โลกนี้มีโรคภัยไข้เจ็บมากมายหลากหลายชนิดเหลือเกิน เป็นความน่ากลัวที่ลำพังวิทยาการทางการแพทย์แผนปัจจุบันคงรับมือไม่ไหว ต้องอาศัยรวมพลังกับการแพทย์ทางเลือก แพทย์แผนไทย หรือหมอพื้นบ้าน ที่ร่ำเรียนสั่งสมภูมิปัญญามาด้วยประสบการณ์ลองผิดลองถูก เกิดเป็นองค์ความรู้อันยิ่งใหญ่และสุดขลัง สุดทึ่ง นำมาสู่ความภาคภูมิใจของคนไทยทั้งชาติ

 

 

          แต่หลายๆ โรคเด็กรุ่นใหม่ได้ยินแล้ว ต้องเกาหัวแกรกๆ ว่ามันคืออะไร สาเหตุการเกิดโรคมาจากไหน ที่สำคัญคือเป็นแล้วรักษาอย่างไร หลายคนรักษาด้วยแพทย์แผนปัจจุบัน แต่อีกจำนวนมากก็เลือกไปรักษากับปราชญ์ชาวบ้านหมอแผนไทยท่านหนึ่ง แห่งบ้านห้วยคล้อ ต.ผาน้ำย้อย อ.หนองพอก จ.ร้อยเอ็ด

 

 

พ่อทองสา หมอยาสายบุญ พลังใจของชาวบ้าน

 

 


          ท่านคือ “พ่อหมอทองสา เจริญตา” มิเพียงความเลื่องลือเล่าขานตำนานแหมอไทยชนิดมือวาง แต่ท่านยังเป็นหมอไทยดีเด่นแห่งชาติประจำปี 2560 โดยการคัดเลือกของคณะกรรมการพัฒนาภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านสุขภาพแห่งชาติอีกด้วย


          วันนี้ คอลัมน์ “หมอยาทางเลือก” มาทำความรู้จัก พ่อหมอทองสากันอีกครั้ง


++


          ทางชีวิต
          “พ่อหมอทองสา เจริญตา” วันนี้ อายุ 82 ปีแล้ว ท่านอยู่ที่ อ.หนองพอก จ.ร้อยเอ็ด ด้วยความที่บิดาของพ่อหมอทองสาเองก็เป็นหมอพื้นบ้านและมีตำรายาประจำครอบครัวเป็นอักษรธรรมบันทึกไว้ในใบลาน มีมากกว่า 300 ตำรับยา หลังบิดาเสียชีวิต พ่อหมอทองสาก็ได้หยิบเอาตำรานั้นมาร่ำเรียนศึกษาด้วยตนเองตั้งแต่วัยหนุ่มอายุราวยี่สิบต้นๆ แน่นอนด้วยสายเลือดของปราชญ์ ท่านจึงสั่งสมองค์ความรู้ ความเชี่ยวชาญ และได้รักษาผู้คนเรื่อยมา


          สำหรับความเชี่ยวชาญของหมอทองสา เจริญตา เช่น รักษาโรคทางปีกมดลูก ริดสีดวง ประดง ฝี ไข้ นิ่วในไต สัตว์พิษกัดต่อย โรคเลือด โรคเด็กและสตรี รวมถึงโรคบุรุษ อัมพฤกษ์ อัมพาต ฯลฯ

 

 

พ่อทองสา หมอยาสายบุญ พลังใจของชาวบ้าน

 


          นอกจากนี้ท่านยังนับเป็นครูภูมิปัญญา คือ ได้เรียบเรียงตำรายาจากเอกสาร ใบลาน และความรู้จากประสบการณ์เพิ่มเติม บันทึกเป็นหนังสือ เผยแพร่เป็นวิทยาทาน เพื่อถ่ายทอดตำรายา ประสบการณ์การรักษา การเข้าป่าศึกษาสมุนไพร เครื่องยารักษาโรคจากธรรมชาติในป่าชุมชนใกล้เคียง ตำรายาสมุนไพรบำรุงร่างกาย และรักษาสุขภาพมารดาหลังคลอด ตำราโรคหล่อย (อัมพฤกษ์-อัมพาต)

 



          โดยมีผลงานที่เป็นประโยชน์ “การดูแลสุขภาพด้วยยาสมุนไพรพื้นบ้าน” จัดทำร่วมกับ องค์การบริหารส่วนตำบลผาน้ำย้อย อ.หนองพอก จ.ร้อยเอ็ด และผลงานอื่นๆ อีกมากมาย ทั้งยังเป็นวิทยากรรับเชิญตามสถาบันต่างๆ อีกด้วย


++


          การันตีฝีมือ
          พ่อหมอทองสา เจริญตา ลัดเลาะหาสมุนไพรจากแนวชายป่าละแวกถิ่นที่อยู่ เพื่อนำมาทำยารักษาคนเจ็บป่วยมาหลายสิบปี ผู้คนพื้นที่ชายแดนรอยต่อ 4 จังหวัด ร้อยเอ็ด ยโสธร มุกดาหาร และกาฬสินธุ์ ต่างรู้จักท่านเป็นอย่างดี ยอมรับในฝีมืออันฉกาจ

 

 

พ่อทองสา หมอยาสายบุญ พลังใจของชาวบ้าน

 


          แน่นอน ในส่วนกลางเองก็ไม่สามารถมองผ่านพ่อหมอท่านนี้ไปได้ ท่านจึงได้รับรางวัลมากมาย เช่น คณะกรรมการวิชาชีพแพทย์แผนไทย มอบใบอนุญาตประกอบโรคศิลปะ สาขาแพทย์แผนไทย ประเภทเวชกรรมไทยให้แก่ท่านเมื่อ พ.ศ. 2554


          ปี 2556 ท่านได้รับยกย่องให้เป็น "ปราชญ์ชาวบ้านด้านยาสมุนไพรพื้นบ้าน จากองค์การบริหารส่วนตำบลผาน้ำย้อย อ.หนองพอก จ.ร้อยเอ็ด
          ปี 2557 ได้รับเกียรติบัตรเป็นหมอพื้นบ้านดีเด่น จังหวัดร้อยเอ็ด จากกรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก
          ปี 2558 ได้รับเกียรติบัตรยกย่องเป็น ผู้มีผลงานดีเด่นทางวัฒนธรรมประจำปี 2558 จาก สถาบันวิจัยศิลปะแล้วัฒนธรรมอีสาน มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
          ปี 2559-2560 ได้รับยกย่องเป็นหมอไทยดีเด่น เขตบริการสุขภาพที่ 7 ของกระทรวงสาธารณสุข และต่อมาคณะกรรมการพัฒนาภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านสุขภาพแห่งชาติได้พิจารณาแล้วมีมติเอกฉันท์คัดเลือกและประกาศเกียรติคุณ


++

 

 

พ่อทองสา หมอยาสายบุญ พลังใจของชาวบ้าน

 


          คนจริงร้อยเอ็ด
          พ่อหมอทองสารักษาคนโดยไม่คิดสตางค์ หากแล้วแต่จิตศรัทธาของผู้คน ด้วยความที่ทำทุกอย่างด้วยจิตอาสาแท้ๆ ถึงกับเปิดบ้านที่อยู่อาศัยเป็นเสมือนโรงหมอโรงยาพื้นบ้านให้คนทุกข์ยากจากอาการป่วยตบเท้าเข้ามาพึ่งพาความรู้ความเชี่ยวชาญ หากใจหวังเพียงกุศลที่ได้สั่งสมไว้เท่านั้น


          อย่างไรก็ดี ท่านยังไปเป็นจิตอาสารักษาผู้เจ็บป่วยที่โรงพยาบาลหนองพอก โรงพยาบาลประจำอำเภออีกด้วยสัปดาห์ละ 1 วัน โดยรับเป็นที่ปรึกษาให้แก่แพทย์พยาบาลนอกเหนือจากการรักษาในแผนปัจจุบัน


          ผลตอบรับจากชาวบ้านออกมาดีมาก เพราะนอกจากได้รักษาตามวิธีโบราณแล้ว ยังช่วยในเรื่องของขวัญและกำลังใจ เพราะพ่อหมอทองสาเองก็นับเป็นปราชญ์ที่ชาวบ้านเคารพนับถือไว้วางใจเชื่อมือ ว่ากันว่าสิ่งนี้ส่งผลทางจิตวิทยาทำให้อาการเจ็บป่วยทุเลาลง หรือหายป่วยได้ทางหนึ่ง นี่นับเป็นสายสัมพันธ์ที่ผูกเชื่อมกันไว้ ระหว่างชาวบ้านกับผู้ทำการรักษาที่เป็นหมอพื้นบ้าน แบบที่พบได้น้อยในการรักษากับแพทย์แผนปัจจุบัน

 

 

พ่อทองสา หมอยาสายบุญ พลังใจของชาวบ้าน

 


          สำหรับตำรับการรักษาของพ่อหมอทองสา มีงานวิจัยของ สิทธิโชค ปราสาร แพทย์แผนไทย โรงพยาบาลโพนทอง ได้ทำการศึกษาวิจัยในส่วนของโรคอัมพฤกษ์-อัมพาตไว้ พบว่าในสูตรการรักษาโรคนี้ของพ่อหมอทองสา มีทั้ง สัตว์วัตถุ พืชวัตถุ และ ธาตุวัตถุ ซึ่งเรียกได้ว่าครบเครื่องเรื่องการรักษา รวมถึงโรคต่างๆ อีกมากมายที่พ่อหมอทองสานับเป็นตัวจริง


          สำหรับท่านที่สนใจเข้าพบคุณพ่อทองสา เจริญตา หมอไทยดีเด่นชาติประจำปี 2560 ปูชนียบุคคลด้านการแพทย์พื้นบ้าน แห่ง จ.ร้อยเอ็ด พบได้ที่ 24/4 หมู่ 4 บ้านห้วยคล้อ ต.ผาน้ำย้อย อ.หนองพอก ร้อยเอ็ด


          หรือที่โรงพยาบาลหนองพอก  จ.ร้อยเอ็ด

 

 

พ่อทองสา หมอยาสายบุญ พลังใจของชาวบ้าน

 

ภาพจากเฟซบุ๊ก : 100 ปีการสาธารณสุขไทย