ส่องจุดเริ่มต้น ‘พายุสนามแม่เหล็กโลก’ ค่าสนามแม่เหล็กเพิ่มขึ้น 7 เท่า | คมชัดลึก

13 พ.ค.2567 เฟซบุ๊กเพจ GISTDA สำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (องค์การมหาชน) เปิดเผยถึง จุดเริ่มต้น "พายุสนามแม่เหล็กโลก" ที่รุนแรงระดับสูงสุด ส่งผลให้ค่าสนามแม่เหล็กรวมเพิ่มขึ้นสูงสุด 7 เท่า ผลกระทบสำหรับประเทศไทย อาจกระทบกับดาวเทียมที่โคจรในอวกาศ ระบบการสื่อสาร และระบบนำร่อง อาจจะถูกรบกวนหรือไม่สามารถสื่อสารได้ชั่วคราว

• จุดเริ่มต้น "พายุสนามแม่เหล็กโลก"

ดวงอาทิตย์ที่อยู่ห่างจากโลกระยะทางกว่า 150 ล้านกิโลเมตร หรือ 1 AU แม้จะดูห่างไกล แต่กิจกรรมที่เกิดขึ้นบนดวงอาทิตย์ส่งผลต่อสภาวะอวกาศ (Space weather) และกิจกรรมของมนุษย์ที่เกี่ยวข้องกับเทคโนโลยีอวกาศ

ตามที่ GISTDA เริ่มติดตามบริเวณที่มีการปะทุ AR 3664 ของดวงอาทิตย์ที่ขยายขนาดใหญ่ขึ้นต่อเนื่อง หลายสำนักข่าวนานาชาติ ตั้งชื่อบริเวณนี้ว่า "monster sunspot region" ตามภาพที่ 1 บริเวณนี้มีการปะทุรุนแรง และต่อเนื่องจนถึงปัจจุบัน โดยตั้งแต่วันที่ 7 พฤษภาคม 2567 เป็นต้นมา บริเวณนี้ได้ปล่อยเปลวสุริยะ (solar flare) ระดับความรุนแรงสูงสุด (X class) ทั้งหมด 7 ครั้ง ตามภาพที่ 2

การปะทุทำให้เกิดการปลดปล่อยมวลโคโรนา ส่งผลให้เกิด ลมสุริยะ (Solar wind)  และ "พายุสนามแม่เหล็กโลก" ตั้งแต่วันที่ 10 พฤษภาคม 2567 เป็นต้นมา โดยปกติ จากข้อมูลของ NOAA ลมสุริยะมีความเร็วประมาณ 300-500 km/s มีความเร็วสูงขึ้นสูงสุดไปที่ประมาณ 1,000 km/s และค่าสนามแม่เหล็กรวม (Bt) จากเดิมอยู่ในระดับต่ำกว่า 10 nT และเพิ่มขึ้นสูงสุดเป็น 74 nt (ตามภาพที่ 3)

จากข้อมูลล่าสุดจาก NOAA ค่าสนามแม่เหล็ก มีแนวโน้มลดลง แต่ความเร็วของลมสุริยะยังอยู่ในระดับสูง แต่ข้อมูลจากแบบจำลอง (ตามภาพที่ 4) คาดการณ์ว่าความรุนแรงของลมสุริยะมีแนวโน้มลดลง

• ผลกระทบ "พายุสนามแม่เหล็กโลก" สำหรับประเทศไทย 

ค่าสนามแม่เหล็กโลก บริเวณประเทศไทย จากการวิเคราะห์ข้อมูล local K index ตั้งแต่วันที่  9 -11 พฤษภาคม 2567  ช่วง 3 วันที่ผ่านมา ค่า local K-index ขึ้นสู่ระดับสูงสุดที่ระดับ 9 หรือ G5 โดยมีความรุนแรงขั้นสูงสุดของ "พายุสนามแม่เหล็กโลก" (Extreme level) ในวันที่ 11 พฤษภาคม 2567 ในช่วงเวลา 11:00 - 16:00 น. ตามเวลาประเทศไทย

ซึ่งมีโอกาสส่งผลกระทบกับดาวเทียมที่โคจรในอวกาศ ระบบการสื่อสาร และระบบนำร่อง อาจจะถูกรบกวนหรือไม่สามารถสื่อสารได้ชั่วคราว (ดังภาพที่ 5) (อยู่ระหว่างการติดตามผลกระทบที่อาจจะเกิดขึ้นจากเหตุการณ์ดังกล่าว)

ทั้งนี้ ระหว่างวันที่ 10-11 พฤษภาคม 2567 ที่ผ่านมา หลายประเทศที่อยู่ละติจูดที่สูงสามารถมองเห็นแสงเหนือหรือออโรร่าด้วยตาเปล่าและมีสีสันหลากหลายมากกว่าปกติ เนื่องจาก "พายุสนามแม่เหล็กโลก" ที่เกิดขึ้นในระดับสูง (ดังภาพที่ 6)   อย่างไรก็ตาม ทาง GISTDA ได้ติดตามเหตุการณ์ดังกล่าวอย่างต่อเนื่อง และอัพเดทสถานการณ์อย่างใกล้ชิด หากมีข้อมูลสำคัญ จะแจ้งให้ทุกท่านทราบโดยทันที