สงกรานต์ขึ้นปีใหม่แขกฮินดู | คมชัดลึก

 แต่ความจริงสงกรานต์ไม่ได้เป็นแค่ปีใหม่ไทยเท่านั้น เพราะกลุ่มชนชาติในอุษาคเนย์ที่นับถือพุทธศาสนาล้วนมีประเพณีสงกรานต์เหมือนกัน เช่น 

 ลาว เขมร มอญ พม่า รวมถึงลังกา และสิบสองปันนาในประเทศจีน ทั้งหมดทุกแห่งล้วนมีงานประเพณีสงกรานต์ ถือเป็นวันขึ้นปีใหม่ของตนด้วย

 เพราะสงกรานต์เป็นคติของพราหมณ์ในศาสนาฮินดูของชมพูทวีป (คืออินเดีย) แล้วพวกพราหมณ์นำเข้ามาเผยแพร่ในราชสำนักของดินแดนสุวรรณภูมิยุคต้นพุทธกาล หลังจากนั้นแพร่กระจายทั่วไปถึงบ้านเมืองที่อยู่ภายในผืนแผ่นดินใหญ่ที่นับถือฮินดู-พุทธแล้วเรียกตรุษสงกรานต์ 

 ตรุษ มีรากจากภาษสันสกฤตว่า ต?รุฎ หมายถึง ตัด
 สงกรานต์ มีรากจากภาษาสันสกฤตว่า สง?ก?ราน?ติ หมายถึงการจากไปของดวงอาทิตย์หรือดาวพระเคราะห์ดวงอื่นจากราศีหนึ่ง

 รวมความแล้วตรุษสงกรานต์ หมายถึงดวงอาทิตย์ละทิ้งหรือตัดขาดราศีเก่าย่างขึ้นสู่ราศีใหม่ปรากฏการณ์เช่นนี้มีประจำทุกเดือน มีชื่อเรียกว่า “สงกรานต์เดือน” ฉะนั้นปีหนึ่งจึงมีตรุษสงกรานต์ 12 ครั้ง

 แต่ครั้งสำคัญที่สุดเมื่อดวงอาทิตย์ย้ายจาราศีมีน (มีนาคม) ขึ้นสู่ราศีเมษ (เมษายน) ถือเป็น ขึ้นปีใหม่ฮินดู จึงเรียกชื่อเป็นพิเศษว่า “มหาสงกรานต์”

 ในดินแดนสยามที่เป็นประเทศไทยตั้งแต่ยุคต้นกรุงศรีอยุธยาต่อเนื่องมาถึงปัจจุบัน ยังมีประเพณีตรุษสิ้นปีเก่าตอนเดือน 4 ตรงกับปฏิทินสากลราวมีนาคม ต่อจากนั้นจึงเป็นสงกรานต์ขึ้นปีใหม่ตอนเดือน 5 ราวเมษายน

 (สรุปจากหนังสือ ประเพณี 12 เดือน ของศาสตราจารย์ปรานี วงษ์เทศ พิมพ์ครั้งแรก พ.ศ.2548)

"เรือนอินทร์ หน้าพระลาน"