18 กุมภาพันธ์ 2563 รายงานข่าวจากสำนักงานปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม(ส.ป.ก.) เปิดเผยว่าคณะกรรมการปฏิรูปที่ดินจ.เชียงราย ได้เสนอปัญหาการบุกรุกสร้างโรงแรม ภัตราคาร รีสอร์ท ร้านอาหาร ร้านกาแฟ จำนวนมากที่ส.ป.ก.บริเวณดอยแม่สลอง ต.แม่สลองนอก อ.แม่ฟ้าหลวง จ.เชียงราย  

 

โดยเสนอคณะกรรมการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม (คปก.)ที่มีรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เป็นประธานพิจารณาวินิจฉัย และแต่งตั้งคณะทำงานเพื่อแก้ปัญหาพื้นที่บนดอยแม่สลองเป็นการเฉพาะ เนื่องจากสภาพพื้นที่เป็นพื้นที่มั่นคงติดแนวชายแดนไทย เมียนมา และชาวบ้านในชุมชน ไม่ต้องการอยู่ภายใต้กฏหมายส.ป.ก. โดยต้องการให้เป็นแหล่งท่องเที่ยว การปลูกชา ทำเพื่อให้นักท่องเที่ยวเข้าชม และมีรายได้ขายของที่ระลึก ไม่ได้ทำอาชีพเกษตรกรรมเป็นหลัก ขณะนี้จึงยังไม่มีการจัดสรรกระจายสิทธิส.ป.ก.4-01ในพื้นที่เพิ่มเติม 

 

สำหรับพื้นที่ดอยแม่สลองอยู่ในเขตปฏิรูปที่ดินโครงการป่าน้ำแม่คำ ป่าน้ำแม่สลอง และป่าน้ำแม่จันฝั่งซ้ายโซนอี มีพระราชกฤษฎีกากำหนดให้เป็นเขตปฏิรูปที่ดิน เมื่อวันที่ 12 ธันวาคม 2537 เนื้อที่ประมาณ 80,825 ไร่ จากเดิมพื้นที่บริเวณดังกล่าวกองบัญชาการกองทัพไทย ขอใช้พื้นที่จากกรมป่าไม้ เมื่อวันที่ 25 มกราคม 2516 เนื้อที่ 90 ตารางเมตร(56,250 ไร่) และได้ออกหนังสืออนุญาตให้ทหารจีนคณะชาติอพยพและครอบครัว (ทหารจีนกองพล 93) ใช้เป็นที่อยู่อาศัยและทำประโยชน์ในพื้นที่บริเวณดังกล่าว โดยได้มีการส่งเสริมให้เป็นแหล่งท่องเที่ยวและพัฒนาอาชีพ จึงทำให้มีการใช้ประโยชน์ในที่ดินหลากหลายกิจกรรม ประกอบด้วย ภัตตาคาร ร้านอาหาร รีสอร์ท และโรงแรม เป็นจำนวนมากเพื่อบริการนักท่องเที่ยว ทำให้เศรษฐกิจบนคอยแม่สลองขยายตัวอย่างรวดเร็ว

 

ต่อมากองบัญชาการกองทัพไทยได้ส่งมอบคืนพื้นที่ให้กรมป่าไม้ เมื่อวันที่ 24 มิถุนายน 2553 พื้นที่บริเวณดอยแม่สลองจึงอยู่ในเขตปฏิรูปที่ดิน และเป็นอำนาจหน้าที่ของ ส.ป.ก. ในการดำเนินการปฏิรูปที่ดินตาม พ.ร.บ. การปฏิรูปที่ดินพื่อเกษตรกรรม ปี 2518 แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2532และส.ป.ก.เชียงราย ได้ออกเอกสาร ส.ป.ก. 4-01 ในโครงการดังกล่าว ทั้งพื้นที่เกษตรกรรม และที่ดินชุมชน รวม 199 ราย 2,279 แปลง เนื้อที่ประมาณ 8,419 ไร่

 

ขณะเดียวกันคณะกรรมการปฏิรูปที่ดินจังหวัดเชียงราย ได้มีมติในคราวประชุมครั้งที่ 1/2557 กำหนดขอบเขตพื้นที่ชุมชนบนสันติคีรี ตำบลแม่สลองนอก อำเภอแม่ฟ้าหลวง จังหวัดเชียงราย เป็นพื้นที่เพื่อประกอบกิจการสนับสนุนเกี่ยวเนื่องการปฏิรูปที่ดิน ข้อ 15 เนื้อที่ประมาณ 3,177 ไร่

 

ปัญหาที่เกิดขึ้น มีการประกอบกิจการบางอย่าง เช่น รีสอร์ท โรงแรม ซึ่งมีเป็นจำนวนมากในพื้นที่ดังกล่าว ไม่สามารถขออนุญาตดำเนินการตาม พรบ. การปฏิรูปที่ดิน เนื่องจากไม่ชัดเจนว่าเป็นกิจการที่สนับสนุนเกี่ยวเนื่องกับการปฏิรูปที่ดินหรือไม่ โดยหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้ร่วมประชุมแก้ไขปัญหา โดยได้เสนอให้กองทัพบกขอใช้ที่ดินกับ ส.ป.ก เพื่อนำมาจัดให้แก่กษตรกรโดยยืดหนังสืออนุญาตที่อนุญาตให้ทหารจีนเข้าใช้ประโยชน์โดยให้เหตุผลการขอใช้ว่าเป็นการขยายโครงการพัฒนาดอยตุง (พื้นที่ทรงงาน) อันเนื่องมาจากพระราชดำริ

 

ทั้งนี้ประเด็นปัญหาจากสภาพพื้นที่เป็นพื้นที่ลักษณะพิเศษด้านความมั่นคงที่ทางกองทัพฯ ขอใช้เพื่อให้ผู้อพยพอยู่อาศัยและประกอบอชีพได้ตามความต้องการของชุมชนโดยมิได้จำกัดเพียงการทำเกษตรกรรมเท่านั้น จึงทำให้เกิดความหลากหลายในการประกอบอาชีพ และลักษณะพื้นที่ส่วนใหญ่ ณ ปัจจุบันเป็นสถานที่ท่องเที่ยวและสถานที่พักเพื่อต้อนรับนักท่องเที่ยวและขายสินค้าของที่ระลึก ในส่วนของการปลูกชา มิได้ปลูกเพื่อเป็นผลิตผลทางการเกษตร หรือเพื่อการค้า แต่เป็นลักษณะการปลูกเพื่อการท่องเที่ยวให้นักท่องเที่ยวเข้าชมสถานที่ และระเบียบกฎหมาย ส.ป.ก ไม่เอื้ออำนวยการประกอบอาชีพดังกล่าวข้างต้น

 

ดังนั้นจึงเห็นควรจัดพื้นที่ดังกล่าวให้เป็นพื้นที่พิเศษในการประกอบอาชีพหรือการอยู่อาศัยในพื้นที่ เพื่อให้ชุมชนและราษฎรในพื้นที่สามารถอยู่อาศัยโดยปกติสุขเช่น 3 จังหวัด ชายแดนภาคใต้ กรณีอาจนำเข้าไปสู่การแก้ไขปัญหาในเชิงนโยบายของรัฐบาลหรือฝ่ายบริหารประเทศ กำหนดกิจกรรมท่องเที่ยวและกิจการที่สนับสนุนและเกี่ยวเนื่องกับการท่องเที่ยวดังกล่าว เป็นกิจการอื่นที่เป็นการสนับสนุนหรือเกี่ยวเนื่องกับการปฏิรูปที่ดิน ตามประกาศกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ออกตามความมาตรา 30 วรรคห้า แห่งพระราชบัญญัติการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พศ.2518 และที่แก้ไขเพิ่มเติม 

 

ทั้งนี้เนื่องจากบัญชีรายละเอียดรายการกิจการอื่นๆ แนบท้ายประกาศ ณ วันที่ 2 เมษายน พ.ศ. 2556 มิได้กำหนดกิจการประเภทดังกล่าวไว้ในข้อ 1.5 ของบัญชีดังกล่าว กรณีอาจจะเป็นกิจการอื่นๆ ที่เป็นการบริการในเขตดำเนินการปฏิรูปที่ดินหรือกิจการอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องกับความเป็นอยู่ของเกษตรกรในด้านเศรษฐกิจและสังคมในเขตดำเนินการปฏิรูปที่ดิน ซึ่งเห็นควรพิจารณาดำเนินการตามประกาศกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เรื่อง กำหนดกิจการอื่นที่เป็นการสนับสนุนหรือเกี่ยวเนื่องในประกาศกระทรวง ณ วันที่ 27 พฤศจิกายน พศ 2533 ข้อ 3 กรณีมีปัญหาเกี่ยวกับประเภทกิจการอื่นที่เป็นการสนับสนุนหรือเกี่ยวเนื่องกับการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม