เทศาภิวัฒน์:ปฏิรูปการบริหารประเทศ | คมชัดลึก

             คือการรวมศูนย์อำนาจรัฐโดยการบริหารประเทศที่เอากรมเป็นตัวตั้ง รวมอำนาจทั่วประเทศมาอยู่ที่อธิบดี หรือรัฐมนตรีคนเดียว การรวมศูนย์อำนาจรัฐกว่าร้อยปีนี้ทำให้เกิดความอ่อนแอที่มีผลร้ายแรงอย่างน้อย 7 ประการ

1. ชุมชนท้องถิ่นทั้งหมดอ่อนแอลง ไม่สามารถจัดการตัวเองได้
2. เกิดความขัดแย้งระหว่างอำนาจรวมศูนย์กับวัฒนธรรมท้องถิ่น นำไปสู่ความรุนแรง เช่น 3 จังหวัดภาคใต้
3. การรวมศูนย์อำนาจเรื่องการศึกษา ทั้งนี้การศึกษาควรส่งเสริมความเข้มแข็งของชุมชนท้องถิ่นทุกด้าน ทั้งเรื่อง เศรษฐกิจ จิตใจ สังคม สิ่งแวดล้อม สุขภาพ และประชาธิปไตย
4. ระบบราชการอ่อนแอทางปัญญา เพราะใช้แต่อำนาจ เป็นระบบรัฐที่ล้มเหลว แก้ปัญหาไม่ได้
5. เกิดคอร์รัปชั่นอย่างหนัก
6. การเมืองที่ไร้คุณภาพ ยอมลงทุนเพื่อชนะเลือกตั้งมากินรวบ เกิดคณาธิปไตย
7. เกิดการรัฐประหารได้ง่าย เพราะอำนาจรวมศูนย์ ใช้คนไม่กี่ร้อยคนก็ยึดอำนาจได้ แต่หากอำนาจกระจายไปสู่ท้องถิ่น ก็ยึดอำนาจได้ลำบาก

          การเมืองแบบรัฐประหาร หรือทหาร หรือประชาธิปไตยครึ่งใบ ล้วนเป็นการแก้ไขที่ส่วนบน การปฏิรูปประเทศไทยจึงต้องปฏิรูปการบริหารประเทศ แก้ไขโครงสร้างอำนาจ จากกรมไปสู่การเอาพื้นที่เป็นตัวตั้งเพราะว่าโครงสร้างทางดิ่งนั้นไม่สามารถรวมตัวได้ ขณะที่พื้นที่เป็นเรื่องทางราบ มีองค์กร มีประชาชน สามารถรวมตัวกันได้ พลังในชุมชนท้องถิ่นนั้นเป็นพลังมหาศาลแห่งการปฏิรูป การปฏิรูประเทศไทยตามนัยยะที่กล่าวคือการฟื้นพลังแผ่นดิน

 ชุมชนท้องถิ่นคือพลังแผ่นดินไทย และการปฏิรูปโดยชุมชนท้องถิ่นก็สามารถทำได้โดยธรรมและโดยรัฐธรรมนูญ โดยธรรมคือเป็นหลักการที่ถูกต้องสมเหตุผม และรัฐธรรมนูญก็สนับสนุนอยู่แล้ว ลงมือทำได้ทันที

 ชุมชนท้องถิ่นต้องจัดการตัวเอง ให้เกิดการบูรณาการอย่างน้อย 8 เรื่อง คือ เศรษฐกิจ จิตใจ สังคม วัฒนธรรม สิ่งแวดล้อม สุขภาพ การศึกษา และ ประชาธิปไตย

 สังคมของเราเหมือนมี 2 โลก คือโลกข้างบนเป็นโลกของมายาคติ เป็นเรื่องของอำนาจ เงิน รูปแบบ ความฉ้อฉล ความรุนแรง การแย่งอำนาจเป็นไปด้วยความรุนแรงเสมอ ขณะที่ข้างล่างเป็นความจริงของชีวิต คิดเรื่องการอยู่ร่วมกันระหว่างคนกับคน และคนกับธรรมชาติ

 ข้างบนไม่สามารถแก้ปัญหาประเทศได้  เราต้องสร้างความถูกต้องขึ้นมาจากข้างล่าง เพราะข้างล่างคือความจริงของชีวิต ต้องกระชับพื้นที่มาจากข้างล่าง ไม่ได้หมายถึงไปฆ่าแกงใคร แต่เป็นการจตัดการตัวเองด้วยความถูกต้อง และทำให้ข้างบนถูกต้อง เหมือนการสร้างพระเจดีย์จากฐาน ไม่มีพระเจดีย์ที่สร้างจากยอด ฐานพระเจดีย์ คือชุมชน คือประชาชนทั้งหมด ต้องเคารพศักดิ์ศรีความเป็นทนุษย์ของคนทุกคน สร้างสัมมาชีพเต็มพื้นที่

 เรื่องที่กำลังเกิดขึ้นที่อิยิปต์ ตูนีเซีย ตะวันออกลาง ลึกๆ เป็นเองเศรษฐกิจ ความยากจน การพัฒนาจึงควรมุ่งไปที่การสัมมาชีพเต็มพื้นที่ ประชาชนต้องมีจิตสำนึกในศักดิ์ศรีคุณค่าความเป็นคนของตนเอง การถูกมายาคติครอบงำทำให้ความเป็นคนของเราตกต่ำ และรัฐต้องเคารพความเป็นคน เคารพความรู้ในตัวคน ทุกคนมีความรู้ในตัว คนทุกคนจึงเป็นคนมีเกียรติ
 
 ขณะนี้ กว่าแปดหมื่นหมู่บ้านกำลังมีการรวมตัวกัน คือมีสภาผู้นำชุมชน มีผู้นำตามธรรมชาติ และมีสภาประชาชน เป็นประชาธิปไตยโดยตรงจำนวนมหาศาล ถ้าเรามองแต่ข้างบนเรามองหาผู้นำที่เก่งๆ เกือบไม่ได้เลย แต่ถ้าเรามองข้างล่างเราจะพบคนดีคนเก่งมากมาย

 เรามีองค์กรท้องถิ่นเกือบ 8,000 แห่ง ทั้งระดับจังหวัด ภูมิภาค และท้องถิ่น ต้องมีการรวมตัวกันเป็นสภาผู้นำท้องถิ่นแห่งชาติ โดยทำงานร่วมกับองค์กรชุมชนทั้งหมด เชื่อมโยงประชาชนทั้งหมดทุกภาค เป็นฐานอำนาจของประชาชน และชุมชนท้องถิ่น เพื่อเสนอและขับเคลื่อนนโยบายที่สำคัญในอนาคต และผู้นำระดับชาติจะมาจากผู้นำท้องถิ่น เช่นที่อเมริกา และจีน ต่างมีประธานาธิบดีที่มาจากผู้นำระดับท้องถิ่น เช่น หูจินเทา เจียงเจ๋อหมิน ล้วนได้พิสูจน์ตัวเองว่ามีความซื่อสัตย์สุจริต มีความสามารถ ขณะที่ผู้นำของไทยนั้นเราไม่รู้ว่าเขา ทำงานที่ไหน เคยเป็นอะไร บ้างก็ไม่รู้จักแผ่นดินไทย

 นี่คือการปฏิวัติประชาชนแบบใหม่ เป็นการปฏิวัติเงียบโดยประชาชนรวมตัวกัน ติดอาวุธด้วยปัญญา ใช้ความรู้ ใช้สันติวิธี เป็นพลังที่จะเปลี่ยนแปลงประเทศไทย ถ้าไม่ใช่สันติวิธีจะถูกปราบได้ง่าย รวมตัวกันไม่ได้นาน

          ทุกเส้นทางต้องมุ่งไปสู่ความเข้มแข็งของชุมชนท้องถิ่น

1. การสื่อสาร ต้องทั่วถึงให้เกิดสัมมนาทิฐิ ว่าประเทศต้องการการเปลี่ยนแปลงโดยเอาท้องถิ่นเป็นตัวตั้ง
2. กรมปรับบทบาทไปสนับสนุนท้องถิ่นทางวิชาการและนโยบาย
3. หนึ่งมหาวิทยาลัยต่อหนึ่งจังหวัด ซึ่งปัจจุบันรัฐบาลรับไปเป็นนโยบายแล้ว แต่ละจังหวัดควรมีการรวมตัวกันลงขันกันตั้งสถาบันวิจัยเพื่อท้องถิ่น
4. การศึกษาเพื่อชุมชนท้องถิ่น เป็นการศึกษาของชุมชนท้องถิ่น โดยชุมชนท้องถิ่นและเพื่อชุมชนท้องถิ่น ต้องไม่รวมศูนย์อำนาจ
5. ภาคธุรกิจเชื่อมโยงกับชุมชนท้องถิ่นเพื่อหนุนเสริมความเข้มแข็งทั้งต่อชุมชนท้องถิ่น และหากเชื่อมเศรษฐกิจชุมชนท้องถิ่นเข้ากับเศรษฐกิจมหภาคได้จะเป็นพลังยิ่งใหญ่
6. การเงินการคลังเพื่อชุมชนท้องถิ่น เช่น ภาษีอากรหรือธนาคารชุมชน ต้องปรับจากปัจจุบันที่รัฐบาลกลางเก็บภาษีแล้วไปจ่ายให้ทอ้งถิ่นอย่างกระเบียดกระเสียร และมีลูกไม้ต่างๆ เช่น ส่งไปพร้อมโครงการต่างๆ ต้องปรับเปลี่ยนให้ท้องถิ่นเป็นผู้เก็บภาษี แล้วค่อยจ่ายผลประโยชน์ให้ส่วนกลาง
7. ต้องออกกฎหมายความเข้มแข็งชุมชนท้องถิ่นเพื่อปลดพันธนาการ เพราะปัจจุบันมีกฎหมายกว่า 100 ฉบับที่ดึงอำนาจไว้ส่วนกลาง การปลดล็อกต่างๆ ควรทำได้อย่างรวดเร็ว เพราะ ยิ่งช้ายิ่งวิกฤต
8. เพิ่มงบประมาณให้ท้องถิ่นทันที

         คนไทยต้องสามารถสรรค์สร้างประเทศไทยให้เป็นประเทศที่น่าอยู่ที่สุดได้ เรามีทรัพยากรต่างๆ ที่มากกว่าประเทศอื่นๆ แต่ที่เราเกิดปัญหาความยากจน และปัญหาร้อยแปดเพราะว่าระบบการบริหารประเทศไม่ถูกต้อง เป็นการบริหารแบบรวมศูนย์ ถึงเวลาที่จะต้องเปลี่ยนแปลงประเทศไทย ปฏิรูปการบริหารจัดการประเทศ ไปสู่การเอาพื้นที่หรือเอาชุมชนท้องถิ่นเป็นตัวตั้ง ขอให้ชุมชนทั้งหมดได้รวมตัวกันเพื่อเปลี่ยนแปลงประเทศไทยไปสู่ความลงตัวในระดับใหม่ สร้างฐานประเทศที่ใหญ่และแข็งแรง ให้ประเทศไทยมั่นคง

ศ.น.พ.ประเวศ วะสี