อ.สูงเนิน จ.นครราชสีมา มี“รัฐศรีจนาศะ”ที่ถูกลืม | คมชัดลึก

 คำว่า “เข่า” (ในข้อความ กินเข่าค่ำ) หมายถึง ข้าว ที่คนโบราณสะกดว่า เข้า แปลว่า ปี เพราะการทำนาข้าว (เข้า) ได้แค่ปีละครั้งเท่านั้น จึงเรียกผลผลิตของนาว่า “เข้า” แล้วเพี้ยนรูปและเสียงเป็นข้าว แต่สำเนียงอีสานใต้และโคราชออกว่า เข่า

 ชื่ออำเภอ “สูงเนิน” หมายถึงพื้นที่เป็นเนินสลับที่สูง
 ที่ อ.สูงเนิน  มีเมืองโบราณขุดคูน้ำคันดินล้อมรอบ ชาวบ้านสมมติชื่อเรียกว่า เมืองเสมา แต่พบศิลาจารึกระบุนามเมืองว่า ศรีจนาศะ ที่นักประวัติศาสตร์โบราณคดีเชื่อถือกันต่อมาว่าน่าจะมีอายุอยู่ยุคทวารวดีราวหลัง พ.ศ.1000 แล้วค่อยๆ ร่วงโรย ราวหลัง พ.ศ.1600 จนรกร้างไปราวหลัง พ.ศ.1700

 เมืองศรีจนาศะ สมัยแรกเป็นรัฐเอกเทศ ยกย่องพุทธศาสนาเป็นหลักของรัฐ มีธรรมจักรและพระนอนเหมือนที่พบในลุ่มน้ำเจ้าพระยา สมัยต่อมาราวหลัง พ.ศ.1500 มีศาสนาพราหมณ์จากกัมพูชาแพร่เข้ามาผสมผสาน จึงพบปราสาทหินหลายแห่ง

 อีกนานต่อมาถึงมีคนจากที่อื่นเคลื่อนย้ายเข้าอยู่ใหม่ แล้วเรียกตัวเองว่า คนโคราช พูดสำเนียงโคราช
 ชื่อ “โคราช” เป็นคำกร่อนจาก “ครราช” ที่มีในนาม นครราชสีมา (ซึ่งตั้งอยู่ในที่ปัจจุบันมาแต่เดิม) ไม่ได้มาจากนิทาน โคราฆปุระ

"เรือนอินทร์ หน้าพระลาน"