มาออกแบบสังคมไทยกันเถอะครับ | คมชัดลึก

 มีคำถามเล่นๆ ว่า ถ้าหากมนุษย์สามารถออกแบบสังคมที่ตนต้องการได้ สังคมที่ว่านั้นจะมีลักษณะเช่นไร หลายคนอาจจะนึกถึงสังคมอุดมคติเช่นยูโธเปีย จากข้อเขียนของธอมัส มอร์ นักปรัชญาชาวอังกฤษ ที่ผู้คนอยู่ร่วมกันอย่างมีความสุขด้วยศีลธรรมและคุณธรรมในสมัยของธอมัส มัวร์ สังคมอังกฤษมีความเหลื่อมล้ำระหว่างชนชั้นขุนนางกับพลเมืองซึ่งส่วนใหญ่เป็นชาวนาชาวไร่เป็นอย่างมาก

 รวมทั้งการเก็บภาษีที่ไม่เป็นธรรมจากชาวบ้าน มัวร์จึงสร้างสังคมที่มีความเสมอภาค ไม่แสวงหาความฟุ่มเฟือยหรืออบายมุข มีความสุขสบายตามอัตภาพ ให้คุณค่าต่อความเป็นมนุษย์ คำนึงถึงประโยชน์สุขของคนส่วนใหญ่ และเป็นประชาธิปไตย หรือสังคมในหนังสือ “รีพับบิค” ของเพลโต ก็ได้ให้ความสำคัญต่อการบริหารปกครองที่ดี โดยแบ่งคนในสังคมออกเป็นสามวรรณะ คือกษัตริย์ที่เป็นนักปรัชญา นักปกครอง และพ่อค้า ต่างฝ่ายต่างก็ทำหน้าที่ของตนในการปกป้องรัฐและสนองความต้องการของสมาชิกในสังคม แต่เพลโตเชื่อว่าคนในแต่ละวรรณะนั้นเกิดมาพร้อมกับความถนัดในงานตามหน้าที่ของตน ดังนั้น

 แต่ละวรรณะจึงไม่ควรมีการแทรกแซงจากคนในวรรณะอื่น และเพลโตยังวิพากษ์ระบอบประชาธิปไตยว่าเป็นเหมือนของเล่น ที่คนอาจเข้ามาเปลี่ยนแปลงการบริหารตามใจของตนหรือกลุ่มของตน อันจะนำไปสู่ความสับสนในสังคม และการเปลี่ยนแปลงฐานะทางเศรษฐกิจของคนในสังคม อย่างไรก็ตามรัฐในอุดมคติของเพลโต คนจะอยู่ร่วมกันอย่างเท่าเทียม เพียงพอ และยุติธรรม

 สำหรับในปัจจุบัน หลายคนอาจจะนึกถึงสังคมธรรมาภิบาล ซึ่งประกอบด้วยการปกครอง การบริหาร และการดูแลจัดการ ตามหลักนิติธรรม คุณธรรม การมีส่วนร่วม ความโปร่งใส ความรับผิดชอบ และการคุ้มครอง ซึ่งส่วนใหญ่จะเป็นเรื่องของจริยธรรม ในสิ่งที่ผู้ปกครองพึงประพฤติและไม่ควรประพฤติ โดยเชื่อว่าธรรมาภิบาลจะทำให้คนในสังคมอยู่ร่วมกันด้วยความผาสุก ปลอดภัย และได้รับการคุ้มครองจากรัฐ ขณะเดียวกันความศรัทธาและเชื่อมั่นที่ประชาชนมีต่อรัฐ ก็จะมีส่วนสำคัญในการทำให้รัฐเกิดความเข้มแข็งมั่นคง

 ในทางการเมืองของไทย ผมคิดว่านโยบายหลักที่พรรคการเมืองทุกพรรคพึงมีก็คือ นำเสนอแนวทางในการสร้างสังคมไทยในอุดมคติ พรรคการเมืองควรจะต้องออกแบบพิมพ์เขียวสังคมไทยในแนวคิดของตน เพื่อให้ประชาชนเห็นโครงร่างหน้าตา และรูปลักษณ์ เมื่อพรรคของตนได้เข้ามาเป็นรัฐบาล โดยต้องคำนึงว่าการเลือกตั้งครั้งนี้นั้น มิใช่เพียงแค่เอาชนะในสนามเลือกตั้งในประเทศไทยเท่านั้น แต่จะต้องแข่งขันและเอาชนะนานาประเทศในภูมิภาคนี้และในเวทีโลกด้วย

 สังคมไทยในอุดมคตินั้น นอกจากจะเป็นรัฐที่อยู่ร่วมกันด้วยความเสมอภาค ความยุติธรรม และคุณธรรม ตามปรัชญาของนักปรัชญาชาวตะวันตกแล้ว ก็น่าจะประกอบด้วยคุณลักษณะของความเป็นคนไทย อาทิ ความโอบอ้อมอารี ความมีไมตรีจิตการให้อภัย ความสามัคคี ความอะลุ้มอล่วย ความมานะบากบั่น ฯลฯ ตลอดจนคตินิยม และธรรมเนียมปฏิบัติที่ดีงามต่างๆ ซึ่งการผสมผสานระหว่างแนวคิดทางตะวันตกกับตะวันออก และค่านิยมดั้งเดิมกับความคิดปัจจุบัน ย่อมจะมีส่วนผลักดันให้สังคมไทยในอนาคต เป็นสังคมที่มั่นคง ก้าวหน้า แข็งแกร่ง และมีความพร้อมในการเผชิญกับความเป็นไปและเปลี่ยนแปลงของโลกได้

 การออกแบบและสร้างสังคมไทย เป็นเรื่องที่เร่งด่วน มีความจำเป็น และมีความสำคัญเป็นอย่างมาก ดังนั้น พรรคการเมืองทุกพรรคควรจะต้องยกร่าง มีแผนงาน และมีเป้าหมายอย่างชัดเจน ยิ่งกว่าการวางแผนว่าจะจับมือกับพรรคไหนตั้งรัฐบาลหลังการเลือกตั้ง จะต่อรองผลประโยชน์อย่างไร หรือจะให้ใครเป็นรัฐมนตรีกระทรวงไหน เพราะสภาพและความเป็นไปของสังคมคือสิ่งบ่งบอกความทุกข์สุขของประชาชน และความเป็นความตายของประเทศชาติ

 อย่างที่รู้กันนั่นแหละครับ สังคมไทยในเวลานี้อยู่ในอาการที่น่าเป็นห่วงเป็นอย่างยิ่ง