สถานการณ์ความมั่นคงตะวันออกกลาง ปี 2554 (3) | คมชัดลึก

ภูมิภาคตะวันออกกลางยังร้อนระอุไปกับการเดินหน้าโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่าน และการจ้องก่อการร้ายของเครือข่ายหัวรุนแรงสุดโต่งที่ยังอาละวาดตั้งแต่โมร็อกโก จนจรดเยเมน ขณะที่ความไม่ปลอดภัยในอิรักหลังสหรัฐถอนตัวไปทุ่มให้อัฟกานิสถานแทนนั้นก็ยังมีอยู่อย่างเช่นเดิม เช่นเดียวกับความขัดแย้งระหว่างยิวกับปาเลสไตน์ยังคงไม่มีความหวัง กระนั้นก็ตาม ใช่ว่าภูมิภาคนี้จะมีแต่ปัญหาความขัดแย้งในสถานการณ์เดิม การมุ่งสู่ความทันสมัยของชาวรัฐอ่าวเปอร์เซียนั้นยังทะยานไม่หยุดยั้ง ฝ่าพ้นวิกฤติเศรษฐกิจและกลายเป็นเทรนด์ในแง่บวกให้แก่ประเทศในแอฟริกาเหนือและเอเชียกลางอีกด้วย

 การที่กลุ่มพลังสามฝ่ายในอิหร่าน คือระบอบนักบวช กลุ่มฆราวาสอำนาจนิยม และกลุ่มก้าวหน้าอยากคว้าประชาธิปไตย ยังพอไปด้วยกันได้ไม่เกิดการเปลี่ยนแปลงชนิดพลิก 360 องศา ก็เพราะความรักชาติ อยากให้ประเทศของตนทะยานเทียบชั้นชาติตะวันตกได้ โครงการพัฒนานิวเคลียร์เป็นหนึ่งในเงื่อนไขย่อย แต่สำคัญเหลือเกินจนทำให้อิหร่านยอมอ่อนข้อไม่ได้ คงเล่นเอาเถิดกับนักการทูตฝรั่งไปอีกหลายปี แต่ระหว่างที่ยังผลิตไม่ได้นี้ แอ็กซิเดนท์เล็กๆ อาจเกิดได้เสมอไม่ว่าจะเป็นการโจมตีทางอากาศจากอิสราเอล หรือการเฉี่ยวชนแถวช่องแคบฮอร์มุซ ส่วนในอิรักนั้นแม้จะไม่เป็นไฮไลท์อันดับหนึ่งของโลกอีกแล้ว แต่ก็ยังน่าสนใจอยู่ดีว่าจะสามารถผลิตน้ำมันได้เต็มสูบเมื่อไหร่ ชาวชีอะต์ กับ สุหนี่ ยังปรองดองกันดีหรือไม่ และเคิร์ดยังพอใจกับสถานภาพออโตโนมีที่กว้างขวางเช่นนี้หรือไม่

 การพยายามสร้างสันติภาพระหว่าง ยิว กับ ปาเลสไตน์ ยังคงเป็นสิ่งที่ผู้นำสหรัฐทุกสมัยให้ความสำคัญ แต่รัฐบาลบารัก โอบามา ไม่เร่งร้อนนัก เพราะทราบดีว่าเงื่อนไขที่ทั้งสองฝ่ายเรียกร้องนั้นล็อกตายและจะคืบหน้าได้น้อยมาก ความใส่ใจของสหรัฐในปี 2554 น่าจะอยู่ที่การพยายามสกัดกั้นกลุ่มหัวรุนแรงในพื้นที่เล็กแต่เปี่ยมด้วยความสำคัญ เช่น เยเมน และ นครรัฐอ่าว เสียมากกว่า ขณะเดียวกันก็มุ่งหนุนกระแสอิสลามสมัยใหม่ที่ทันสมัย ทั้งไอเดียและรูปลักษณ์ภายนอกอย่างเช่นที่ ดูไบ บาห์เรน และ กาตาร์ กำลังทำอยู่นี้