​5 ม.ค. "วันนกแห่งชาติ" วิกฤตโลกร้อน นกเกิดใหม่ลดลงฮวบ | คมชัดลึก

วันนี้ 5 ม.ค. ของทุกปีเป็น "วันนกแห่งชาติ" (National Bird Day) จัดตั้งขึ้นเป็นครั้งแรกในปี 1894 เมื่อ Charles Almanzo Babcock ผู้อำนวยการโรงเรียนในเมืองออยล์ซิตี้ รัฐเพนซิลเวเนีย สหรัฐอเมริกา ได้ริเริ่มจัด "วันนก" (Bird Day) ขึ้นเป็นครั้งแรกในโรงเรียนของเขา โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อปลูกฝังความเมตตาและสร้างความตระหนักรู้แก่เด็ก ๆ เกี่ยวกับความสำคัญของนกในธรรมชาติ จนกระทั่งแนวคิดนี้ได้รับความนิยมแพร่หลายไปทั่วประเทศ

 

ต่อมาในปี ค.ศ. 2002 องค์กร Born Free USA ร่วมกับ Avian Welfare Coalition ได้กำหนดให้วันที่ 5 มกราคม เป็นวันนกแห่งชาติ (National Bird Day) อย่างเป็นทางการมากขึ้น โดยมีเป้าหมายที่เข้มข้นขึ้นกว่าเดิม คือการมุ่งเน้นไปที่สวัสดิภาพของนกที่ถูกกักขังและนกสวยงามในอุตสาหกรรมการค้าสัตว์ป่า รวมถึงการรณรงค์ต่อต้านการทารุณกรรมนกที่เกิดขึ้นเพื่อความบันเทิงหรือกำไรทางการค้า

 

​สาเหตุที่เลือกวันที่ 5 มกราคม

ก็เพื่อความหมายที่ลึกซึ้ง เพราะเป็นวันสิ้นสุดของเทศกาล "Christmas Bird Count" ซึ่งเป็นกิจกรรมพลเมืองวิทยาศาสตร์ (Citizen Science) ที่เก่าแก่ที่สุดในโลก โดยอาสาสมัครจะออกไปสำรวจและนับจำนวนประชากรนกในช่วงฤดูหนาว เพื่อตรวจสอบสุขภาพของระบบนิเวศ ดังนั้น วันที่ 5 มกราคมจึงถือเป็นช่วงเวลาที่เหมาะสมที่สุดในการสะท้อนภาพสถานการณ์ของนก และย้ำเตือนให้มนุษย์หยุดทำลายที่อยู่อาศัยของพวกมัน เพื่อให้นกและธรรมชาติยังคงอยู่ร่วมกับเราต่อไปอย่างยั่งยืน

ทั้งนี้ประเทศไทยยังคงเป็นสวรรค์ของนักดูนก โดยมีนกที่ถูกบันทึกรายชื่อไว้มากกว่า 1,100 ชนิด ซึ่งคิดเป็นประมาณ 10% ของนกทั่วโลก ในจำนวนนี้มีทั้งนกประจำถิ่นและนกอพยพที่เดินทางมาพักพิงในช่วงฤดูหนาวตามเส้นทางการบินตะวันออกเอเชีย-ออสเตรเลีย (EAAFP)

 

 

​นกสัตว์ป่าสงวน 

ปัจจุบันเรามีนกที่ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็น สัตว์ป่าสงวน (ระดับการคุ้มครองสูงสุด) รวมทั้งสิ้น 4 ชนิด จากสัตว์ป่าสงวนทั้งหมด 21 ชนิดของไทย ได้แก่:

• นกชนหิน: (ลำดับที่ 20) สถานการณ์น่าเป็นห่วงที่สุดจากการถูกล่าเพื่อเอา "โหนก" ไปแกะสลักแทนงาช้าง
• นกแต้วแร้วท้องดำ: เคยเชื่อว่าสูญพันธุ์ไปแล้ว และปัจจุบันเหลือประชากรในธรรมชาติในระดับวิกฤต
• ​นกกระเรียนพันธุ์ไทย: ประสบความสำเร็จในการเพาะเลี้ยงและปล่อยคืนสู่ธรรมชาติที่จังหวัดบุรีรัมย์ แต่ยังต้องเฝ้าระวังเรื่องที่อยู่อาศัย
• นกเจ้าฟ้าหญิงสิรินธร: ยังไม่มีการพบเห็นในธรรมชาติมานานหลายสิบปี

 

​

​รายงานล่าสุดจากปี 2568-2569 ระบุว่า ภาวะโลกร้อน เริ่มส่งผลกระทบต่อประชากรนกในเขตร้อนอย่างมีนัยสำคัญ อุณหภูมิที่สูงขึ้นจัดทำให้ลูกนกรอดชีวิตได้ยากขึ้นเนื่องจากภาวะขาดน้ำ และทำให้ช่วงเวลาการบานของดอกไม้หรือการมีอยู่ของแมลง (อาหารของนก) ผิดเพี้ยนไปจากเดิม

 

นอกจากนี้ คำว่า "นก" ยังเป็นคำยอดฮิตติดลมในวัยรุ่นมายาวนานและยังคงใช้กันอยู่จนถึงปัจจุบัน โดยความหมายหลักๆ จะเกี่ยวข้องกับความสัมพันธ์และความรัก ที่หมายถึง การชวด, การพลาดโอกาส, หรือการแอบรักเขาแต่เขาไม่เล่นด้วย เปรียบเทียบเหมือนเราจะไปจับนก แต่พอเข้าใกล้แล้วนกก็บินหนีไป (ไม่ได้ครอบครอง)