ประชาวิวัฒน์เปิดช่องดึงแรงงาน24ล. เข้าระบบ | คมชัดลึก

ท่ามกลางเสียงวิพากษ์วิจารณ์จากหลายทิศทาง ไม่ว่าจะเป็นนักวิชาการ เอ็นจีโอ ผู้นำแรงงาน แต่กลุ่มแรงงานนอกระบบตัวจริง อย่างมอเตอร์ไซค์รับจ้าง คนขับแท็กซี่ แม่ค้า เกษตรกร หรือชาวบ้านร้านตลาด ส่วนใหญ่ยังไม่รู้ด้วยซ้ำว่า โครงการที่ว่าเป็นมาอย่างไร เพราะเกือบทุกพื้นที่สื่อมีแต่เสียงวิพากษ์

 หากย้อนไปถึงที่มาของโครงการนี้จะพบว่า มัน “เกือบ” จะเกิดขึ้นมาก่อนหน้านี้แล้ว แต่ติดปัญหาที่การตัดสินใจ และความ “ไม่เสถียร” ทางการเมือง

 ขณะที่รัฐบาลชุดนี้ประกาศเดินหน้าเต็มที่ สมเกียรติ ฉายะศรีวงศ์ ปลัดกระทรวงแรงงาน บอกว่า ฝ่ายปฏิบัติอย่างสำนักงานประกันสังคม (สปส.) ซึ่งศึกษาแนวทางขยายประกันสังคมให้แก่แรงงานนอกระบบมาหลายปี ประกอบกับผู้ใช้แรงงานที่ยื่นข้อเรียกร้องมาอย่างต่อเนื่องจึงเกิด “โมเดล” ทางเลือกสิทธิประโยชน์ประกันสังคมมาตรา 40 ระบบสมัครใจขึ้น

 แต่เนื่องจากที่ผ่านมา ประกันสังคมให้สิทธิเฉพาะแรงงานในระบบ หรือผู้ประกันตนมาตรา 33 ซึ่งล่าสุดมี 9-10 ล้านคน จากกำลังแรงงานของประเทศที่มีราว 37 ล้านคน นั่นหมายความว่าแรงงานที่อยู่นอกระบบกว่า 24 ล้านคน ยังเข้าไม่ถึง

 แม้ว่ากองทุนประกันสังคมจะเปิดช่องให้แรงงานนอกระบบเข้าถึงประกันสังคมได้ โดยการสมัครใจ ตามมาตรา 40 แต่ปัจจุบันมีคนสมัครในส่วนนี้ราว 50 คนเท่านั้น ซึ่งอาจเป็นเพราะยังไม่มีแรงจูงใจ อีกทั้งแรงงานนอกระบบส่วนใหญ่มีรายได้ไม่แน่นอน ไม่สามารถจ่ายเงินสมทบตามเงื่อนไข เดือนละ 280 บาทได้

 นั่นคือที่มาของ “ประกันสังคมภาคประชาชน” หรือ “สังคมสวัสดิการ” เพื่อเป็นทางเลือกให้แก่แรงงานนอกระบบ แต่ไม่ใช่เป็น “รัฐสวัสดิการ” ที่ภาครัฐเป็นฝ่ายให้อย่างเดียวอย่างที่หลายคนเข้าใจ เพราะประชาชนเป็นผู้จ่ายเงินสมทบเข้ากองทุนเป็นหลัก คือราว 2 ใน 3 ขณะที่รัฐช่วยจ่ายราว 1 ใน 3  ดังนั้นรัฐ จึงไม่ใช่ผู้สนับสนุนหลัก หรือเป็นผู้จ่ายทั้งหมด

 ซึ่งตรงนี้ก็คือ 1 ใน 9 มาตรการตามโครงการประชาวิวัฒน์ ที่รัฐบาลกำลังเร่งผลักดัน และใช้แรงงานนอกระบบใน กทม. เป็นจุดนำร่อง โดย สังศิต พิริยะรังสรรค์ หัวหน้าคณะกรรมการติดตามโครงการประชาวิวัฒน์ ระบุว่า นี่คือความต้องการของประชาชนที่พยายามสร้างความมั่นคงให้กับชีวิต โดยราคาที่ต้องจ่ายนั้น รับได้ทั้งสองฝ่าย

 1.ประชาชนจ่ายเงินสมทบเดือนละ 70 บาท รัฐจ่าย 30 บาท รวมเป็น 100 บาท จะได้รับสิทธิประโยชน์ 3 กรณีคือ
 - ชดเชยรายได้เมื่อเจ็บป่วย วันละ 200 บาท ไม่เกิน 20 วัน ต่อปี
 - ทุพพลภาพ รับเดือนละ 500-1,000 บาท เป็นเวลา 15 ปี
 - เสียชีวิต ได้ค่าจัดการศพ 2 หมื่นบาท
 2.ประชาชนจ่าย 100 บาท รัฐจ่าย 50 บาท รวมเป็น 150 บาท ได้รับสิทธิประโยชน์เพิ่มคือ บำเหน็จจากเงินออม พร้อมดอกผล รับเป็นเงินก้อนเมื่ออายุครบ 60 ปี

 ขณะเดียวกัน เมื่อสมัครตรงนี้แล้ว ก็ยังใช้สิทธิรักษาพยาบาลจาก สปสช.เหมือนเดิม โดยที่ไม่ได้รับสิทธิในการรักษาพยาบาลจากกองทุนประกันสังคมอย่างที่หลายคนเข้าใจ

 ที่สำคัญคือ ไม่ควรนำสิทธิประโยชน์ของผู้ประกันตนมาตรา 40 ระบบสมัครใจ ไปเปรียบเทียบกับผู้ประกันตน มาตรา 33 เพราะผู้ประกันตนในระบบ ต้องจ่ายเงินสมทบในอัตราสูงกว่า จึงได้รับสิทธิประโยชน์มากถึง 7 กรณี ซึ่งก็หมายความว่า ใครที่มีเงินเดือนสูงกว่า 1.5 หมื่นบาท จะต้องถูกหักเดือนละ 750 บาท

 จุดนี้ถือเป็นการเริ่มต้น เพื่อให้ประชาชนที่ไม่มีหลักประกัน ได้รับความคุ้มครอง แม้จะได้รับสิทธิไม่มาก คือได้เพียง 3-4 กรณี แต่ก็จ่ายเงินสมทบในอัตราต่ำสุด

 การขยายประกันสังคมราคาถูก เพื่อแรงงานนอกระบบ ที่รัฐบาลและกระทรวงแรงงานกำลังผลักดันอยู่นี้ คงจะต้องดูกันต่อไปว่า ประโยชน์ที่จะได้รับสมราคาหรือไม่ และที่ว่าจะมีการพัฒนากันต่อไปนั้น จะเป็นอย่างไร ที่สำคัญ เป้าหมายที่จะดึงคนเหล่านี้มาอยู่ในระบบถึง 24 ล้านคนนั้น จะเป็นไปได้หรือไม่