ชมดอกสารภี 146 ปีและบ้านโบราณ เสานัก
ท่ามะโอ ลำปาง - ณ ลานหญ้าบ้านนัก เริ่มปลายหนาวเข้าแล้ง ตั้งแต่เดือนมีนาคม มีงานฉลองให้ชื่นชม หอมดอกสารภี ต้นไม้โบราณ อายุ 146 ปี ในบ้านเสานัก ลำปาง ภายในบ้านเสาไม้สัก มรดกตกทอดมาจากคุณย่า ถึงรุ่นที่ 5
ดอกสารภี ที่มีกลิ่นหอมและหาดูได้ยาก ไม้หอมและไม้มงคลนี้ จะผลิดอกบาน อยู่บ้านเสานัก ได้รับการอนุรักษ์ให้เป็นบ้านกึ่งพิพิธภัณฑ์ของเมืองลำปาง มีเสาทั้งหมด 116 ต้น เลยได้ชื่อว่าบ้านเสานัก ลำปาง หมายถึงบ้านที่มีไม้สักจำนวนมาก “นัก” หมายถึง มาก
ปัจจุบันมีนักท่องเที่ยวต่างชาตินิยมเข้ามาชมมาก ด้วยสถาปัตยกรรมที่โดดเด่นทรงคุณค่า
การจัดงานฉลองแบบพื้นเมือง ชมดอกสารภี จัดเป็นประเพณีโบราณ แต่งชุดพื้นเมืองชื่นชมยามดอกไม้บาน ดอกสารภีนี้ ชาวเหนือใช้สำหรับเคารพรดน้ำดำหัวผู้ใหญ่ในประเพณีสงกรานต์ การอนุรักษ์บ้านเสานัก ให้คนรุ่นหลังในการศึกษาเรียนรู้อดีตความเป็นมาของประวัติศาสตร์ เอกลักษณ์ทางศิลปวัฒนธรรมของท้องถิ่น บ้านเสานัก สร้างขึ้นเมื่อประมาณปี พ.ศ.2438 โดยคหบดีพ่อค้าชื่อ หม่อง จันทร์โอง เป็นหนึ่งในหลายๆ ครอบครัวชาวพม่าที่เป็นผู้บุกเบิกเข้ามาทำงานป่าไม้ และแต่งงานกับหญิงชาวล้านนา นครลำปาง นับเป็นคหบดีเศรษฐีใหญ่หรือเรียกว่า “พ่อเลี้ยง” ให้กำเนิดทายาทรุ่นต่อๆ มาจวบจนถึงปัจจุบันนี้ในตระกูล “จันทร์ วิโรจน์” ซึ่งเป็นต้นตระกูลจันทรวิโรจน์ เป็นบ้านไม้สักโบราณศิลปะพม่าผสมล้านนา
บ้านท่ามะโอ เป็นชุมชนที่อยู่อาศัยแรกเริ่มและเก่าแก่มาแต่โบราณ ยุค รุ่งเรืองที่สุดเมื่อบริษัทต่างชาติจากยุโรปเช่น บอร์เนียวเบอร์มา อีสต์เอเซียติก รวมทั้ง หลุยส์ ที ลีโอโนเวน (ลูกชายของแหม่มแอนนา ครูสอนภาษาอังกฤษของ ร.5 ครั้งทรงพระเยาว์) ได้หลั่งไหลเข้ามาขอสัมปทานทำไม้สักกับเจ้าผู้ครองนครลำปาง (ยังมีสิทธิ์ปกครองตนเองดังแคว้นอิสระ) พร้อมกันนี้ ได้นำชาวพม่าที่ชำนาญการตัดไม้และชักลากซุงด้วยช้างตามมาจากประเทศพม่า
กิจกรรมโดดเด่นในด้านวัฒนธรรม คือ ประเพณีกินข้าวแลงขันโตก รับรอง หรือคู่บ่าวสาวที่ต้องการให้จัดงานแต่งงานตามประเพณีแต่งงานแบบล้านนาก็ได้ มีการจัดกิจกรรมอนุรักษ์วัฒนธรรม มีนักท่องเที่ยวไทย ฝรั่งจากยุโรปมาเยือนอย่างชาว ฝรั่งเศส หรือชาวนิวซีแลนด์ มาเยือนเป็นระยะ เพื่อชมบ้านไม้สัก ที่หาดูได้ยากในยุคปัจจุบัน
ม.ร.ว.ถนัดศรี สวัสดิวัตน์ เป็นผู้เริ่มบุกเบิกวัฒนธรรมล้านนาที่บ้านเสานักนี้ ด้วยความคุ้นเคยเหมือนญาติสนิท คุณหญิงวลัย ลีลานุช อดีตผู้อำนวยการโรงเรียนลำปางกัลยาณี ผู้ล่วงลับไปแล้ว ได้ใช้เลี้ยงรับรองแขกผู้มาเยือนด้วย “ข้าวแลงขันโตก” เสมอ นับแต่นั้นมา “บ้านเสานัก” จึงเป็นสถานที่จัดงานเลี้ยงต้อนรับแขกบุคคลสำคัญที่มาเยือนนครลำปางตลอดมา
บ้านเสานักได้เป็นที่ประทับเสวยพระกระยาหารกลางวันและประทับพักผ่อนของพระบรมวงศานุวงศ์ เนื่องในโอกาสที่เสด็จมา ซึ่งนับเป็นพระมหากรุณาธิคุณอย่างยิ่ง นอกจากนี้ ยังมีโอกาสได้ต้อนรับแขกบ้านแขกเมืองทั้งระดับจังหวัดและระดับประเทศ หลายต่อหลายครั้ง
ภายในบ้านเสานักมีการจัดแสดง ข้าวของเครื่องใช้โบราณ เช่น แหย่งช้างของเจ้าหลวงลำปาง หีบโบราณ เครื่องอัดกลีบผ้าม่วง กำปั่นเหล็ก เครื่องเขิน เครื่องเงิน แอ๊บหรือหมากเงินศิลปะล้านนา ฯลฯ
ปัจจุบันทำเป็นพิพิธภัณฑ์ส่วนบุคคล (Museum)เปิดให้นักท่องเที่ยวเข้าชมและรับจัดงานเลี้ยงขันโตก งานแต่งงาน และโฮมสเตย์ ระยะสั้นและระยะยาว โดยมี คุณพิม ไวยวุฒิ เป็นทายาทรุ่นล่าสุด โดยตรงเพียงผู้เดียว ขณะนี้กำลังศึกษาอยู่ที่กรุงเทพมหานคร
โฮมสเตย์บ้านเสานัก ยากในการดูแลรักษา ไม่มีการใช้ตะปู ให้วิธีการสร้างแบบโบราณ เข้าจั่ว อายุมากแล้ว ทำให้เกิดการรั่วซึมมากหลายแห่ง แต่ก็ได้รับการบูรณะอย่างดี ต้องใช้ทุนมาก เคยผ่านน้ำท่วมหนักมาแล้ว
ในการบรรยายให้แก่ผู้มาเยือน พยายามจะใช้ “ภาษาเหนือ” ให้เข้าใจ บ้านนัก เพื่อต้อนรับนักท่องเที่ยวได้มาสัมผัสชีวิตที่กลมกลืนกับวิถีชีวิตความเป็นอยู่ พร้อมสัมผัสความเพลิดเพลินและสนุกสนานกับกิจกรรมประจำวันรอบๆ ตัว สำหรับผู้สูงวัย ที่รักการท่องเที่ยว รักธรรมชาติ รักอิสระ สามารถมาพักผ่อนแบบระยะยาวที่เรียกว่า “ลองสเตย์” ที่นี่ได้โดยผู้มีประสบการณ์คอยดูแลอย่างอบอุ่นใกล้ชิด
มาถึงที่นี่ เหมือนกำลังเดินทางย้อนกาลเวลาเข้าไปหาอดีตเมื่อราว 50-60 ปีก่อน สะท้อนให้เห็นถึงวิถีชีวิต รสนิยม แบบแผนประเพณีพื้นเมืองของชาวลำปางเป็นอย่างดี
บ้านเสานัก ไม่มีผู้อยู่อาศัย คุณฌาดา ชิวรักษ์ เป็นผู้ดูแลในปัจจุบัน
บ้านเสานัก ลำปาง
0 5422 - 7653
www.baansaonakhomestay.com