการเลือกตั้งประจำเขต ซึ่งตามข้อ 182 คณะกรรมการการเลือกตั้งประจำเขตมีหน้าที่ต้องตรวจรับหีบบัตรเลือกตั้ง คูหาออกเสียง สิ่งของและวัสดุอุปกรณ์ที่เกี่ยวกับการเลือกตั้ง เพื่อนำไปเก็บรักษาไว้ในที่ปลอดภัยตามที่คณะกรรมการการเลือกตั้งประจำเขตกำหนด แต่กรณีชลบุรี เขต 1 กลับพบว่า เอกสารดังกล่าวอยู่ภายนอกถุงและกองอยู่บริเวณถังขยะตามที่ประชาชนพบเห็น

จากปมปัญหาทั้งสามข้อที่ได้กล่าวมา "iLaw" ระบุว่า เมื่อเทียบกับข้อกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการนับคะแนนใหม่ จะพบว่า เข้าข่ายที่จะสามารถนับคะแนนใหม่ได้ ดังนี้

(1) พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้ง สส. มาตรา 124 ระบุว่า “เมื่อคณะกรรมการได้รับรายงานผลการนับคะแนนแล้ว ถ้าปรากฏหลักฐาน อันควรเชื่อได้ว่าการเลือกตั้งในเขตเลือกตั้งใดมิได้เป็นไปโดยสุจริตหรือเที่ยงธรรม หรือการนับคะแนน เป็นไปโดยไม่ถูกต้อง คณะกรรมการจะงดการประกาศผลการเลือกตั้งและจัดให้มีการเลือกตั้งใหม่หรือ นับคะแนนใหม่ในหน่วยเลือกตั้งใดหน่วยเลือกตั้งหนึ่งหรือทุกหน่วยเลือกตั้งในเขตเลือกตั้งนั้นก็ได้” 

(2) ระเบียบคณะกรรมการการเลือกตั้งว่าด้วยการเลือกตั้ง สส. ข้อ 223 ที่ระให้ กกต. สั่งให้มีการนับคะแนนเลือกตั้งใหม่ได้ เมื่อมีเหตุว่า จำนวนผู้มาใช้สิทธิเลือกตั้งไม่ตรงกับจำนวนบัตรเลือกตั้งที่ใช้ออกเสียงลงคะแนน หรือ ปรากฏหลักฐานอันควรเชื่อได้ว่า การเลือกตั้งในเขตเลือกตั้งใดมิได้เป็นไปโดยสุจริตหรือเที่ยงธรรม หรือการนับคะแนนเป็นไปโดยไม่ถูกต้อง หรือ ก่อนหรือในวันเลือกตั้งเมื่อคณะกรรมการหรือกรรมการได้ดำเนินการสอดส่อง สืบสวน ไต่สวน หรือแสวงหาข้อเท็จจริงและพยานหลักฐานรวมถึงได้สืบสวนหรือไต่สวนแล้วมีเหตุอันควรสงสัย ว่าการเลือกตั้งมิได้เป็นไปโดยสุจริตและเที่ยงธรรม

ดังนั้น กรณีชลบุรีเขต 1 จึงเข้าข่ายที่จะตีความได้ว่า ควรมีการนับคะแนนใหม่ แต่ต้องรอให้ กกต.ชุดใหญ่ เป็นผู้พิจารณาในด่านสุดท้าย