ความฉลาดของผู้นำ | คมชัดลึก

 ในโลกยุคปัจจุบันที่มีการเปลี่ยนแปลงเคลื่อนไหวอย่างรวดเร็วนั้น ประเทศต่างๆ จำเป็นต้องพัฒนาระบบ เศรษฐกิจของประเทศให้สามารถดำรงอยู่อย่างเคียงบ่าเคียงไหล่ หรือสามารถเอาชนะกลไกการตลาดของโลกให้ได้ เพื่อให้ประชาชนในชาติได้มีเศรษฐกิจที่ดี มีคุณภาพชีวิตที่ดีด้วย ทิศทางการแข่งขันทางเศรษฐกิจมีแนวโน้มการปรับตัวเป็นไปในทิศทางของการร่วมมือกันเพื่อให้เกิดความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันของกลุ่มประเทศในแต่ละภูมิภาคเพื่อให้มีความสามารถในการแข่งขันทางการตลาดและมีศักยภาพในการต่อรองทางการค้ากับประเทศต่างๆ ในกลุ่มภูมิภาคอื่นได้

 หากแต่ว่า ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา ดูเหมือนว่าผู้นำประเทศของไทยจะมุ่งเน้นการจัดการปัญหาความขัดแย้งที่แผ่ซ่านไม่รู้จบรู้สิ้นและไม่สามารถแก้ไขได้อย่างมีประสิทธิภาพ ในขณะที่ศึกในไม่สามารถแก้ไขได้ ศึกนอกกลับปะทุขึ้นอีก

 ดิฉันไม่ได้ชวนคิดเพื่อระบุว่าใครถูกหรือผิด ใครดีหรือไม่ดี แต่ดิฉัน ชวนตั้งคำถามถึง “ความฉลาดของผู้นำ” ซึ่งเป็นคุณสมบัติขั้นพื้นฐานของผู้นำทุกคน ทุกระดับ ทุกประเภทที่จำเป็นจะต้องมี หากสังคมกลุ่มใดมีผู้นำที่ไม่มีปัญญาในการคิด วิเคราะห์ ไตร่ตรอง หรือขาดศักยภาพในการแก้ไขปัญหาโจทย์ยากๆ ที่คนโดยทั่วไปอาจจะมีข้อจำกัดในการแสดงความสามารถในการแก้ไข หากแต่สำหรับคนที่จะเป็นผู้นำแล้วนั้น ต้องแสดงให้ทุกคนเห็นอย่างประจักษ์ชัดถึงความชาญฉลาดในการแก้ไขโจทย์ยากๆ ให้สำเร็จลุล่วงไปได้โดยเร็วอย่างมีประสิทธิภาพ

 "การสู้รบ” ไม่ควรจะเกิดขึ้นไม่ว่ากรณีใดๆ ผู้นำต้องสามารถคิดไตร่ตรองได้ว่าทำอย่างไรให้เขาไม่มารบกับเรา หรือทำอย่างไรให้การรบยุติลงโดยเร็วอย่างมีประสิทธิภาพ มิใช่ปล่อยให้เขามาร้องแรกแหกกระเชอว่าประเทศที่เจริญกว่า พัฒนากว่า มีศักยภาพมากกว่ากำลังรังแกเขาถึงแม้ว่าจะเป็นความจริงหรือไม่ก็ตาม

 ถึงแม้ว่าผู้นำจะมีโจทย์ยากๆม ากมายและซับซ้อนให้ต้องแก้ไข ถึงแม้ว่าผู้นำจะมีข้อจำกัดมากมายเพียงใด แต่เมื่ออาสาและเต็มใจที่จะมาเป็นผู้นำแล้ว ย่อมปฏิเสธบทบาทหน้าที่ในการแก้ไขโจทย์ยากๆ ที่มีข้อจำกัดมากมายไม่ได้ เพราะหากเป็นเช่นนั้นย่อมสะท้อนให้เห็นว่า ความฉลาดไม่ถึงระดับของการเป็นผู้นำ

 ความเปลี่ยนแปลงทางการเมือง ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ สภาพแวดล้อมที่แปรปรวน และปัญหาทางเศรษฐกิจที่ประเทศไทยเผชิญอยู่ตลอดห้วงเวลา ที่ผ่านมาส่งผลกระทบต่อความสงบและความมั่นคงภายในประเทศและระหว่างประเทศ สำนักงานตำรวจแห่งชาติเป็นหน่วยงานหนึ่งที่มีบทบาท มีภาระหน้าที่ในการบำบัดทุกข์บำรุงสุขให้เกิดขึ้นกับประชาชน กำลังตำรวจเพียง 2 แสนนาย อาจไม่สามารถให้บริการประชาชนดุจญาติพิทักษ์ราษฎรดุจครอบครัวได้สมดั่งคำขวัญเชิงนโยบายที่ติดป้ายอย่างงดงามไว้ตามโรงพักหรือที่ติดอยู่ตามรถของตำรวจได้ งบประมาณที่เหล่าบรรดานายๆ ของตำรวจบอกว่ามีไม่พอเพียงอาจไม่สามารถทำให้ประชาชนรู้สึกได้ว่ายาเสพติดที่แพร่ระบาดอยู่อย่างมากลดลง

 นอกเหนือจากปัญหายาเสพติดแล้ว ตำรวจยังมีภาระหน้าที่อื่นๆ อีก ซึ่งล้วนแล้วแต่มีความสำคัญและถูกคาดหวังจากประชาชนอย่างมาก ไม่ว่าจะเป็นภัยคุกคามจากอาชญากรรมประเภทต่างๆ  อาชญากรรมข้ามชาติ หรือแม้แต่ช่วงเทศกาลสงกรานต์ที่ผ่านมาประชาชนและภาครัฐต่างๆ ก็ยังคาดหวังให้ตำรวจดูแลช่วยเหลือให้การเจ็บ การตายจากอุบัติเหตุทางถนนลดน้อยลงด้วย ภาระงานมากมายที่ล้วนแล้วแต่ถูกคาดหวังจากประชาชนทั้งสิ้น ดำรงอยู่ท่ามกลางการมีทรัพยากรที่จำกัด การมีบุคลากรที่จำกัด มีเวลาในการทำงานที่จำกัด ผู้ปฏิบัติงานมีความเสี่ยงสูงในขณะที่มีค่าตอบแทนที่ต่ำ ย่อมส่งผลต่อความทุ่มเท ขวัญและกำลังใจในการปฏิบัติงาน หากแต่โจทย์ยากที่เกิดขึ้นท่ามกลางสถานการณ์ที่ซับซ้อนเช่นนี้ ก็เป็นตัวอย่างหนึ่งของการสะท้อนว่า ความฉลาดเป็นสิ่งที่จำเป็นต้องมีในตัวของผู้นำ เพื่อให้ผู้นำใช้ศักยภาพในการนำพาคนในองค์การให้ปฏิบัติภารกิจได้อย่างมีประสิทธิภาพและสอดคล้องกับนโยบายที่ตั้งไว้ทั้งหมด มิใช่มุ่งเน้นเพียงภารกิจใดภารกิจหนึ่งเท่านั้น

 นโยบายที่เขียนขึ้นอย่างสวยหรูและพิมพ์แจกจ่ายไปทั่วมีผลลัพธ์ที่เป็นรูปธรรมที่ส่งผลกระทบอันเป็นประโยชน์ต่อประชาชนมากน้อยเพียงใด หรือว่า มันก็เป็นเพียงถ้อยคำที่ “ดีแต่พูด” หรือ “ดีแต่เขียน” เท่านั้น แต่ไม่มีความฉลาดที่จะทำให้สิ่งที่พูดหรือเขียนเกิดขึ้นได้อย่างเป็นรูปธรรมหรือประสบความสำเร็จ

 สุดท้ายต้องตั้งคำถามกับผู้นำว่า ความสำเร็จของผู้นำคืออะไร คำตอบคงไม่ใช่ “การอยู่ในตำแหน่งให้นานที่สุด” เพียงเท่านั้น เพราะท่านคงไม่สามารถอยู่ได้โดยปราศจากประชาชนยืนอยู่เคียงข้าง

ผศ.ดร.ปนัดดา ชำนาญสุข