วันเด็กกับสิทธิของเด็ก
ผ่านพ้นวันเด็กแห่งชาติมาได้อีกหนึ่งปี การย้อนทบทวนและฉุกคิดทำไมจึงต้องมีงานวันเด็กคงได้คำตอบเชิงหลักการว่าเพื่อให้ตระหนักถึงความสำคัญของเด็กที่ครั้งหนึ่งพูดกันจนติดปากจนถึงเดี๋ยวนี้ว่าเด็กคืออนาคตของชาติแล้วเราก็สะท้อนงานวันเด็กกันในหลายแง่มุมสุดแต่ว่าใค
ถ้าตั้งคำถามแบบเจาะลึกกันจริงจังว่าสังคมได้ทำอะไรหรือคิดอะไรอย่างเป็นรูปธรรมเพื่อส่งเสริมให้เด็กเป็นอนาคตของชาติที่สมบูรณ์อย่างถูกทิศทางหรือไม่ คำตอบที่ได้ชัดเจนยังไม่แน่ใจไม่ว่าจะเป็นการพัฒนาระบบการศึกษา สวัสดิการแม่และเด็ก การส่งเสริมให้เด็กได้มีส่วนร่วมในกิจกรรมทางเศรษฐกิจ การเมือง และสังคมอย่างเหมาะสมเพียงพอต่อการเป็นอนาคตของชาติ
สำหรับวิถียุติธรรมจับตามองไปที่เด็กในกระบวนการยุติธรรมไม่ว่าจะเป็นเด็กที่ตกเป็นเหยื่อของการกระทำความผิดหรือเด็กที่ถูกกล่าวหาว่ากระทำผิดหรือเด็กที่ศาลมีคำพิพากษาว่ากระทำผิดแล้วก็ตาม ซึ่งเรื่องนี้เป็นประเด็นร้อนในสังคมไทยมายาวนานต่อเนื่องแต่ขาดความก้าวหน้าอย่างเป็นระบบ แม้ว่าในเชิงตัวบทกฎหมายจะมีกฎหมายใหม่เกี่ยวกับเรื่องนี้ออกมาบังคับใช้แล้วก็ตาม
เรื่องราวเกี่ยวกับเด็กและเยาวชนนั้นกฎหมายและระบบสวัสดิการสังคมจะมีความสมบูรณ์แบบได้จะต้องประกอบไปด้วยทัศนคติของสังคมที่มีต่อเด็กและเยาวชนเป็นองค์ประกอบสำคัญอีกเรื่องหนึ่งควบคู่กันไปด้วย มิฉะนั้นแล้วงานวันเด็กก็คงเป็นคลื่นกระทบฝั่งไปปีแล้วปีเล่าอีกเช่นเคย
ปรากฏการณ์กรณีเด็กที่ตกเป็นเหยื่อกระสุนปืนของคนร้ายค้ายาเสพติดที่มีประวัติระดับเจ้าพ่อหรือกรณีของเด็กที่เข้าไปเกี่ยวข้องโดยตรงกับอุบัติเหตุรถยนต์ที่มีผู้เสียชีวิตหลายราย หรือกรณีเยาวชนนักเรียนอาชีวะที่ใช้ความรุนแรงทะเลาะวิวาทกันหรือทำร้ายกันแบบสุ่มจนเป็นเหตุให้มีผู้เคราะห์ร้ายถึงตายและบาดเจ็บทั้งๆ ที่ไม่รู้อีโหน่อีเหน่กับใครเขา รวมทั้งกรณีเยาวชนที่รวมกลุ่มกันตามท้องถนนแข่งรถมอเตอร์ไซค์ท้ามฤตยูและกฎหมายกันอย่างสนุกสนาน ปรากฏการณ์เหล่านี้สังคมสะท้อนทัศนคติที่มีต่อเด็กและเยาวชนอย่างไรเมื่อเทียบเคียงกับหลักการของวันเด็กแห่งชาติเป็นสิ่งที่น่าท้าทายความเป็นอนาคตของชาติ
เด็กมีสิทธิได้รับการปกป้องคุ้มครองจากสังคม เรื่องนี้เมื่อเหลียวมองสังคมทั่วไปจะพบว่าภัยประจำวันที่คุกคามทุกคนคือความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สินที่ระบบสวัสดิการสังคมของรัฐที่มีอยู่ไม่เพียงพอต่อการดูแลคุ้มครองประชาชนทั่วไปอยู่แล้ว และจะมีสักกี่คนหรือสักกี่หน่วยงานที่รู้ว่ากฎหมายคุ้มครองเด็กและเยาวชนมีเนื้อหาและวิธีการในการปกป้องคุ้มครองเด็กอย่างไร และแต่ละฝ่ายควรจะทำอะไรเพื่อการปกป้องคุ้มครองเด็กบ้าง เรื่องนี้ก็สะท้อนทัศนคติสังคมที่มีต่อเด็กได้เป็นอย่างดี และให้คำตอบได้อีกด้วยว่าจัดงานวันเด็กแห่งชาติแล้วเด็กได้อะไรบ้างที่เป็นแก่นสารของสิทธิเด็ก
เรื่องราวของเด็กที่ถูกกล่าวหาว่ากระทำผิดคงเป็นอีกประเด็นของสังคมที่สะท้อนทัศนคติที่มีต่อเด็กอีกเช่นกัน หลักการของการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิเด็กย่อมจะต้องครอบคลุมไปถึงเด็กกลุ่มนี้ด้วยเช่นกันว่าทุกขั้นตอนของกระบวนการยุติธรรมที่เกี่ยวกับตัวเด็กและครอบครัวของเด็กจะต้องมีกระบวนการที่แตกต่างไปจากกระบวนการของผู้ใหญ่เริ่มต้นตั้งแต่การจับกุม การให้ประกันตัว การสอบสวน การพิจารณาคดีของศาล ไปจนถึงการพิพากษาคดีเพื่อการลงโทษและวิธีการลงโทษเด็กและเยาวชนที่กระทำผิดกฎหมาย เรื่องนี้สะท้อนอารมณ์ของสังคมได้ดีว่า งานวันเด็กแห่งชาติยังคงเป็นเพียงกระพี้ที่ไม่ได้ครอบคลุมเนื้อหาของสิทธิเด็กตามเจตนารมณ์ได้อย่างสมบูรณ์
เด็กในสถานการณ์ของสังคมไทยยังคงเป็นเด็กที่ได้รับการเอ็นดูสงสารเหมือนตุ๊กตา ขึ้นรถเมล์ฟรีและรับของแจกในงานวันเด็ก แต่วันรุ่งขึ้นเด็กคนดีคนนี้อาจกลายเป็นเด็กเหลือขอน่ารังเกียจและถูกผลักไสให้เข้าไปอยู่ในเรือนจำกับผู้ใหญ่ที่เป็นผู้ร้ายก็ได้ เพราะวันพรุ่งนี้ไม่ใช่วันเด็กอีกต่อไป
วันเด็ก