ทะเลจีนใต้กับพันธมิตรสหรัฐ | คมชัดลึก

 ข้อพิพาททะเลจีนใต้มีคู่กรณีอยู่ 6 ประเทศ แต่ที่เหลืออีก 3 ไม่ค่อยเป็นข่าวคือ มาเลเซีย บรูไน และไต้หวัน ส่วนอาเซียนอื่นที่ไม่เกี่ยวข้อง ได้แต่เฝ้าดูและเรียกร้องให้มีการแก้ไขแบบทวิภาคีและไม่ใช้กำลัง

 สาเหตุหลักเวียดนามและฟิลิปปินส์กล้ากระตุกหนวดมังกร เนื่องจากมีสหรัฐอเมริกาช่วยเป็นกองหลังให้ ทางเวียดนามมีความสัมพันธ์กับอดีตศัตรูหมายเลขหนึ่งที่ดีมากๆ  อย่าลืมว่า ฝ่ายฮานอยเป็นประเทศมีท่าทีแอนตี้จีนมากที่สุดของอาเซียน เคยทำสงครามกันมาแล้ว ฉะนั้นจึงไม่แปลก สหรัฐอเมริกาถือหางเวียดนามแบบไม่เปิดตัว หลังจากมีการฟื้นฟูความสัมพันธ์ในช่วง 10 กว่าปี ให้ความสนใจเวียดนามมากเป็นพิเศษ ลึกๆ กรุงวอชิงตันรู้ดีว่า ในอนาคตไม่มีทางเวียดนามจะเข้าหาจีนได้

 ฝ่ายฟิลิปปินส์รู้สึกเจ็บใจจีนมากๆ ที่ทำให้ขายหน้าในหลายๆ เรื่อง ทั้งๆ ที่ฝ่ายรัฐบาลประธานาธิบดีนอย อาคีโน พยายามปรับสัมพันธ์ให้ดีสู่แบบเดิม หลังนักท่องเที่ยวจีน 8 คน ถูกยิงตายใจกลางกรุงมะนิลา แต่ทางจีนไม่ได้มีท่าทีเข้าใจฟิลิปปินส์ แถมยังมาสกัดเรือสำรวจน้ำมันของฟิลิปปินส์ในน่านน้ำที่รัฐบาลฟิลิปปินส์อ้างมีสิทธิเหนืออาณาบริเวณ จนเกือบปะทะกัน

 ตอนนี้จะเห็นว่าบทบาทสหรัฐอเมริกาเริ่มเข้มข้นกว่าเก่ามากขึ้นในภูมิภาคเอเชียอาคเนย์ ขณะนี้ทางสหรัฐอเมริกาต้องลดงบทางทหารมากเพราะเศรษฐกิจในประเทศยังไม่ฟื้นฟู จึงต้องการให้เหล่าพันธมิตรทั้งหลายร่วมมือกันในเอเชีย ซึ่งมีญี่ปุ่น ออสเตรเลีย เกาหลี ไทย และฟิลิปปินส์ แต่บังเอิญสองประเทศหลังไม่ค่อยได้เรื่องเลยทำให้การเป็นพันธมิตรสหรัฐอเมริกาไม่ค่อยราบรื่นเท่าในอดีต ทั้งไทยและฟิลิปปินส์มีการขับไล่ทหารสหรัฐอเมริกาออกไป

 เริ่มมีการตั้งคำถามกันมากขึ้นว่า การเป็นพันธมิตรกันนั้นมีความหมายอย่างไร? มีประโยชน์จริงหรือเปล่า? ถ้าไม่มีประโยชน์ก็เลิกมันเสียดีกว่า จะได้ไปทำอย่างอื่นกัน หลายๆ ครั้งการเป็นพันธมิตรกันถือเป็นข้อผูกมัด อีกอย่างความแตกต่างระหว่างพันธมิตรกับหุ้นส่วนยุทธศาสตร์ในบริบทการเมืองระหว่างประเทศในปัจจุบันแทบจะไม่มี ดูอย่างสิงคโปร์ ไม่ได้เป็นอะไรกับสหรัฐอเมริกา แต่ให้ความร่วมมือกับสหรัฐอเมริกามากกว่าไทยหรือฟิลิปปินส์ให้เสียอีก ไม่ต้องอ้างโน่นอ้างนี่ เอาผลประโยชน์แห่งชาติอย่างเดียวมาต่อรองกัน

 สหรัฐอเมริกาคงใช้ข้อพิพาททะเลจีนใต้และประเด็นเรื่องเสรีภาพและความปลอดภัยในบริเวณนี้มาเป็นตัวชงท่าทีรวมทั้งบทบาทของตัวเองในภูมิภาค สหรัฐอเมริกาภายใต้การนำของประธานาธิบดีโอบามาเริ่มเข้าใจภูมิภาคนี้ดีขึ้น ถ้าจะสู้กับอิทธิพลจีนต้องเข้าหาอาเซียนเป็นหลัก และเพิ่มความร่วมมือกับแต่ละสมาชิกแบบเฉพาะเจาะจง