รู้จัก "โรคไวรัสตับอักเสบซี" ภัยเงียบที่ยังไร้วัคซีน | คมชัดลึก

ภัยเงียบที่ยังไร้วัคซีน กับ “โรคไวรัสตับอักเสบซี” เกิดจากการติดเชื้อไวรัสตับอักเสบชนิดซี ทางเลือดหรือเพศสัมพันธ์ คล้ายกับไวรัสตับอักเสบบี

จุดเริ่มต้นของไวรัสชนิดนี้ ติดต่อเข้าสู่ร่างกายทางเลือดเป็นหลัก โดยเฉพาะผู้ป่วยที่มีประวัติการรับเลือดก่อนปี พ.ศ. 2534 ซึ่งเป็นปีที่เริ่มมีการตรวจคัดกรองหาเชื้อไวรัส นอกจากยังพบบ่อยในผู้ที่ใช้ยาเสพติดชนิดฉีด การสักด้วยเครื่องมือที่ไม่สะอาด การฉีดยากับหมอเถื่อน และผู้ป่วยโรคไตวายเรื้อรังที่รักษาด้วยการล้างไต

และยังพบได้มากขึ้นสำหรับผู้ที่มีการติดเชื้อไวรัสตับอักเสบ ซีร่วมกับการติดเชื้อ HIV โดยมีอัตราการติดเชื้อในผู้ป่วยกลุ่มนี้สูงถึง 8–10 % และสามารถก่อให้เกิดพยาธิสภาพได้ทั้งภายในตับและภายนอกตับ

เมื่อเชื้อไวรัสตับอักเสบซีเข้าไปในร่างกายจะแบ่งตัวและอาศัยอยู่ในตับ ระยะแรกทำให้เกิดตับอักเสบเฉียบพลัน ส่วนมากผู้ป่วยมักจะไม่มีอาการทำให้ผู้รับเชื้อไม่ทราบว่ามีการติดเชื้อ จนกว่าจะไปตรวจเลือดแล้วพบค่าการทำงานของตับผิดปกติ หรือบริจาคเลือดแล้วพบว่าติดเชื้อไวรัสตับอักเสบซี

อาการของโรคไวรัสตับอักเสบซี ผู้ป่วยจะมีอาการไข้ อ่อนเพลียจากการอักเสบของตับ คลื่นไส้ ตัวเหลือง ตาเหลือง ปัสสาวะสีเข้ม เบื่ออาหาร น้ำหนักลดและอ่อนเพลีย

แต่หากติดเชื้อเฉียบพลัน ประมาณ 70-80% จะเข้าสู่ระยะติดเชื้อเรื้อรัง เนื่องจากไม่สามารถขจัดเชื้อไวรัสออกจากร่างกายได้ หากเป็นนานๆ หลายปี อาจมีภาวะตับอักเสบเรื้อรัง ทำให้เกิดพังผืด หรือแผลเป็นในตับ นำไปสู่ภาวะตับแข็ง และในที่สุดมีโอกาสเกิดมะเร็งตับ ที่สำคัญจะทราบได้ว่าติดเชื้อไวรัสตับอักเสบซีหรือไม่นั้น ปัจจุบันจะต้องใช้วิธีตรวจทางห้องปฏิบัติเท่านั้น

ศ.นพ.พิสิฐ ตั้งกิจวาณิชย์ นายกสมาคมโรคตับแห่งประเทศไทย ให้ความรู้ว่า บัญชียาหลักแห่งชาติ (ฉบับที่ 2 ) พ.ศ. 2564 ได้อนุมัติการใช้ยาที่สามารถรักษาครอบคลุมทุกสายพันธุ์ของเชื้อไวรัสตับอักเสบซี คือ ยาสูตรผสม Sofosbuvir/Velpatavir (SOF/VEL) ที่มีกลไกการออกฤทธิ์โดยตรงในการยับยั้งไวรัสตับอักเสบซี (Direct Acting Antivirals; DAAs) และมีประสิทธิภาพรักษาการติดเชื้อไวรัสตับอักเสบซีได้หายขาดสูงถึง 95%

โรคติดเชื้อไวรัสตับอักเสบซี เป็นโรคที่สามารถรักษาหายขาดได้ ซึ่งยาสูตรนี้อยู่ในสิทธิประโยชน์ สำหรับผู้ติดเชื้อไวรัสตับอักเสบซี ที่เข้าเกณฑ์การรักษาตามประกาศของบัญชียาหลักแห่งชาติ ภายใต้การดูแลรักษาของอายุรแพทย์สาขาระบบทางเดินอาหาร หรืออายุรแพทย์ทั่วไปที่ปฏิบัติงานด้านโรคระบบทางเดินอาหารไม่น้อยกว่า 5 ปี

[ อะไรทำได้-ไม่ควรทำ เพื่อป้องกันโรคไวรัสตับอักเสบซี ]

- หลีกเลี่ยงการใช้ของมีคมหรือเข็มฉีดยาร่วมกับผู้อื่น

- สวมถุงมือถ้าต้องสัมผัสเลือด

- คู่สมรสที่มีเชื้อไวรัสตับอักเสบซีสามารถอยู่ร่วมกันได้ตามปกติ

- มารดาที่ติดเชื้อไวรัสตับอักเสบซีสามารถให้นมบุตรได้ ไม่ใช้มีดโกนหนวด แปรงสีฟันร่วมกัน

- ห้ามใช้อุปกรณ์ในการสักร่วมกัน

- ใช้ถุงยางอนามัยหากมีเพศสัมพันธ์หลายคน

- รับประทานอาหารครบ 5 หมู่ ทานอาหารปรุงสุก ออกกำลังกายและพักผ่อนให้เพียงพอ

- ตรวจร่างกายสม่ำเสมอเพื่อประเมินการทำงานของตับอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง

ข้อมูลจากกองทุนวิจัยมะเร็งโลกในปี 2561 พบว่า “มะเร็งตับ” เป็นมะเร็งที่มีอุบัติการณ์สูงสุดเป็นอันดับที่ 5 ในผู้ชายและอันดับที่ 9 ในผู้หญิงทั่วโลก โดยพบผู้ป่วยใหม่กว่า 840,000 รายในปี 2561

ในไทย สถาบันมะเร็งแห่งชาติ กรมการแพทย์ ร่วมกับ มูลนิธิเครือข่ายมะเร็ง มะเร็งวิทยาสมาคมแห่งประเทศไทย และสมาคมโรคตับแห่งประเทศไทย เปิดเผยข้อมูลในปี 2563 ว่า “มะเร็งตับ” เป็นโรคที่คร่าชีวิตคนไทยมากที่สุด มีอุบัติการณ์ในประเทศไทยสูงเป็นอันดับ 1 สำหรับเพศชายและอันดับ 2 ในเพศหญิง