อว. ผนึก ส.อ.ท. เจาะลึกวิสัยทัศน์ เร่งรื้อหลักสูตร - รับมือวิกฤตแรงงานโลก | คมชัดลึก

20 ตุลาคม 2569 ในงาน Nation Forum 2027 Thailand’s Agenda บนเวที Talent Evolution Bridge the Gap ในหัวข้อ The Frontier Transition Cross-Sector Oxford Debate ได้มีการระดมความคิดเห็นจาก 2 บุคลากรสำคัญของประเทศ ได้แก่ ศ.ดร.ศุภชัย ปทุมนากุล ปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) และ เกรียงไกร เธียรนุกุล ประธานกิตติมศักดิ์ สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (ส.อ.ท.) ซึ่งได้ร่วมกันสะท้อนมุมมองและทิศทางในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจและการผลิตกำลังคนของไทยท่ามกลางกระแสการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยีและ AI อย่างรวดเร็ว 

ศ.ดร.ศุภชัย ปทุมนากุล ปลัดกระทรวง อว. ได้กล่าวถึงบทบาทของการศึกษาที่ต้องปรับตัวรับมือกับความท้าทายในยุคเทคโนโลยีดิสรัปชัน (Technology Disruption) โดยระบุว่า ระบบการผลิตคนแบบเดิมที่ใช้เวลาเรียนในห้องเรียน 4 ปีไม่สามารถตอบโจทย์อุตสาหกรรมยุคใหม่ได้ทันท่วงที อว. จึงมุ่งปรับเปลี่ยนรูปแบบหลักสูตรให้มีความยืดหยุ่นมากขึ้น โดยเน้นการเรียนรู้แบบ Experiential Learning หรือการเรียนรู้ผ่านประสบการณ์จริง เช่น การฝึกงาน การทำโปรเจกต์ และการแก้โจทย์ปัญหาจริงร่วมกับภาคเอกชน เพื่อสร้างทักษะที่จำเป็น เช่น Adaptability to Change และ Growth Mindset ให้กับนักศึกษา

ด้าน เกรียงไกร เธียรนุกุล ประธานกิตติมศักดิ์ ส.อ.ท. ได้เสริมมุมมองในภาคอุตสาหกรรมว่า ภาคการผลิตดั้งเดิมกำลังเผชิญกับความท้าทายครั้งใหญ่จากการถูกดิสรัปด้วยเทคโนโลยีขั้นสูงและ AI ซึ่งทำให้ความต้องการแรงงานเปลี่ยนไปอย่างมีนัยสำคัญภาคอุตสาหกรรมจำเป็นต้องเร่งปรับเปลี่ยนไปสู่ระบบอัจฉริยะ (Automation) และเทคโนโลยีขั้นสูง (High Technology) เพื่อรักษาขีดความสามารถในการแข่งขันในระดับสากล ท่ามกลางกระแสกดดันจากประเทศผู้ผลิตรายใหญ่ของโลก 

ความท้าทายของระบบการศึกษาและการผลิตกำลังคน

การเสวนาในครั้งนี้ได้ชี้ให้เห็นถึงช่องว่างระหว่างทักษะของแรงงานที่จบใหม่กับความต้องการที่แท้จริงของตลาดแรงงานทั่วโลก ซึ่งปัจจุบันมีตัวเลขที่น่าตกใจว่า อาจมีคนจบการศึกษาออกมาแล้วตลาดแรงงานไม่รองรับมากถึง 800 ล้านคนทั่วโลก 

• การปรับหลักสูตรของ อว.: ปัจจุบัน อว. ดูแลหลักสูตรในระดับอุดมศึกษารวมกว่า 9,500 ถึง 10,000 หลักสูตรทั่วประเทศ โดยมีความพยายามปรับเปลี่ยนหลักสูตรให้เข้าสู่รูปแบบ Experiential Learning มากขึ้น จากเดิมที่มีสัดส่วนเพียง 30-40 หลักสูตร ให้ขยับเข้าใกล้เป้าหมายหลักสูตรเชิงปฏิบัติการที่ตอบโจทย์ภาคอุตสาหกรรมอย่างแท้จริง   
• การบูรณาการร่วมกับภาคเอกชน: เน้นการสร้างหลักสูตรร่วมกัน (Co-Creation) ระหว่างสถาบันการศึกษาและภาคอุตสาหกรรม รวมถึงการนำหลักสูตรออนไลน์จากภาคเอกชนชั้นนำมานับหน่วยกิต (Credit Bank) เพื่อให้ผู้เรียนสามารถอัปสกิล (Up-skill) และรีสกิล (Re-skill) ได้อย่างรวดเร็ว   

ทางออกและทิศทางอนาคตเศรษฐกิจไทย

ทั้งสองท่านเห็นตรงกันว่า การขับเคลื่อนประเทศไทยให้ก้าวข้ามผ่านความท้าทายนี้ได้ จำเป็นต้องอาศัยความร่วมมืออย่างใกล้ชิดระหว่าง ภาครัฐ ภาคเอกชน สถาบันการศึกษา และชุมชน (Quadruple Helix) เพื่อสร้างระบบนิเวศ (Ecosystem) ที่เอื้อต่อการดึงดูดคนเก่งและการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์อย่างยั่งยืน   

• การสร้างจุดแข็งให้ SMEs: เนื่องจากผู้ประกอบการ SMEs มีสัดส่วนสูงถึง 99.5% ของผู้ประกอบการทั้งหมดในประเทศไทยและมีการจ้างงานกว่า 70% แต่กลับสร้าง GDP ได้เพียง 35.5% การยกระดับทักษะและการนำเทคโนโลยีเข้ามาช่วยเพิ่มประสิทธิภาพจึงเป็นหัวใจสำคัญในการพยุงเศรษฐกิจฐานรากให้รอดพ้นจากการแข่งขันที่รุนแรง   
• การสร้างทักษะแห่งอนาคต: แรงงานไทยในอนาคตไม่เพียงแต่ต้องมีความรู้ความสามารถเฉพาะทาง แต่ต้องมีทักษะด้านการคิดวิเคราะห์ การเรียนรู้ที่รวดเร็ว และความสามารถในการปรับตัว เพื่อให้สามารถทำงานร่วมกับเทคโนโลยีและ AI ได้อย่างมีประสิทธิภาพ