สื่อในสถานการณ์ไม่ปกติ | คมชัดลึก

 ฉะนั้น ทุกข่าว ทุกเรื่อง โดยเฉพาะในสถานการณ์ตึงเครียดระหว่างประเทศไทยกับกัมพูชาจึงต้องถูกประกอบสร้างให้ดูตื่นเต้น เร้าใจ มีเงื่อนปม มีเรื่องราวที่ชวนติดตาม เช่น ข่าวทหารกัมพูชาเสียชีวิตจำนวนมากเมื่อเริ่มเปิดฉากปะทะกัน ข่าว พล.ท.ฮุน มาเนต บุตรชายฮุน เซน ได้รับบาดเจ็บจากการสู้รบ หรือแม้กระทั่งการรายงานรายละเอียดแผนการรบ พิกัดของฝ่ายไทย นี่เป็นการรายงานข่าวตามปกติของสื่อมวลชน ที่อาจคำนึงความรับผิดชอบต่อสังคมและประเทศชาติ น้อยไปกว่าความรับผิดชอบต่อนายทุน ผู้ประกอบการ

 ไม่มีใครปรารถนาสงคราม สื่อมวลชนจำนวนไม่น้อยก็แสดงจุดยืนผ่านพื้นที่บทความ บทบรรณาธิการ เรียกร้องให้หาทางออกด้วยการเจรจา ถึงแม้อีกฝ่ายหนึ่งจะยั่วยุ หรือพยายามยกระดับความขัดแย้งให้เป็นสงคราม และลากดึงปัญหาภายในระหว่างสองประเทศนี้ไปสู่เวทีสากลก็ตาม แต่ในขณะเดียวกัน ก็มีสื่ออีกจำนวนหนึ่งคล้ายกระหายสงคราม สร้างความเกลียดชังในหัวใจคนไทย ต้องการให้กองทัพไทยแสดงแสนยานุภาพเหนือประเทศเพื่อนบ้าน ข่าวเหล่านี้มักใช้ถ้อยคำในหัวข่าว หรือคำก่อนเข้ารายการข่าว ดุดัน เพื่อเชิญชวนให้คนอ่าน คนดู คนฟัง ติดตาม เรียกภาษาในอาชีพข่าวว่า ขายหัว หรือขายข่าว ในฐานะที่ข่าวเป็นสินค้าชนิดหนึ่ง

 แต่เนื่องเพราะการผลิตในอุตสาหกรรมข่าว ข่าวที่ผลิตได้ ไม่ใช่สินค้าอุปโภคบริโภคทั่วไป ที่ต้องสร้างแรงจูงใจทั้งในแง่คุณภาพของสินค้า และโฆษณาที่อาจเกินจริงไปบ้าง หากแต่ข่าวเป็นสินค้าสาธารณะ หรือพับลิก กู๊ดส์  ที่ต้องมีลักษณะเฉพาะ คือต้องเป็นสินค้าที่ไม่มีพิษ เป็นภัยต่อผู้บริโภค และต้องมีความรับผิดชอบต่อผู้บริโภคด้วย นอกจากนั้น สินค้าจากอุตสาหกรรมสื่อมวลชน ยังมีมิติทางการเมือง สังคม ศิลปะและวัฒนธรรม ซึ่งสินค้าประเภทอื่นไม่มี อย่างไรก็ตามองค์ประกอบสำคัญของสินค้าข่าว ก็คือสิทธิและเสรีภาพในการนำเสนอข้อมูล ข่าวสาร หรือแสดงความคิดเห็น ถ้าไม่มีสิทธิเสรีภาพเสียแล้ว สินค้าก็จะกลายเป็นสินค้าด้อยคุณภาพ ไม่เป็นที่ต้องการของตลาด

 ประเด็นเรื่องสิทธิและเสรีภาพ อาจจำแนกมุมมองได้ 2 ทาง ทางหนึ่งคือการที่สื่อมวลชนจะมีสิทธิเสรีภาพมากน้อยเพียงใดนั้น ขึ้นอยู่กับปัจจัยทางธุรกิจ แปลว่า ข่าวขายได้สำคัญกว่าการที่สื่อจะมีสิทธิเสรีภาพหรือไม่ ทางหนึ่งฝ่ายเสรีนิยม ให้ความสำคัญกับระบบการเมือง รัฐและอำนาจการเมืองเป็นปัจจัยหลักในการจำกัดสิทธิและเสรีภาพของสื่อมวลชน ถึงกระนั้นสิทธิเสรีภาพที่ปราศจากความรับผิดชอบ ก็เป็นสิทธิเสรีภาพที่ไม่พึงมี การปะทะกันซึ่งยังมีอยู่เป็นระลอก ระหว่างไทยกับกัมพูชา นับเป็นสถานการณ์ไม่ปกติ สื่อมวลชนจะมุ่งเสนอข่าว เพียงเพื่อขายได้ ใช้สิทธิเสรีภาพอย่างเต็มที่ อาจเป็นเรื่องไม่พึงควร การเสนอข่าวในสถานการณ์ไม่ปกติ จึงพึงระมัดระวัง และคำนึงถึงผลกระทบต่อคนไทย และชาติไทยเป็นสำคัญ