กระจายอำนาจ | คมชัดลึก

 ในระดับชุมชนบ้านเราการรักษาความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สินและการรักษาความสงบเรียบร้อยในชุมชนท้องถิ่นจะมองเห็นร่องรอยของการกระจายอำนาจอยู่บ้างแล้วในรูปของตำรวจมวลชนสัมพันธ์หรือระบบ กต.ตร.ที่มีอยู่ รวมทั้งบทบาทของอป.พร.ก็เช่นกัน

 นอกจากนั้นแล้วขณะนี้ยังเพิ่มบทบาทของคณะกรรมการหมู่บ้านที่มีอำนาจหน้าที่ในการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทขัดแย้งระหว่างชาวบ้านทั้งในเรื่องความแพ่งและโดยเฉพาะความอาญาที่เป็นความผิดที่กฎหมายกำหนดให้คู่กรณียอมความกันได้อีกด้วยซ้ำไป นับเป็นความก้าวหน้าในการกระจายอำนาจในการอำนวยความยุติธรรมไปยังชุมชนท้องถิ่น และยังเป็นรูปธรรมของการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของชาวบ้านกับกระบวนการยุติธรรมอีกด้วย

 การพัฒนาการกระจายอำนาจการอำนวยความยุติธรรมไปยังชุมชนหากได้ทำกันเป็นระบบมากขึ้นและมีการพัฒนาศักยภาพชุมชนท้องถิ่นอย่างจริงจังและต่อเนื่อง  รวมทั้งกระตุ้นให้ชาวบ้านเห็นความสำคัญในเรื่องนี้มากขึ้น น่าจะส่งผลเป็นการพัฒนาประชาธิปไตยอย่างชัดเจนด้วย

 ปัญหาอยู่ที่ว่าไม่ค่อยจะมีรัฐบาลหรือพรรคการเมืองใดมองเรื่องนี้อย่างจริงจังและสนับสนุนให้เป็นระบบโดยมีกฎหมายรองรับเรื่องนี้อย่างชัดเจน รวมทั้งกำหนดเป็นนโยบายที่ต่อเนื่องทั้งๆ ที่รัฐธรรมนูญกำหนดทิศทางในเรื่องนี้ไว้แล้ว

 รัฐธรรมนูญฉบับนี้เขียนไว้แล้วว่าเป็นสิทธิของทุกคนที่จะเข้าถึงกระบวนการยุติธรรมได้อย่างรวดเร็ว สะดวก และประหยัดเป็นการกำหนดทิศทางไว้อย่างสอดคล้องกับการกระจายอำนาจในด้านการอำนวยความยุติธรรมลงไปสู่ชุมชนเช่นเดียวกับที่เราพูดกันมานานแล้วเรื่องการกระจายอำนาจการปกครองไปยังส่วนท้องถิ่นที่เรารู้จักกันในนามของอบต.หรืออบจ. รวมทั้งเทศบาลและรูปแบบการปกครองแบบกรุงเทพมหานครและเมืองพัทยานั่นเอง

 ถ้าเป็นเช่นนั้นหากให้เป็นระบบมากขึ้นโดยขึ้นอยู่กับความสามารถและศักยภาพของชุมชนท้องถิ่นและเพื่อให้ชุมชนมีความปลอดภัยมากขึ้นการช่วยเหลือดูแลผู้ที่เคยกระทำผิดอาญามาก่อนแล้วได้รับการปล่อยตัวมาภายหลังการพ้นโทษแล้ว หรือกลุ่มคนที่ศาลเห็นว่าน่าจะให้โอกาสกลับตัวกลับใจทำมาหากินหรือเรียนหนังสือต่อจึงรอการลงโทษไว้ หรือกลุ่มคนที่กำลังชดใช้ความผิดที่ตัวเองได้กระทำขึ้นและรับโทษมานานพอสมควรแล้ว แต่ประพฤติตัวดีเห็นว่าน่าจะให้โอกาสกลับมาใช้ชีวิตตามปกติด้วยการทำมาหากินอยู่กับครอบครัวได้จึงให้ออกจากเรือนจำมาอยู่กับครอบครัวแทนที่จะต้องรับโทษอยู่จนครบแล้วค่อยปล่อยตัว กลุ่มคนเหล่านี้น่าจะให้ครอบครัวและชุมชนได้เข้ามามีส่วนร่วมในการดูแลพวกเขาให้อยู่ในชุมชนได้อย่างตลอดรอดฝั่งไม่หันกลับไปทำผิดอีกได้หรือไม่

 ประเด็นนี้ต้องพูดกันอย่างจริงจังและขยายวงให้กว้างขวางมากขึ้นเพราะมีประเด็นที่ต้องคุยกันไม่ว่าจะเป็นขอบเขตการกระจายอำนาจการอำนวยความยุติธรรมให้ชุมชนโดยเน้นการมีส่วนร่วมของชาวบ้านให้มากขึ้นกว่าที่เป็นอยู่ หรือการเตรียมความพร้อมของชุมชนให้มีศักยภาพและความสามารถที่เหมาะสม หรือการจัดสรรงบประมาณให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในด้านนี้ รวมทั้งการช่วยเหลือและสนับสนุนจากภาครัฐในส่วนกลางที่มีภารกิจด้านนี้อยู่

 ช่วงหาเสียงน่าจะพูดกันเรื่องนี้บ้างดูจะเป็นการแสดงความจริงใจกับชาวบ้านมากขึ้นเสริมกับการลด แลก แจก แถมแบบประชานิยมที่ทำอยู่และกำลังจะทำต่อไปอย่างมุ่งมั่นแทบทุกพรรค