นักหนังสือพิมพ์ผู้มาก่อน... | คมชัดลึก

 พระทั้งหลายเหล่านี้จึงได้กรูกันออกจากโบสถ์มาช่วยกันรุมตีและกระทืบกัปตันฝรั่งอังกฤษนายนี้อาการถึงปางตาย

 แต่ว่าโชคก็ยังดีที่ได้มิชชันนารีอเมริกันหนุ่มหนึ่งเข้ามาเยียวยารักษาอาการไว้ได้ทัน กัปตันฝรั่งอังกฤษถึงได้รอดตายมาได้ และเรื่องไม่บานปลายออกไป กลุ่มพระสงฆ์นักบู๊ของไทยถูกทัณฑกรรม เพียงแค่ให้นั่งตากแดดครึ่งวัน เรื่องก็จบลงด้วยดี

 มิชชันนารีอเมริกันผู้นี้คือ หมอบรัดเลย์ ที่เพิ่งจะมาถึงเมืองไทยและกรุงเทพฯ ครั้งแรกในวัย 30 ปีเศษ อันเป็นปีแรกในแผ่นดินพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 3

 วิลเลียม บรัดเลย์ หรือว่า “ปลัดเลย์” ของคนไทยคือหมอสอนศาสนาชาวอเมริกันที่เดินทางเข้ามาเมืองไทยได้ปีเดียว ก็พูดภาษาไทยได้โดยเรียนรู้จากครูสอนภาษาไทย และชาวบ้านคนไทยผู้เป็นคนไข้ คนกรุงเทพฯ สมัยนั้นต่างรู้จัก หมอบรัดเลย์ดี ฝรั่งที่กางร่มถือกระเป๋ายาและใส่หมวกทรงสูงรักษาคนเจ็บป่วยฟรี และสอนคริสต์ศาสนาไปด้วย

 หมอบรัดเลย์ เริ่มพิมพ์ใบสอนศาสนาเป็นภาษาไทยก่อน หลังจากนั้นอีกเกือบ 10 ปีต่อมาถึงได้ออกหนังสือพิมพ์ภาษาไทยขึ้นเป็นฉบับแรกในโลก

 บางกอกรีคอเดอร์ คือ หนังสือพิมพ์ภาษาไทยฉบับแรกที่เป็นรายปักษ์ ซึ่งหมอบรัดเลย์ได้ซื้อทั้งแท่นพิมพ์กับตัวหล่อภาษาไทยมาจากสิงคโปร์ ตีพิมพ์ครั้งแรกในปีพ.ศ.2387 สมัยรัชกาลที่ 3 โดยมี หมอบรัดเลย์ เป็นทั้งบรรณาธิการผู้พิมพ์ผู้โฆษณา นักข่าว และนักเขียน หนังสือพิมพ์ฉบับนี้มีอายุอยู่นานถึง 1 ปี 3 เดือน

 เหตุที่หนังสือพิมพ์ต้องหยุดออกปิดตัวก็เพราะเมียหมอบรัดเลย์ตาย หมอจึงจำต้องพาลูกชาย หญิงเล็กๆ กลับสหรัฐอเมริกาไปนานถึง 5 ปี ถึงได้กลับมากรุงเทพฯ ใหม่ พร้อมกับเมียใหม่ และคิดออกหนังสือพิมพ์ใหม่อีกครั้ง

 บางกอกรีคอเดอร์ ฉบับภาษาไทยครั้งนี้ออกในแผ่นดินพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 4 ที่ห่างจากครั้งแรกนานถึง 21 ปี และหมอบรัดเลย์ตอนนี้ก็มีอายุเข้า 60 ปีเศษแล้ว

 หนังสือพิมพ์ยุคใหม่ของหมอบรัดเลย์นี้ ได้สั่งแท่นพิมพ์จากสหรัฐอเมริกาเข้ามาโดยตรง หลังจากที่ได้ปฏิรูปตัวเรียงหล่อภาษาไทยขึ้นใหม่ในสิงคโปร์ก่อน บางกอกรีคอเดอร์ในยุคนี้จึงสง่างามทั้งในการจัดหน้า เข้าหน้า และการใช้เส้นสาย ตลอดไปจนถึงความคงทนของกระดาษพิมพ์

 ไม่เชื่อก็ไปหาดูที่หอสมุดแห่งชาติทุกวันนี้กันได้ครับ

 ในยุคปลายรัชกาลที่ 4 หมอบรัดเลย์ได้ชื่อว่าเป็น “ราชาหนังสือพิมพ์” ในเมืองไทย เพราะเป็นเจ้าของหนังสือพิมพ์รายต่างๆ กันทั้งภาษาไทยภาษาอังกฤษรวม 4-5 ฉบับ ตั้งอาณาจักรโรงพิมพ์อยู่ที่ละแวกปากคลองบางหลวง

 คุณูปการที่หมอบรัดเลย์ได้สร้างเอาไว้สำหรับสังคมไทย โดยนวัตกรรมอย่างหนังสือพิมพ์ในขณะนั้น เมื่อกว่าศตวรรษครึ่งมาแล้ว ก็คือเป็นสะพานสายแรกแห่งถนนข่าวสารในการเชื่อมโลกของสังคมไทยกับตะวันตกให้ได้รับรู้ซึ่งกันและกัน มีนับตั้งแต่เรื่องการปกครองอย่างประชาธิปไตยจนถึงเรื่องการเศรษฐกิจค้าขาย อย่างเรือเดินทะเลเข้าออกและการแลกเปลี่ยนเงินตรา โดยเฉพาะอย่างยิ่งปัญญาชนไทยได้รู้ข่าวคราวจากโลกภายนอกและเทคโนโลยีใหม่ก็จากหนังสือพิมพ์ทั้งภาษาไทยภาษาอังกฤษของ หมอบรัดเลย์ นี้

 หมอบรัดเลย์ คนจากเมืองบอสตัน สหรัฐอเมริกา คือนักหนังสือพิมพ์ไทยผู้มาก่อนใครอื่น

 ผมเป็นนักเรียนเก่าคณะนิเทศศาสตร์ จุฬาฯ ต้องเรียนเรื่องของ หมอบรัดเลย์ ก็ขอรำลึกนึกถึง หมอบรัดเลย์ ครับ แม้ว่าวันนักข่าว วันที่ 5 มีนาคมนั้น ได้ผ่านมาเป็นสัปดาห์แล้วก็ตาม