
ทวารวดี, ละโว้ที่ จ.ลพบุรี รากเหง้าอโยธยา, กรุงศรีอยุธยา
กลุ่มอำมาตย์ขุนนางมีอำนาจเติบโตมากขึ้นกว่าแต่ก่อน แล้วลดทอนพระราชอำนาจของพระเจ้าแผ่นดินลงได้ไม่น้อย ทำให้เสถียรภาพของกษัตริย์กรุงศรีอยุธยาไม่แน่นอน อาจถูกโค่นเมื่อไรก็ได้
สมเด็จพระนารายณ์ ทรงตระหนักถึงอำนาจมากขึ้นของอำมาตย์ขุนนางครั้งนั้น เมื่อเสด็จขึ้นเสวยราชสมบัติแล้วจึงไม่ประทับอยู่ในอยุธยา แต่สร้างที่ประทับใหม่ในเมืองลพบุรี จ้างทหารต่างชาติคอยอารักขา แล้วเสด็จไปประทับที่เมืองลพบุรีเป็นราชธานีรอง
โดยพระองค์จะเสด็จเข้าอยุธยาเฉพาะพระราชพิธีสำคัญๆ เท่านั้น
ทั้งนี้ เพื่อป้องกันบรรดาอำมาตย์ขุนนางที่คบคิดชิงราชสมบัติทุกวัน
พระราชวังที่ประทับในเมืองลพบุรีนี้ ต่อมารัชกาลที่ 4 โปรดให้ปฏิสังขรณ์เป็นที่ประทับส่วนพระองค์ แล้วเรียกภายหลังว่า พระนารายณ์ราชนิเวศน์
บริเวณ จ.ลพบุรี มีความเป็นมาเก่าแก่มาก ไม่น้อยกว่า 5,000 ปีมาแล้ว เป็นรากเหง้ากรุงศรีอยุธยาอย่างแท้จริง มีเอกสารจีนระบุว่าดินแดนนี้มีนาม “ทวารวดี” (ไม่ใช่ที่นครปฐม) หลังจากนั้น ชื่อ รัฐละโว้ เป็นเครือญาติสนิทของกษัตริย์กัมพูชา มีภาพสลักเป็นพยานอยู่ที่ปราสาทนครวัด
ต่อมา “ทวารวดี” ที่ละโว้ ได้สถาปนา อโยธยาศรีรามเทพนคร ขึ้นที่ จ.พระนครศรีอยุธยา หลังจากนั้นจึงได้นามว่า กรุงศรีอยุธยา
แสดงว่าพระเจ้าอู่ทองมาจากละโว้ที่ลพบุรี มีเครือญาติเป็นขอม (เขมร) เมืองพระนครหลวงในกัมพูชา
"เรือนอินทร์ หน้าพระลาน"



