สั่งกรมประมง แก้ 'ปลาหมอคางดำระบาด' ใน 180 วัน ชี้! สมุทรสงคราม "เขตภัยพิบัติ" | คมชัดลึก

วันที่ 8 กันยายน 2569 ศาลปกครองกลางมีคำพิพากษาในคดีหมายเลขดำที่ ส. 14/2567 หมายเลขแดงที่ ส. 9/2569 กรณี นายณัฐพร หลักแหลม พร้อมพวกรวม 54 คน ยื่นฟ้อง กรมประมง กับพวกรวม 18 หน่วยงานและเจ้าหน้าที่รัฐ (รวมถึง กระทรวงเกษตรและสหกรณ์, กระทรวงมหาดไทย, กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม และ กระทรวงการคลัง) โดยมี บริษัท เจริญโภคภัณฑ์อาหาร จำกัด (มหาชน) เป็นผู้ร้องสอด เกี่ยวกับปัญหาการแพร่ระบาดของปลาหมอสีคางดำ

ศาลปกครองกลาง วินิจฉัยระบุว่า กรมประมง และ อธิบดีกรมประมง ละเลยต่อหน้าที่ในการป้องกันและควบคุมสัตว์น้ำต่างถิ่นตั้งแต่ต้น โดยนับตั้งแต่มีการอนุญาตให้เอกชนนำเข้าปลาหมอสีคางดำเพื่อการวิจัยเมื่อปี 2553 ไม่เคยเข้าควบคุมหรือตรวจสอบการศึกษาวิจัยว่าตรงตามวัตถุประสงค์หรือไม่ จนเกิดการแพร่ระบาดหนักในช่วงปี 2555–2559 ซึ่งแม้ภายหลังกรมประมงจะออกมาตรการเร่งด่วนจนความชุกชุมของปลาลดลง แต่ถือเป็นเพียงความสำเร็จเบื้องต้น ตราบใดที่ปลาหมอคางดำยังไม่หมดสิ้นหรือระบบนิเวศยังไม่สมดุล กรมประมงยังมีหน้าที่ต้องปฏิบัติตาม พ.ร.ก.การประมง พ.ศ. 2558 ต่อไป

นอกจากนี้ ในประเด็นการช่วยเหลือเยียวยา ศาลเห็นว่า ผู้ว่าราชการจังหวัดสมุทรสงคราม เข้าข่ายละเลยต่อหน้าที่หรือปฏิบัติหน้าที่ล่าช้าเกินสมควร เนื่องจากไม่ได้ออกประกาศให้พื้นที่อำเภออัมพวา อำเภอเมืองสมุทรสงคราม และอำเภอบางคนที เป็นเขตให้ความช่วยเหลือผู้ประสบภัยกรณีฉุกเฉิน ทั้งที่มีหลักเกณฑ์การช่วยเหลือจาก กรมบัญชีกลาง และ กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.) รองรับอยู่แล้ว

ศาลปกครองกลางจึงมีคำพิพากษาสำคัญสั่งการ 2 หน่วยงานหลัก ดังนี้

1. สั่ง กรมประมง และ อธิบดีกรมประมง: ปปฏิบัติตาม พ.ร.ก.การประมง พ.ศ. 2558 ในการควบคุม ป้องกัน แก้ไข และระงับยับยั้งการแพร่ระบาดของปลาหมอคางดำ ตามแผนปฏิบัติการฯ พ.ศ. 2567–2570 และมาตรการอื่นที่จำเป็น โดยให้ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ และ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ร่วมกำกับดูแลและสนับสนุนทรัพยากร ให้แล้วเสร็จภายใน 180 วัน นับแต่วันที่คดีถึงที่สุด
2. สั่ง รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย: สั่งการให้ ผู้ว่าราชการจังหวัดสมุทรสงคราม พิจารณาออกประกาศให้ อ.อัมพวา, อ.เมืองสมุทรสงคราม และ อ.บางคนที เป็นเขตให้ความช่วยเหลือผู้ประสบภัยกรณีฉุกเฉิน เพื่อพิจารณาจ่ายเงินชดเชยเยียวยาผู้ฟ้องคดีทั้ง 54 รายที่ได้รับความเสียหาย ตามระเบียบ กระทรวงการคลัง ว่าด้วยเงินทดรองราชการเพื่อช่วยเหลือผู้ประสบภัยกรณีฉุกเฉิน พ.ศ. 2562 ให้แล้วเสร็จภายใน 90 วัน นับแต่วันที่คดีถึงที่สุด

ส่วนคำขอของผู้ฟ้องคดีที่ขอให้รัฐดำเนินคดีเรียกร้องค่าเสียหายจากเอกชนนั้น ศาลเห็นว่าไม่มีผลเป็นการแก้ไขเยียวยาความเดือดร้อนให้ผู้ฟ้องโดยตรง จึงยกฟ้องในส่วนนี้ รวมถึงยกฟ้องผู้ถูกฟ้องคดีรายอื่นๆ ที่เหลือ (เช่น กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง, คณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ ฯลฯ)

ผู้สื่อข่าวรายงานว่า ในการรับฟังคำพิพากษาซึ่งใช้เวลาประมาณ 1 ชั่วโมง นายบัญชา สุขแก้ว อดีตอธิบดีกรมประมง ได้เดินทางมารับฟังด้วยตนเอง แต่ปฏิเสธที่จะแสดงความคิดเห็นใดๆ ต่อสื่อมวลชน