อาเซียนกับการแก้ไขปัญหาทวิภาคี | คมชัดลึก

 ตามกฎบัตรอาเซียนมาตรการ 22, 23, 24 และ 25 มีการกล่าวถึงความจำเป็น สมาชิกอาเซียนต้องสร้างกลไกในการแก้ไขข้อขัดแย้งระหว่างสมาชิกด้วยกันให้ได้ ที่น่าสนใจคือ บทบาทกัมพูชาที่ยกระดับความขัดแย้งทวิภาคีไปสู่ระบบการเมืองระหว่างประเทศ

 ในอดีตอาเซียนระมัดระวังมาก ป้องกันไม่ให้องค์กรระหว่างประเทศหรือประเทศที่สามเข้ามาเกี่ยวข้องกับเรื่องอาเซียนเด็ดขาด แต่ในปัจจุบันปรากฏว่า อาเซียนเป็นคนรนหาบทบาทขององค์การสหประชาชาติ วิเคราะห์ให้ลึก พบว่า มันเป็นยุทธศาสตร์หนึ่งของกัมพูชาในการเก็บคะแนนในเวทีการเมืองโลก เพราะตอนนี้การเมืองไทยยังไม่แข็ง และบทบาทไทยในเวทีการเมืองระหว่างประเทศยังไม่เข้มข้นพอ

 ผู้นำกัมพูชากลุ่มนี้รู้เรื่องการเมืองจิปาถะของอาเซียนและระบบยูเอ็นดี เพราะสององค์กรนี้เป็นพี่เลี้ยงของกัมพูชามาโดยตลอด อีกอย่างผู้นำกลุ่มนี้ไม่เคยเปลี่ยนถ่ายอำนาจ ฉะนั้นเรื่องราว ประเด็นเรื่องจุดยืนต่างๆเกี่ยวกับไทยหรือยูเอ็นจะไม่พลาด ทุกคนเข้าใจเป็นเรื่องเดียวกัน ไม่มีความแตกแยก หรือต้องมาทำความเข้าใจแบบไทยๆ อย่างที่เห็นกันในบ้านเรา

 ในอดีตกัมพูชาได้เป็นสนามรบยิ่งใหญ่ระหว่างสมาชิกเก่า (ต่อต้านคอมมิวนิสต์เช่น ไทย สิงคโปร์ มาเลเซีย ฟิลิปปินส์ เป็นต้น) ซึ่งต้องประจันหน้ากันทุกปีกับสมาชิกอาเซียนใหม่ ซึ่งอดีตเป็นประเทศคอมมิวนิสต์ ตอนนี้ทั้งสองฝ่ายรวมกันเป็นสมาชิกอาเซียนเรียบร้อยไปแล้ว ขรุขระบ้างเพราะความคิดและนิสัยการเมืองต่างกัน

 การประชุมที่นิวยอร์กที่ผ่านมา จะมีข้อเสนอแนะให้คู่กรณีกลับไปใช้กลไกทวิภาคีและภายในอาเซียนเพื่อไกล่เกลี่ยเรื่องนี้ ถือว่าเป็นทางออกที่ดีที่สุด เพราะในตอนนี้องค์กรยูเอ็นต้องเผชิญกับปัญหามากมายทั่วโลก ไม่สามารถดูแลทั่วถึง จำเป็นต้องฝากให้องค์กรภูมิภาคดูแลกันเอง เช่นสหภาพแอฟริกามีบทบาทสูงในการดูแลการเลือกตั้งในซูดานตอนใต้เมื่อเร็วๆ นี้ แนวโน้มกำลังเป็นที่นิยมเพราะคนในพื้นที่มีโอกาสดีที่สุดในการเข้ามามีส่วนร่วม

 สมาชิกอาเซียนอาจจะยังไม่พร้อมจะเผชิญกับองค์กรตัวเองที่มีพลวัตและมีนโยบายเชิงรุกมากไป เพราะกลัวว่าในที่สุด มันจะนำไปสู่การแทรกแซงของต่างประเทศ หรือต้องเปิดโปงตัวเองมากขึ้น ครั้งนี้มีกัมพูชาเป็นตัวนำในการพัวพันอาเซียนกับองค์กรระหว่างประเทศ ซึ่งยังเป็นจุดอ่อนของอาเซียน รัฐมนตรีต่างประเทศอาเซียนจะพบกันไม่เป็นทางการที่กรุงจาการ์ตาในวันที่ 22 กุมภาพันธ์ เพื่อปรึกษาหารือว่าท่าทีอาเซียนต่อปัญหากัมพูชาจะเป็นอย่างไรต่อไป และประเด็นเรื่องบทบาทอาเซียนในการแก้ไขปัญหาระหว่างสมาชิกจะเป็นประเด็นใหญ่ที่ต้องหาข้อยุติให้ได้